{"id":"chemia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"chemia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"20","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-1)\nDo probówki z wodnym roztworem chlorku niklu(II) dodano nadmiar wodnego roztworu\nwodorotlenku sodu.\nNapisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji otrzymywania wodorotlenku\nniklu(II) w sposób opisany powyżej. Określ charakter chemiczny (kwasowy, zasadowy,\nobojętny, amfoteryczny) wodorotlenku niklu(II).\nRównanie reakcji:\nCharakter chemiczny wodorotlenku niklu(II):","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIV etap edukacyjny - zakres rozszerzony\n5. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych.\nZdający:\n5.10) pisze równania reakcji: […] wytrącania osadów\nw formie […] jonowej ([…] skróconej).\n8. Niemetale. Zdający:\n8.10) […] planuje […] doświadczenie, którego przebieg\npozwoli wykazać charakter chemiczny […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej skróconej i poprawne\nokreślenie charakteru chemicznego wodorotlenku niklu(II).\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nRównanie reakcji:\n2\n2\nNi\n2OH\nNi(OH)\n→\nCharakter chemiczny wodorotlenku niklu(II): zasadowy","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Równanie reakcji (forma jonowa skrócona):**\n\n\\[\\ce{Ni^2+(aq) + 2OH^-(aq) -> Ni(OH)2 v}\\]\n\n**Charakter chemiczny wodorotlenku niklu(II): zasadowy**\n\n## Sposób 1 - Analiza produktów i charakteru\n\n**Krok 1 - Identyfikacja reagentów**\n\nDo probówki dodajemy:\n- \\(\\ce{NiCl2(aq)}\\) - sól mocnego kwasu (\\(\\ce{HCl}\\)) i słabej zasady (\\(\\ce{Ni(OH)2}\\)), dysocjuje całkowicie:\n\\[\\ce{NiCl2 -> Ni^2+(aq) + 2Cl^-(aq)}\\]\n- \\(\\ce{NaOH(aq)}\\) - mocna zasada, dysocjuje całkowicie:\n\\[\\ce{NaOH -> Na+(aq) + OH^-(aq)}\\]\n\n**Krok 2 - Pełne równanie cząsteczkowe**\n\n\\[\\ce{NiCl2(aq) + 2NaOH(aq) -> Ni(OH)2 v + 2NaCl(aq)}\\]\n\nPowstaje **zielony osad** wodorotlenku niklu(II) - to właśnie obserwujemy w probówce.\n\n**Krok 3 - Skrócona forma jonowa**\n\nWykreślamy jony spektatorowe, czyli te, które nie biorą udziału w reakcji: \\(\\ce{Na+}\\) i \\(\\ce{Cl^-}\\).\n\nZostaje:\n\n\\[\\ce{Ni^2+(aq) + 2OH^-(aq) -> Ni(OH)2 v}\\]\n\n**Krok 4 - Charakter chemiczny \\(\\ce{Ni(OH)2}\\)**\n\nNikiel(II) to metal przejściowy z **grupy 10**, ale nie jest metalem z grupy głównej o wyraźnych właściwościach amfoterycznych (jak Al, Zn, Cr, Pb). \\(\\ce{Ni(OH)2}\\) reaguje z kwasami:\n\n\\[\\ce{Ni(OH)2 + 2HCl -> NiCl2 + 2H2O}\\]\n\nale **nie reaguje z nadmiarem \\(\\ce{NaOH}\\)** - nie rozpuszcza się w zasadzie, nie tworzy hydroksokompleksu. Dlatego charakter jest **zasadowy**.