{"id":"chemia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"chemia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-1)\nOceń, czy reakcja pomiędzy tlenkiem węgla(IV) i węglem jest procesem endo- czy\negzoenergetycznym. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nII. Rozumowanie\ni zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania\nproblemów.\nIV etap edukacyjny - poziom rozszerzony\n4. Kinetyka i statyka chemiczna. Zdający:\n4.3) stosuje pojęcia egzoenergetyczny, endoenergetyczny […]\ndo opisu efektów energetycznych przemian;\n4.6) wykazuje się znajomością i rozumieniem pojęć: stan\nrównowagi dynamicznej […];\n4.7) stosuje regułę przekory do jakościowego określenia\nwpływu zmian temperatury, stężenia reagentów […] na układ\npozostający w stanie równowagi dynamicznej.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wskazanie, czy opisana przemiana jest procesem egzoenergetycznym, czy\nendoenergetycznym, wraz z uzasadnieniem, które odwołuje się do kierunku zmiany\nwydajności reakcji pod wpływem zmiany temperatury.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\nPrzemiana jest procesem endoenergetycznym. Wraz ze wzrostem temperatury wzrasta\nzawartość (a więc stężenie) CO, czyli zwiększa się wydajność reakcji.\nlub\nPrzemiana jest procesem endoenergetycznym. Wraz ze wzrostem temperatury wzrasta procent\nobjętościowy CO.\nlub\nPrzemiana jest procesem endoenergetycznym, ponieważ im wyższa temperatura tym więcej\nCO w mieszaninie równowagowej.\nUwaga! Stwierdzenie: ∆H > 0 nie jest uzasadnieniem.\nUwaga! Za uzasadnienie zawierające stwierdzenie, że wraz ze wzrostem temperatury wzrasta\nobjętość CO, należy przyznać 0 punktów.","solution":"## Poprawna odpowiedz: reakcja jest procesem **endoenergetycznym** (endotermicznym)\n\n**Uzasadnienie:** Z wykresu wynika, ze wraz ze wzrostem temperatury **wzrasta zawartosc (stezenie) CO** w mieszaninie pozostajacej w rownowadze, czyli **zwieksza sie wydajnosc reakcji** \\(\\ce{CO2 + C -> 2CO}\\). Zgodnie z regula przekory podwyzszenie temperatury sprzyja reakcji endoenergetycznej (pochlaniajacej cieplo), zatem reakcja tworzenia CO jest endoenergetyczna.\n\n## Sposob 1 - Analiza wykresu (regula przekory)\n\n**Krok 1 - odczyt z wykresu:** im wyzsza temperatura, tym wiekszy procent objetosciowy (a wiec wieksze stezenie) CO, a mniejszy CO2. Rownowaga przesuwa sie w prawo (w strone produktu CO) przy ogrzewaniu.\n\n**Krok 2 - regula przekory (Le Chateliera):** podwyzszenie temperatury przesuwa rownowage w kierunku reakcji **endoenergetycznej** (ukladu pochlaniajacego dostarczone cieplo). Skoro ogrzewanie zwieksza ilosc CO, to reakcja w strone produktu (\\(\\ce{CO2 + C -> 2CO}\\)) **pochlania energie** - jest endoenergetyczna.\n\n**Wniosek:** reakcja jest endoenergetyczna.\n\n## Sposob 2 - Weryfikacja energetyczna (pomocniczo)\n\nDla potwierdzenia mozna obliczyc efekt cieplny z prawa Hessa: \\(\\Delta H = 2\\Delta H_f(\\ce{CO}) - \\Delta H_f(\\ce{CO2}) = 2 \\cdot (-110{,}5) - (-393{,}5) = +172{,}5\\ \\text{kJ}\\). Wartosc dodatnia potwierdza charakter endoenergetyczny.\n\n> Uwaga: w odpowiedzi na egzaminie **samo stwierdzenie \\(\\Delta H > 0\\) NIE jest wystarczajacym uzasadnieniem** - uzasadnienie musi odwolywac sie do kierunku zmiany wydajnosci (zawartosci CO) wraz z temperatura, odczytanego z wykresu.\n\n## Wzory z karty CKE\n\nZadanie opiera sie na odczycie z wykresu i regule przekory - nie wymaga wartosci liczbowych z karty. Standardowe entalpie tworzenia (str. 13 karty) sluza jedynie do pomocniczej weryfikacji.\n\n## Typowe pulapki\n\n> Uwaga: uzasadnienie musi dotyczyc **zawartosci/stezenia CO** (lub wydajnosci reakcji), a NIE objetosci CO. Zgodnie z kluczem CKE, uzasadnienie odwolujace sie do wzrostu **objetosci** CO -> 0 punktow.\n\n> Uwaga: samo \\(\\Delta H > 0\\) bez odwolania do wykresu/reguly przekory nie jest uznawane za uzasadnienie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n- 1 p. - za poprawne wskazanie, ze przemiana jest endoenergetyczna, wraz z uzasadnieniem odwolujacym sie do kierunku zmiany wydajnosci reakcji (wzrostu zawartosci/stezenia CO) pod wplywem wzrostu temperatury.\n- 0 p. - za odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi.\n- Uwagi CKE: stwierdzenie \\(\\Delta H > 0\\) nie jest uzasadnieniem; uzasadnienie powolujace sie na wzrost objetosci CO -> 0 pkt.","image":"img/chemia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 5. (0-1)
Oceń, czy reakcja pomiędzy tlenkiem węgla(IV) i węglem jest procesem endo- czy
egzoenergetycznym. Odpowiedź uzasadnij.

