{"id":"chemia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"chemia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":1,"ptype":"true_false","subject":"chemia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-1)\nPrzeprowadzono doświadczenie, którego celem było porównanie aktywności trzech metali\noznaczonych umownie literami A, X i Z. Przebieg doświadczenia zilustrowano poniższym\nschematem.\nZmiany zaobserwowane podczas doświadczenia pozwoliły stwierdzić, że aktywność użytych\nmetali rośnie w szeregu A, Z, X.\nOceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest\nprawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1. Spośród metali A, X, Z najsilniejszym reduktorem jest metal X.\nP\nF\n2. Spośród jonów\n,\nA2+\n,\nX2+\n2\nZ\nnajsilniejszym utleniaczem jest jon\nA2+\nP\nF\n3. Podczas przeprowadzonego doświadczenia tylko w probówce III\nnie zaobserwowano objawów reakcji.\nP\nF\nIII\nPłytka wykonana\nz metalu Z\nXCl2 (aq)\nI\nPłytka wykonana\nz metalu A\nZCl2 (aq)\nII\nPłytka wykonana\nz metalu X\nACl2 (aq)\nMCH_1R\nInformacja do zadań 17.-19.\nPoniżej podano ciąg przemian chemicznych:\nalkan\n⎯\n⎯\n⎯\n⎯\n→\n⎯\nświatło\n,\nCl2\nRCl\n⎯\n⎯\n⎯\n→\n⎯\nO\nH\nKOH\n2\nROH\n4\n2\n4\nKMnO / H SO /\n⎯⎯⎯⎯⎯⎯→\nT\ngdzie R - grupa alkilowa.","answer":"F","answer_text":"Zadanie 16. (0-1)\nII. Rozumowanie\ni zastosowanie nabytej\nwiedzy do\nrozwiązywania\nproblemów.\nIV etap edukacyjny - poziom rozszerzony\n6. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający:\n6.1) wykazuje się znajomością i rozumieniem pojęć: stopień\nutlenienia, utleniacz, reduktor, utlenianie, redukcja.\n7. Metale. Zdający:\n7.5) przewiduje kierunek przebiegu reakcji metali z […]\nroztworami soli, na podstawie danych zawartych w szeregu\nnapięciowym metali.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. - P, 2. - P, 3. - F","solution":"## Poprawna odpowiedz: 1 - P, 2 - P, 3 - F\n\nDane (informacja do zadania): aktywnosc metali rosnie w szeregu **A, Z, X** (X najaktywniejszy, A najmniej aktywny). Doswiadczenie:\n- Probowka I: plytka **A** w roztworze **ZCl2**\n- Probowka II: plytka **X** w roztworze **ACl2**\n- Probowka III: plytka **Z** w roztworze **XCl2**\n\n## Sposob 1 - szereg aktywnosci i logika wypierania\n\nZ szeregu aktywnosci A < Z < X wynika kolejnosc sily reduktorow:\n\n\\[X > Z > A\\]\n\noraz odwrotna kolejnosc sily utleniajacej jonow (im slabszy metal-reduktor, tym silniejszy jego jon jako utleniacz):\n\n\\[\\ce{A^{2+}} > \\ce{Z^{2+}} > \\ce{X^{2+}}\\]\n\n**Zdanie 1: \"najsilniejszym reduktorem jest metal X\" -> P (Prawda).** X jest na szczycie szeregu aktywnosci, oddaje elektrony najlatwiej.\n\n**Zdanie 2: \"najsilniejszym utleniaczem sposrod jonow jest jon A(2+)\" -> P (Prawda).