{"id":"chemia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"chemia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdanie - wybierz i podkreśl jedno określenie spośród podanych\nw nawiasie. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do procesu zachodzącego w roztworze.\nW opisanym doświadczeniu odczyn roztworu w punkcie równoważnikowym jest\n(kwasowy / obojętny / zasadowy).\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-1)\nIII. Opanowanie czynności\npraktycznych.\nIV etap edukacyjny - poziom rozszerzony\n5. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych.\nZdający:\n5.8) uzasadnia (ilustrując równaniami reakcji) przyczynę […]\nodczynu niektórych roztworów soli (hydroliza);\n5.9) […] bada odczyn roztworu;\n5.10) pisze równania reakcji: […] hydrolizy soli w formie\n[…] jonowej ([…] skróconej).\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzupełnienie zdania i uzasadnienie.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\nW opisanym doświadczeniu odczyn roztworu w punkcie równoważnikowym jest\n(kwasowy / obojętny / zasadowy).\nUzasadnienie:\nW wyniku reakcji jonów octanowych z cząsteczkami wody wzrasta stężenie jonów\nwodorotlenkowych.\nlub\nZachodzi dysocjacja zasadowa jonu octanowego.\nlub\nKwas octowy jest słabym kwasem, a sprzężona z nim zasada (jon octanowy) ulega reakcji\nz wodą.\nlub\n3\n2\nCH COO\nH O\n⇄\n3\nCH COOH\nOH-\nlub\nPonieważ zachodzi reakcja hydrolizy soli (octanu sodu).\nlub\nPonieważ (w punkcie równoważnikowym) obecne są niezdysocjowane cząsteczki kwasu i jest\nnadmiar jonów OH-.\nUwaga! Za uzasadnienie, w którym zdający odwoła się jedynie do informacji: o pH=9 albo\no powstawaniu soli mocnej zasady i słabego kwasu, należy przyznać 0 punktów.","solution":"## Poprawna odpowiedź: zasadowy\n\nW punkcie równoważnikowym odczyn roztworu jest **zasadowy** (pH = 9 > 7).\n\n## Sposób 1 - Hydroliza octanu sodu\n\n**Co się dzieje w punkcie równoważnikowym?**\n\nW punkcie równoważnikowym cały kwas octowy przereagował z NaOH. W roztworze nie ma już \\(\\ce{CH3COOH}\\) ani \\(\\ce{NaOH}\\) - jest tylko **octan sodu** \\(\\ce{CH3COONa}\\).\n\nOctan sodu jest **solą mocnej zasady i słabego kwasu** → dysocjuje całkowicie:\n\n\\[\\ce{CH3COONa -> CH3COO- + Na+}\\]\n\nJon octanowy \\(\\ce{CH3COO-}\\) to **sprzężona zasada słabego kwasu** - reaguje z wodą w procesie **hydrolizy zasadowej**:\n\n\\[\\ce{CH3COO- + H2O <=> CH3COOH + OH-}\\]\n\n**Hydroliza wytwarza jony \\(\\ce{OH-}**\\) → stężenie \\(\\ce{OH-}\\) rośnie powyżej \\(10^{-7}\\) mol/dm³ → pH > 7 → **odczyn zasadowy**.\n\nPotwierdzenie z treści zadania: pH w punkcie równoważnikowym = **9 > 7** ✓\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja przez regułę soli\n\n**Reguła ogólna:** odczyn roztworu soli zależy od mocy kwasu i zasady tworzących sól:\n\n| Kwas | Zasada | Odczyn soli |\n| mocny | mocna | obojętny (pH = 7) |\n| słaby | mocna | **zasadowy (pH > 7)** |\n| mocny | słaba | kwasowy (pH < 7) |\n\nKwas octowy \\(\\ce{CH3COOH}\\) jest **słabym kwasem** (\\(K_a = 1{,}74 \\cdot 10^{-5}\\)), NaOH jest **mocną zasadą** → sól \\(\\ce{CH3COONa}\\) daje roztwór **zasadowy** → pH > 7. ✓\n\n## Wzory z karty CKE\n\n> 📖 **Karta wzorów str. 9 - Stałe dysocjacji kwasów:**\n> \\(K_a(\\ce{CH3COOH}) = 1{,}74 \\cdot 10^{-5}\\), \\(pK_a = 4{,}76\\)\n> Ta wartość potwierdza, że kwas octowy jest **słaby** (duże \\(pK_a\\), małe \\(K_a\\)) - stąd jego sól ulega hydrolizie zasadowej i daje pH > 7.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Wariant | Typowy błąd |\n| **kwasowy** | Błędne myślenie: \"miareczkujemy kwas, więc w punkcie równoważnikowym jest kwasowo\". Zapomnienie o hydrolizie \\(\\ce{CH3COO-}\\). |\n| **obojętny** | Mylenie soli słabego kwasu z solą mocnego kwasu (np. \\(\\ce{NaCl}\\)). Obojętny odczyn miałby sól mocnego kwasu + mocnej zasady. |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Punkt równoważnikowy ≠ punkt obojętny! Równoważnikowy oznacza, że dodano stechiometryczną ilość NaOH - **nie** że pH = 7. Przy titracji słabego kwasu mocną zasadą punkt równoważnikowy zawsze leży w obszarze **zasadowym**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Jon \\(\\ce{Na+}\\) pochodzi z mocnej zasady i **nie hydrolizuje** - jest obojętny. Tylko \\(\\ce{CH3COO-}\\) (od słabego kwasu) reaguje z wodą i decyduje o odczynie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Uzasadnienie musi odwoływać się do **procesu hydrolizy** jonu \\(\\ce{CH3COO-}\\) i tworzenia \\(\\ce{OH-}\\) - samo podanie pH = 9 bez wyjaśnienia mechanizmu nie wystarczy na pełny punkt.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n- 1 p. - za poprawne uzupelnienie zdania (odczyn zasadowy) i uzasadnienie odwolujace sie do reakcji jonow octanowych z woda (CH3COO- + H2O <=> CH3COOH + OH-) / dysocjacji zasadowej / hydrolizy octanu sodu.\n- 0 p. - za odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi.\n- Uwaga CKE: odwolanie sie jedynie do pH=9 albo do powstawania soli mocnej zasady i slabego kwasu -> 0 pkt.","image":"img/chemia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 12. (0-1)
Uzupełnij poniższe zdanie - wybierz i podkreśl jedno określenie spośród podanych
w nawiasie. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do procesu zachodzącego w roztworze.
W opisanym doświadczeniu odczyn roztworu w punkcie równoważnikowym jest
(kwasowy / obojętny / zasadowy).
Uzasadnienie:

