{"id":"chemia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"chemia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nNapisz, co będzie można zaobserwować podczas przeprowadzonego doświadczenia.\nKolba:\nProbówka:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawny opis zmian przy poprawnym wyborze odczynników w zadaniu 8.1.\n0 p. - za błędny wybór odczynników w zadaniu 8.1. lub błędny opis zmian albo brak\nodpowiedzi.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\nKolba: Wydziela się gaz.\nlub Widoczne są pęcherzyki gazu.\nlub Roztwór się pieni.\nProbówka: Zmętnienie zawartości probówki.\nlub Powstaje zawiesina.\nlub Roztwór staje się mleczny.\nlub Następuje rozwarstwienie cieczy.\nlub Tworzą się dwie warstwy cieczy.\nlub Pojawia się (charakterystyczny) zapach.","solution":"## Poprawna odpowiedz:\n\n**Kolba** (\\(\\ce{HCl + Na2CO3}\\)): wydziela sie gaz - widoczne sa pecherzyki gazu (roztwor sie pieni).\n\n**Probowka** (\\(\\ce{CO2 + C6H5ONa}\\)): zmetnienie zawartosci probowki - powstaje zawiesina / roztwor staje sie mleczny (lub nastepuje rozwarstwienie cieczy / pojawia sie charakterystyczny zapach fenolu).\n\n## Sposob 1 - Co obserwujemy w kazdym naczyniu\n\n**Kolba:** mocny \\(\\ce{HCl}\\) wypiera kwas weglowy z weglanu sodu; kwas weglowy rozklada sie na \\(\\ce{CO2}\\) i wode:\n\n\\[\\ce{Na2CO3 + 2HCl -> 2NaCl + H2O + CO2 ^}\\]\n\nObserwacja: **wydzielaja sie pecherzyki bezbarwnego gazu** (\\(\\ce{CO2}\\)), roztwor moze sie pienic.\n\n**Probowka:** \\(\\ce{CO2}\\) rozpuszcza sie w wodzie tworzac slaby kwas weglowy, ktory wypiera fenol z fenolanu sodu:\n\n\\[\\ce{C6H5ONa + CO2 + H2O -> C6H5OH + NaHCO3}\\]\n\nFenol jest slabo rozpuszczalny w wodzie - **roztwor metnieje** (powstaje zawiesina / mleczne zmetnienie), moze pojawic sie charakterystyczny zapach fenolu.\n\n## Sposob 2 - Weryfikacja przez wlasciwosci produktow\n\n- \\(\\ce{CO2}\\) - gaz: jedyna mozliwa obserwacja w kolbie to pecherzyki/pienienie.\n- Fenol \\(\\ce{C6H5OH}\\) - slabo rozpuszczalny w wodzie: jego wydzielenie daje zmetnienie / zawiesine / rozwarstwienie. Oba zgodne z obserwacjami powyzej.\n\n## Wzory z karty CKE\n\nZadanie obserwacyjne - nie korzysta z wartosci liczbowych karty.\n\n## Typowe pulapki\n\n> Uwaga: opisz osobno **kolbe** i **probowke** - kazde puste pole to utrata punktu.\n\n> Uwaga: w probowce obserwujemy zmetnienie (zawiesine/mleczny roztwor), a nie krystaliczny osad - fenol tworzy emulsje.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n- 1 p. - za poprawny opis zmian przy poprawnym wyborze odczynnikow w zadaniu 8.1. Kolba: wydziela sie gaz / widoczne pecherzyki gazu / roztwor sie pieni. Probowka: zmetnienie zawartosci / powstaje zawiesina / roztwor staje sie mleczny / rozwarstwienie cieczy / pojawia sie zapach.\n- 0 p. - za bledny wybor odczynnikow w 8.1 lub bledny opis zmian albo brak odpowiedzi.","image":"img/chemia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8.2. (0-1)<br>Napisz, co będzie można zaobserwować podczas przeprowadzonego doświadczenia.<br>Kolba:<br>Probówka:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8.2. (0-1)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawny opis zmian przy poprawnym wyborze odczynników w zadaniu 8.1.<br>0 p. - za błędny wybór odczynników w zadaniu 8.1. lub błędny opis zmian albo brak<br>odpowiedzi.<br>Przykłady poprawnej odpowiedzi<br>Kolba: Wydziela się gaz.<br>lub Widoczne są pęcherzyki gazu.<br>lub Roztwór się pieni.<br>Probówka: Zmętnienie zawartości probówki.<br>lub Powstaje zawiesina.<br>lub Roztwór staje się mleczny.<br>lub Następuje rozwarstwienie cieczy.<br>lub Tworzą się dwie warstwy cieczy.<br>lub Pojawia się (charakterystyczny) zapach.