** A jest najslabszym reduktorem, wiec jego jon \\(\\ce{A^{2+}}\\) jest najsilniejszym utleniaczem.\n\n**Zdanie 3: \"tylko w probowce III nie zaobserwowano objawow reakcji\" -> F (Falsz).** Sprawdzamy kazda probowke:\n\n| Probowka | Uklad | Czy zachodzi reakcja? |\n| I | A w \\(\\ce{ZCl2}\\) | **NIE** - A jest mniej aktywny niz Z, nie wypiera Z z roztworu |\n| II | X w \\(\\ce{ACl2}\\) | **TAK** - X jest aktywniejszy niz A, wypiera A: \\(\\ce{X + A^{2+} -> X^{2+} + A}\\) |\n| III | Z w \\(\\ce{XCl2}\\) | **NIE** - Z jest mniej aktywny niz X, nie wypiera X z roztworu |\n\nBrak objawow reakcji wystepuje **w DWOCH probowkach - I oraz III**, a nie tylko w III. Dlatego zdanie 3 jest **FALSZYWE**.\n\n## Sposob 2 - weryfikacja przez reakcje wypierania\n\nReakcja metalu z sola innego metalu zachodzi tylko wtedy, gdy metal-plytka jest **aktywniejszy** od metalu w soli (wypiera go z roztworu).\n\n- Probowka I: A (slabszy) w soli Z (mocniejszy) -> A nie wypiera Z -> **brak reakcji**\n- Probowka II: X (mocniejszy) w soli A (slabszy) -> X wypiera A -> **reakcja** (np. nalot metalu A, zmiana barwy roztworu)\n- Probowka III: Z (slabszy) w soli X (mocniejszy) -> Z nie wypiera X -> **brak reakcji**\n\nObjawy reakcji widoczne sa tylko w probowce II. Zatem \"tylko w probowce III nie zaobserwowano objawow\" jest nieprawda (brak objawow rowniez w I) -> **3 = F**.\n\n## Wzory z karty CKE\n\nPomocniczo: **karta wzorow - szereg aktywnosci (elektrochemiczny) metali** oraz **potencjaly standardowe** pozwalaja potwierdzic, ze metal o nizszym potencjale wypiera z roztworu metal o wyzszym potencjale. W tym zadaniu wystarczy jednak sam szereg aktywnosci podany w informacji.\n\n## Typowe pulapki\n\n> Uwaga: brak objawow reakcji wystepuje w probowkach I oraz III (oba uklady \"slabszy metal w soli mocniejszego\"). Zdanie 3 mowi \"tylko w III\", co jest falszem - to klasyczna pulapka wymagajaca sprawdzenia KAZDEJ probowki, nie tylko jednej.\n\n> Uwaga: silny reduktor (metal X) ma slaby jon-utleniacz (\\(\\ce{X^{2+}}\\)), a slaby reduktor (metal A) ma silny jon-utleniacz (\\(\\ce{A^{2+}}\\)) - te cechy sa odwrotne, nie idą w parze.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\nZa poprawne wskazanie trzech odpowiedzi (1.-P, 2.-P, 3.-F) - 1 pkt. Za odpowiedz niepelna lub bledna - 0 pkt.","image":"img/chemia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 16. (0-1)
Przeprowadzono doświadczenie, którego celem było porównanie aktywności trzech metali
oznaczonych umownie literami A, X i Z. Przebieg doświadczenia zilustrowano poniższym
schematem.
Zmiany zaobserwowane podczas doświadczenia pozwoliły stwierdzić, że aktywność użytych
metali rośnie w szeregu A, Z, X.
Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest
prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.