","answer_text_html":"

Zadanie 12. (0-1)
III. Opanowanie czynności
praktycznych.
IV etap edukacyjny - poziom rozszerzony

\n
  1. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych.
\n

Zdający:
5.8) uzasadnia (ilustrując równaniami reakcji) przyczynę […]
odczynu niektórych roztworów soli (hydroliza);
5.9) […] bada odczyn roztworu;
5.10) pisze równania reakcji: […] hydrolizy soli w formie
[…] jonowej ([…] skróconej).
Schemat punktowania
1 p. - za poprawne uzupełnienie zdania i uzasadnienie.
0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Przykłady poprawnej odpowiedzi
W opisanym doświadczeniu odczyn roztworu w punkcie równoważnikowym jest
(kwasowy / obojętny / zasadowy).
Uzasadnienie:
W wyniku reakcji jonów octanowych z cząsteczkami wody wzrasta stężenie jonów
wodorotlenkowych.
lub
Zachodzi dysocjacja zasadowa jonu octanowego.
lub
Kwas octowy jest słabym kwasem, a sprzężona z nim zasada (jon octanowy) ulega reakcji
z wodą.
lub
3
2
CH COO
H O
⇄
3
CH COOH
OH-
lub
Ponieważ zachodzi reakcja hydrolizy soli (octanu sodu).
lub
Ponieważ (w punkcie równoważnikowym) obecne są niezdysocjowane cząsteczki kwasu i jest
nadmiar jonów OH-.
Uwaga! Za uzasadnienie, w którym zdający odwoła się jedynie do informacji: o pH=9 albo
o powstawaniu soli mocnej zasady i słabego kwasu, należy przyznać 0 punktów.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź: zasadowy