","answer_text_html":"

Zadanie 5. (0-1)
I. Wykorzystanie
i tworzenie informacji.
II. Rozumowanie
i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania
problemów.
IV etap edukacyjny - poziom rozszerzony

\n
  1. Kinetyka i statyka chemiczna. Zdający:
\n

4.3) stosuje pojęcia egzoenergetyczny, endoenergetyczny […]
do opisu efektów energetycznych przemian;
4.6) wykazuje się znajomością i rozumieniem pojęć: stan
równowagi dynamicznej […];
4.7) stosuje regułę przekory do jakościowego określenia
wpływu zmian temperatury, stężenia reagentów […] na układ
pozostający w stanie równowagi dynamicznej.
Schemat punktowania
1 p. - za poprawne wskazanie, czy opisana przemiana jest procesem egzoenergetycznym, czy
endoenergetycznym, wraz z uzasadnieniem, które odwołuje się do kierunku zmiany
wydajności reakcji pod wpływem zmiany temperatury.
0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Przykłady poprawnej odpowiedzi
Przemiana jest procesem endoenergetycznym. Wraz ze wzrostem temperatury wzrasta
zawartość (a więc stężenie) CO, czyli zwiększa się wydajność reakcji.
lub
Przemiana jest procesem endoenergetycznym. Wraz ze wzrostem temperatury wzrasta procent
objętościowy CO.
lub
Przemiana jest procesem endoenergetycznym, ponieważ im wyższa temperatura tym więcej
CO w mieszaninie równowagowej.
Uwaga! Stwierdzenie: ∆H > 0 nie jest uzasadnieniem.
Uwaga! Za uzasadnienie zawierające stwierdzenie, że wraz ze wzrostem temperatury wzrasta
objętość CO, należy przyznać 0 punktów.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz: reakcja jest procesem endoenergetycznym (endotermicznym)

\n

Uzasadnienie: Z wykresu wynika, ze wraz ze wzrostem temperatury wzrasta zawartosc (stezenie) CO w mieszaninie pozostajacej w rownowadze, czyli zwieksza sie wydajnosc reakcji \\ceCO2+C−>2CO. Zgodnie z regula przekory podwyzszenie temperatury sprzyja reakcji endoenergetycznej (pochlaniajacej cieplo), zatem reakcja tworzenia CO jest endoenergetyczna.

\n

Sposob 1 - Analiza wykresu (regula przekory)

\n

Krok 1 - odczyt z wykresu: im wyzsza temperatura, tym wiekszy procent objetosciowy (a wiec wieksze stezenie) CO, a mniejszy CO2. Rownowaga przesuwa sie w prawo (w strone produktu CO) przy ogrzewaniu.

\n

Krok 2 - regula przekory (Le Chateliera): podwyzszenie temperatury przesuwa rownowage w kierunku reakcji endoenergetycznej (ukladu pochlaniajacego dostarczone cieplo). Skoro ogrzewanie zwieksza ilosc CO, to reakcja w strone produktu (\\ceCO2+C−>2CO) pochlania energie - jest endoenergetyczna.

\n

Wniosek: reakcja jest endoenergetyczna.

\n

Sposob 2 - Weryfikacja energetyczna (pomocniczo)

\n

Dla potwierdzenia mozna obliczyc efekt cieplny z prawa Hessa: ΔH=2ΔHf(\\ceCO)−ΔHf(\\ceCO2)=2·(−110,5)−(−393,5)=+172,5 kJ. Wartosc dodatnia potwierdza charakter endoenergetyczny.

\n
Uwaga: w odpowiedzi na egzaminie samo stwierdzenie ΔH>0 NIE jest wystarczajacym uzasadnieniem - uzasadnienie musi odwolywac sie do kierunku zmiany wydajnosci (zawartosci CO) wraz z temperatura, odczytanego z wykresu.
\n

Wzory z karty CKE

\n

Zadanie opiera sie na odczycie z wykresu i regule przekory - nie wymaga wartosci liczbowych z karty. Standardowe entalpie tworzenia (str. 13 karty) sluza jedynie do pomocniczej weryfikacji.

\n

Typowe pulapki

\n
Uwaga: uzasadnienie musi dotyczyc zawartosci/stezenia CO (lub wydajnosci reakcji), a NIE objetosci CO. Zgodnie z kluczem CKE, uzasadnienie odwolujace sie do wzrostu objetosci CO -> 0 punktow.
\n
Uwaga: samo ΔH>0 bez odwolania do wykresu/reguly przekory nie jest uznawane za uzasadnienie.
\n

Schemat oceniania CKE

\n"}]}