\n
  1. Spośród metali A, X, Z najsilniejszym reduktorem jest metal X.
\n

P
F

\n
  1. Spośród jonów
\n

,
A2+
,
X2+
2
Z
najsilniejszym utleniaczem jest jon
A2+
P
F

\n
  1. Podczas przeprowadzonego doświadczenia tylko w probówce III
\n

nie zaobserwowano objawów reakcji.
P
F
III
Płytka wykonana
z metalu Z
XCl2 (aq)
I
Płytka wykonana
z metalu A
ZCl2 (aq)
II
Płytka wykonana
z metalu X
ACl2 (aq)
MCH_1R
Informacja do zadań 17.-19.
Poniżej podano ciąg przemian chemicznych:
alkan
⎯
⎯
⎯
⎯
→
⎯
światło
,
Cl2
RCl
⎯
⎯
⎯
→
⎯
O
H
KOH
2
ROH
4
2
4
KMnO / H SO /
⎯⎯⎯⎯⎯⎯→
T
gdzie R - grupa alkilowa.

","answer_text_html":"

Zadanie 16. (0-1)
II. Rozumowanie
i zastosowanie nabytej
wiedzy do
rozwiązywania
problemów.
IV etap edukacyjny - poziom rozszerzony

\n
  1. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający:
\n

6.1) wykazuje się znajomością i rozumieniem pojęć: stopień
utlenienia, utleniacz, reduktor, utlenianie, redukcja.

\n
  1. Metale. Zdający:
\n

7.5) przewiduje kierunek przebiegu reakcji metali z […]
roztworami soli, na podstawie danych zawartych w szeregu
napięciowym metali.
Schemat punktowania
1 p. - za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.
0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź

\n
  1. - P, 2. - P, 3. - F
","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz: 1 - P, 2 - P, 3 - F

\n

Dane (informacja do zadania): aktywnosc metali rosnie w szeregu A, Z, X (X najaktywniejszy, A najmniej aktywny). Doswiadczenie:

\n\n

Sposob 1 - szereg aktywnosci i logika wypierania

\n

Z szeregu aktywnosci A < Z < X wynika kolejnosc sily reduktorow:

\n
X>Z>A
\n

oraz odwrotna kolejnosc sily utleniajacej jonow (im slabszy metal-reduktor, tym silniejszy jego jon jako utleniacz):

\n
\\ceA2+>\\ceZ2+>\\ceX2+
\n

Zdanie 1: "najsilniejszym reduktorem jest metal X" -> P (Prawda). X jest na szczycie szeregu aktywnosci, oddaje elektrony najlatwiej.

\n

Zdanie 2: "najsilniejszym utleniaczem sposrod jonow jest jon A(2+)" -> P (Prawda). A jest najslabszym reduktorem, wiec jego jon \\ceA2+ jest najsilniejszym utleniaczem.

\n

Zdanie 3: "tylko w probowce III nie zaobserwowano objawow reakcji" -> F (Falsz). Sprawdzamy kazda probowke:

\n

| Probowka | Uklad | Czy zachodzi reakcja? |
| I | A w \\ceZCl2 | NIE - A jest mniej aktywny niz Z, nie wypiera Z z roztworu |
| II | X w \\ceACl2 | TAK - X jest aktywniejszy niz A, wypiera A: \\ceX+A2+−>X2++A |
| III | Z w \\ceXCl2 | NIE - Z jest mniej aktywny niz X, nie wypiera X z roztworu |

\n

Brak objawow reakcji wystepuje w DWOCH probowkach - I oraz III, a nie tylko w III. Dlatego zdanie 3 jest FALSZYWE.

\n

Sposob 2 - weryfikacja przez reakcje wypierania

\n

Reakcja metalu z sola innego metalu zachodzi tylko wtedy, gdy metal-plytka jest aktywniejszy od metalu w soli (wypiera go z roztworu).

\n\n

Objawy reakcji widoczne sa tylko w probowce II. Zatem "tylko w probowce III nie zaobserwowano objawow" jest nieprawda (brak objawow rowniez w I) -> 3 = F.

\n

Wzory z karty CKE

\n

Pomocniczo: karta wzorow - szereg aktywnosci (elektrochemiczny) metali oraz potencjaly standardowe pozwalaja potwierdzic, ze metal o nizszym potencjale wypiera z roztworu metal o wyzszym potencjale. W tym zadaniu wystarczy jednak sam szereg aktywnosci podany w informacji.

\n

Typowe pulapki

\n
Uwaga: brak objawow reakcji wystepuje w probowkach I oraz III (oba uklady "slabszy metal w soli mocniejszego"). Zdanie 3 mowi "tylko w III", co jest falszem - to klasyczna pulapka wymagajaca sprawdzenia KAZDEJ probowki, nie tylko jednej.
\n
Uwaga: silny reduktor (metal X) ma slaby jon-utleniacz (\\ceX2+), a slaby reduktor (metal A) ma silny jon-utleniacz (\\ceA2+) - te cechy sa odwrotne, nie idą w parze.
\n

Schemat oceniania CKE

\n

Za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi (1.-P, 2.-P, 3.-F) - 1 pkt. Za odpowiedz niepelna lub bledna - 0 pkt.

"}]}