\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja (bilans ładunku i atomów)\n\nSprawdzamy poprawność równania jonowego:\n\n\\[\\ce{Ni^2+(aq) + 2OH^-(aq) -> Ni(OH)2 v}\\]\n\n| Element | Lewa strona | Prawa strona |\n| Ni | 1 | 1 ✓ |\n| O | 2 | 2 ✓ |\n| H | 2 | 2 ✓ |\n| Ładunek | \\(+2 + 2\\cdot(-1) = 0\\) | \\(0\\) ✓ |\n\nBilans zamknięty - równanie poprawne.\n\n**Weryfikacja charakteru przez próbę z kwasem i zasadą:**\n\n- Z \\(\\ce{HCl}\\): \\(\\ce{Ni(OH)2 + 2H+ -> Ni^2+ + 2H2O}\\) - **reaguje** → potwierdza charakter zasadowy\n- Z nadmiarem \\(\\ce{NaOH}\\): **brak reakcji** → wyklucza amfoteryczność\n\nWniosek: charakter **zasadowy** potwierdzony.\n\n## Wzory z karty CKE\n\nW tym zadaniu nie korzystamy z konkretnych wartości liczbowych z karty wzorów CKE.\n\nPomocnicza informacja z karty:\n\n> 📖 **Karta wzorów str. 14 - Tabela rozpuszczalności:**\n> \\(\\ce{Ni(OH)2}\\) - oznaczenie **N** (nierozpuszczalny w wodzie). Potwierdza, że \\(\\ce{Ni(OH)2}\\) wytrąca się jako osad podczas mieszania roztworów.\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie zostawiaj \\(\\ce{NaCl}\\) w równaniu jonowym skróconym! Jonowa skrócona = wykreślamy wszystkie jony spektatorowe (\\(\\ce{Na+}\\), \\(\\ce{Cl^-}\\)), które są po obu stronach w tej samej formie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Strzałka w dół (\\(\\downarrow\\)) przy \\(\\ce{Ni(OH)2}\\) jest obowiązkowa - to osad. Jej brak może kosztować punkt na maturze.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie myl charakteru amfoterycznego z zasadowym! Amfoteryczne wodorotlenki (np. \\(\\ce{Al(OH)3}\\), \\(\\ce{Zn(OH)2}\\), \\(\\ce{Cr(OH)3}\\)) reagują zarówno z kwasami, jak i z nadmiarem zasady. \\(\\ce{Ni(OH)2}\\) reaguje tylko z kwasami - więc jest **zasadowy, nie amfoteryczny**, mimo że dodano **nadmiar \\(\\ce{NaOH}\\)** (to pułapka w treści - nadmiar nie zmienił nic, bo \\(\\ce{Ni(OH)2}\\) nie jest amfoteryczny).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n- 1 p. - za poprawne rownanie w formie jonowej skroconej (Ni(2+) + 2OH- -> Ni(OH)2) i okreslenie charakteru chemicznego wodorotlenku niklu(II) jako zasadowego.\n- 0 p. - za odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi.","image":"img/chemia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 20. (0-1)
Do probówki z wodnym roztworem chlorku niklu(II) dodano nadmiar wodnego roztworu
wodorotlenku sodu.
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji otrzymywania wodorotlenku
niklu(II) w sposób opisany powyżej. Określ charakter chemiczny (kwasowy, zasadowy,
obojętny, amfoteryczny) wodorotlenku niklu(II).
Równanie reakcji:
Charakter chemiczny wodorotlenku niklu(II):