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz:</h4>\n<p><strong>Kolba</strong> (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>l</mi><mo>&#x0002B;</mo><mi>N</mi><mi>a</mi><mn>2</mn><mi>C</mi><mi>O</mi><mn>3</mn></mrow></mrow></math>): wydziela sie gaz - widoczne sa pecherzyki gazu (roztwor sie pieni).</p>\n<p><strong>Probowka</strong> (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mi>O</mi><mn>2</mn><mo>&#x0002B;</mo><mi>C</mi><mn>6</mn><mi>H</mi><mn>5</mn><mi>O</mi><mi>N</mi><mi>a</mi></mrow></mrow></math>): zmetnienie zawartosci probowki - powstaje zawiesina / roztwor staje sie mleczny (lub nastepuje rozwarstwienie cieczy / pojawia sie charakterystyczny zapach fenolu).</p>\n<h4>Sposob 1 - Co obserwujemy w kazdym naczyniu</h4>\n<p><strong>Kolba:</strong> mocny <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>l</mi></mrow></mrow></math> wypiera kwas weglowy z weglanu sodu; kwas weglowy rozklada sie na <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mi>O</mi><mn>2</mn></mrow></mrow></math> i wode:</p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mn>2</mn><mi>C</mi><mi>O</mi><mn>3</mn><mo>&#x0002B;</mo><mn>2</mn><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>l</mi><mo>&#x02212;</mo><mo>&#x0003E;</mo><mn>2</mn><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>C</mi><mi>l</mi><mo>&#x0002B;</mo><mi>H</mi><mn>2</mn><mi>O</mi><mo>&#x0002B;</mo><mi>C</mi><mi>O</mi><msup><mn>2</mn><mi>}</mi></msup></mrow></mrow></math></div>\n<p>Obserwacja: <strong>wydzielaja sie pecherzyki bezbarwnego gazu</strong> (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mi>O</mi><mn>2</mn></mrow></mrow></math>), roztwor moze sie pienic.</p>\n<p><strong>Probowka:</strong> <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mi>O</mi><mn>2</mn></mrow></mrow></math> rozpuszcza sie w wodzie tworzac slaby kwas weglowy, ktory wypiera fenol z fenolanu sodu:</p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mn>6</mn><mi>H</mi><mn>5</mn><mi>O</mi><mi>N</mi><mi>a</mi><mo>&#x0002B;</mo><mi>C</mi><mi>O</mi><mn>2</mn><mo>&#x0002B;</mo><mi>H</mi><mn>2</mn><mi>O</mi><mo>&#x02212;</mo><mo>&#x0003E;</mo><mi>C</mi><mn>6</mn><mi>H</mi><mn>5</mn><mi>O</mi><mi>H</mi><mo>&#x0002B;</mo><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>O</mi><mn>3</mn></mrow></mrow></math></div>\n<p>Fenol jest slabo rozpuszczalny w wodzie - <strong>roztwor metnieje</strong> (powstaje zawiesina / mleczne zmetnienie), moze pojawic sie charakterystyczny zapach fenolu.</p>\n<h4>Sposob 2 - Weryfikacja przez wlasciwosci produktow</h4>\n<ul><li><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mi>O</mi><mn>2</mn></mrow></mrow></math> - gaz: jedyna mozliwa obserwacja w kolbie to pecherzyki/pienienie.</li><li>Fenol <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mn>6</mn><mi>H</mi><mn>5</mn><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math> - slabo rozpuszczalny w wodzie: jego wydzielenie daje zmetnienie / zawiesine / rozwarstwienie. Oba zgodne z obserwacjami powyzej.</li></ul>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>Zadanie obserwacyjne - nie korzysta z wartosci liczbowych karty.</p>\n<h4>Typowe pulapki</h4>\n<blockquote>Uwaga: opisz osobno <strong>kolbe</strong> i <strong>probowke</strong> - kazde puste pole to utrata punktu.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: w probowce obserwujemy zmetnienie (zawiesine/mleczny roztwor), a nie krystaliczny osad - fenol tworzy emulsje.</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<ul><li>1 p. - za poprawny opis zmian przy poprawnym wyborze odczynnikow w zadaniu 8.1. Kolba: wydziela sie gaz / widoczne pecherzyki gazu / roztwor sie pieni. Probowka: zmetnienie zawartosci / powstaje zawiesina / roztwor staje sie mleczny / rozwarstwienie cieczy / pojawia sie zapach.</li><li>0 p. - za bledny wybor odczynnikow w 8.1 lub bledny opis zmian albo brak odpowiedzi.</li></ul>"}]}