\n

W punkcie równoważnikowym odczyn roztworu jest zasadowy (pH = 9 > 7).

\n

Sposób 1 - Hydroliza octanu sodu

\n

Co się dzieje w punkcie równoważnikowym?

\n

W punkcie równoważnikowym cały kwas octowy przereagował z NaOH. W roztworze nie ma już \\ceCH3COOH ani \\ceNaOH - jest tylko octan sodu \\ceCH3COONa.

\n

Octan sodu jest solą mocnej zasady i słabego kwasu → dysocjuje całkowicie:

\n
\\ceCH3COONa−>CH3COO−+Na+
\n

Jon octanowy \\ceCH3COO− to sprzężona zasada słabego kwasu - reaguje z wodą w procesie hydrolizy zasadowej:

\n
\\ceCH3COO−+H2O<=>CH3COOH+OH−
\n

Hydroliza wytwarza jony \\ceOH−** → stężenie \\ceOH− rośnie powyżej 10−7 mol/dm³ → pH > 7 → odczyn zasadowy**.

\n

Potwierdzenie z treści zadania: pH w punkcie równoważnikowym = 9 > 7 ✓

\n

Sposób 2 - Weryfikacja przez regułę soli

\n

Reguła ogólna: odczyn roztworu soli zależy od mocy kwasu i zasady tworzących sól:

\n

| Kwas | Zasada | Odczyn soli |
| mocny | mocna | obojętny (pH = 7) |
| słaby | mocna | zasadowy (pH > 7) |
| mocny | słaba | kwasowy (pH < 7) |

\n

Kwas octowy \\ceCH3COOH jest słabym kwasem (Ka=1,74·10−5), NaOH jest mocną zasadą → sól \\ceCH3COONa daje roztwór zasadowy → pH > 7. ✓

\n

Wzory z karty CKE

\n
📖 Karta wzorów str. 9 - Stałe dysocjacji kwasów:
Ka(\\ceCH3COOH)=1,74·10−5, pKa=4,76
Ta wartość potwierdza, że kwas octowy jest słaby (duże pKa, małe Ka) - stąd jego sól ulega hydrolizie zasadowej i daje pH > 7.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Wariant | Typowy błąd |
| kwasowy | Błędne myślenie: "miareczkujemy kwas, więc w punkcie równoważnikowym jest kwasowo". Zapomnienie o hydrolizie \\ceCH3COO−. |
| obojętny | Mylenie soli słabego kwasu z solą mocnego kwasu (np. \\ceNaCl). Obojętny odczyn miałby sól mocnego kwasu + mocnej zasady. |

\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Punkt równoważnikowy ≠ punkt obojętny! Równoważnikowy oznacza, że dodano stechiometryczną ilość NaOH - nie że pH = 7. Przy titracji słabego kwasu mocną zasadą punkt równoważnikowy zawsze leży w obszarze zasadowym.
\n
⚠️ Uwaga: Jon \\ceNa+ pochodzi z mocnej zasady i nie hydrolizuje - jest obojętny. Tylko \\ceCH3COO− (od słabego kwasu) reaguje z wodą i decyduje o odczynie.
\n
⚠️ Uwaga: Uzasadnienie musi odwoływać się do procesu hydrolizy jonu \\ceCH3COO− i tworzenia \\ceOH− - samo podanie pH = 9 bez wyjaśnienia mechanizmu nie wystarczy na pełny punkt.
\n

Schemat oceniania CKE

\n"}]}