","answer_text_html":"

Zadanie 20. (0-1)
I. Wykorzystanie
i tworzenie informacji.
IV etap edukacyjny - zakres rozszerzony

\n
  1. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych.
\n

Zdający:
5.10) pisze równania reakcji: […] wytrącania osadów
w formie […] jonowej ([…] skróconej).

\n
  1. Niemetale. Zdający:
\n

8.10) […] planuje […] doświadczenie, którego przebieg
pozwoli wykazać charakter chemiczny […].
Schemat punktowania
1 p. - za poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej skróconej i poprawne
określenie charakteru chemicznego wodorotlenku niklu(II).
0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
Równanie reakcji:
2
2
Ni
2OH
Ni(OH)
→
Charakter chemiczny wodorotlenku niklu(II): zasadowy

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Równanie reakcji (forma jonowa skrócona):

\n
\\ceNi2+(aq)+2OH−(aq)−>Ni(OH)2v
\n

Charakter chemiczny wodorotlenku niklu(II): zasadowy

\n

Sposób 1 - Analiza produktów i charakteru

\n

Krok 1 - Identyfikacja reagentów

\n

Do probówki dodajemy:

\n\n
\\ceNiCl2−>Ni2+(aq)+2Cl−(aq)
\n\n
\\ceNaOH−>Na+(aq)+OH−(aq)
\n

Krok 2 - Pełne równanie cząsteczkowe

\n
\\ceNiCl2(aq)+2NaOH(aq)−>Ni(OH)2v+2NaCl(aq)
\n

Powstaje zielony osad wodorotlenku niklu(II) - to właśnie obserwujemy w probówce.

\n

Krok 3 - Skrócona forma jonowa

\n

Wykreślamy jony spektatorowe, czyli te, które nie biorą udziału w reakcji: \\ceNa+ i \\ceCl−.

\n

Zostaje:

\n
\\ceNi2+(aq)+2OH−(aq)−>Ni(OH)2v
\n

Krok 4 - Charakter chemiczny \\ceNi(OH)2

\n

Nikiel(II) to metal przejściowy z grupy 10, ale nie jest metalem z grupy głównej o wyraźnych właściwościach amfoterycznych (jak Al, Zn, Cr, Pb). \\ceNi(OH)2 reaguje z kwasami:

\n
\\ceNi(OH)2+2HCl−>NiCl2+2H2O
\n

ale nie reaguje z nadmiarem \\ceNaOH - nie rozpuszcza się w zasadzie, nie tworzy hydroksokompleksu. Dlatego charakter jest zasadowy.

\n

Sposób 2 - Weryfikacja (bilans ładunku i atomów)

\n

Sprawdzamy poprawność równania jonowego:

\n
\\ceNi2+(aq)+2OH−(aq)−>Ni(OH)2v
\n

| Element | Lewa strona | Prawa strona |
| Ni | 1 | 1 ✓ |
| O | 2 | 2 ✓ |
| H | 2 | 2 ✓ |
| Ładunek | +2+2·(−1)=0 | 0 ✓ |

\n

Bilans zamknięty - równanie poprawne.

\n

Weryfikacja charakteru przez próbę z kwasem i zasadą:

\n\n

Wniosek: charakter zasadowy potwierdzony.

\n

Wzory z karty CKE

\n

W tym zadaniu nie korzystamy z konkretnych wartości liczbowych z karty wzorów CKE.

\n

Pomocnicza informacja z karty:

\n
📖 Karta wzorów str. 14 - Tabela rozpuszczalności:
\\ceNi(OH)2 - oznaczenie N (nierozpuszczalny w wodzie). Potwierdza, że \\ceNi(OH)2 wytrąca się jako osad podczas mieszania roztworów.
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Nie zostawiaj \\ceNaCl w równaniu jonowym skróconym! Jonowa skrócona = wykreślamy wszystkie jony spektatorowe (\\ceNa+, \\ceCl−), które są po obu stronach w tej samej formie.
\n
⚠️ Uwaga: Strzałka w dół (↓) przy \\ceNi(OH)2 jest obowiązkowa - to osad. Jej brak może kosztować punkt na maturze.
\n
⚠️ Uwaga: Nie myl charakteru amfoterycznego z zasadowym! Amfoteryczne wodorotlenki (np. \\ceAl(OH)3, \\ceZn(OH)2, \\ceCr(OH)3) reagują zarówno z kwasami, jak i z nadmiarem zasady. \\ceNi(OH)2 reaguje tylko z kwasami - więc jest zasadowy, nie amfoteryczny, mimo że dodano nadmiar \\ceNaOH (to pułapka w treści - nadmiar nie zmienił nic, bo \\ceNi(OH)2 nie jest amfoteryczny).
\n

Schemat oceniania CKE

\n"}]}