{"id":"chemia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"chemia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"9.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nSpośród czynności, których nazwy podano poniżej, wybierz tę, którą należy wykonać jako\npierwszą w celu wyodrębnienia z każdej mieszaniny poreakcyjnej (powstałej podczas\nopisanego doświadczenia) jonowego produktu reakcji. Podkreśl jej nazwę.\nsączenie odwirowanie odparowanie pod wyciągiem\nNH3 (aq)\nnie obserwuje się roztwarzania osadu\nNH3 (aq)\npróbka metalu\n↓\n⎯\n⎯→\n⎯\n⎯→\n⎯\n2\nOH\n2\nH\n)\nOH\n(\nMg\nMg\nMg\nMCH_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nIII. Opanowanie czynności\npraktycznych.\nIII etap edukacyjny\n1. Substancje i ich właściwości. Zdający:\n1.8) opisuje proste metody rozdziału mieszanin […].\nIV etap edukacyjny - poziom rozszerzony\n5. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych.\nZdający:\n5.4) opisuje sposoby rozdzielenia roztworów właściwych\n[…].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawny wybór i podkreślenie nazwy czynności.\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nsączenie odwirowanie odparowanie pod wyciągiem\n0,0\n1,0\n2,0\n3,0\n4,0\n5,0\n6,0\n7,0\n0\n10\n20\n30\n40\n50\n60\nstężenie molowe, mol · dm-3\nczas, s","solution":"## Poprawna odpowiedz: **odparowanie pod wyciagiem**\n\n## Sposob 1 - Analiza stanu skupienia jonowego produktu reakcji\n\n**Co chcemy wyodrebnic?** Jonowy produkt reakcji metalu z kwasem solnym - czyli **chlorek metalu** (\\(\\ce{ZnCl2}\\), \\(\\ce{MgCl2}\\) lub \\(\\ce{AlCl3}\\)).\n\n**Krok 1 - w jakim stanie wystepuje ten produkt?**\n\nZ informacji do zadania: metal ulegl **calkowitemu roztworzeniu** i powstaly **klarowne, bezbarwne roztwory chlorkow**. Oznacza to, ze jonowy produkt (chlorek metalu) jest **rozpuszczony** w roztworze - NIE jest osadem zawieszonym w cieczy.\n\n\\[\\ce{Zn + 2HCl -> ZnCl2(aq) + H2 ^}\\]\n\\[\\ce{Mg + 2HCl -> MgCl2(aq) + H2 ^}\\]\n\\[\\ce{2Al + 6HCl -> 2AlCl3(aq) + 3H2 ^}\\]\n\n**Krok 2 - dopasuj operacje wyodrebniajaca rozpuszczony zwiazek.**\n\n| Czynnosc | Co rozdziela | Czy nadaje sie tutaj? |\n| saczenie | cialo stale (osad) od cieczy | NIE - nie ma osadu, chlorek jest rozpuszczony |\n| odwirowanie | cialo stale (osad) od cieczy | NIE - nie ma osadu do osadzenia |\n| **odparowanie pod wyciagiem** | usuwa rozpuszczalnik, pozostawiajac rozpuszczona sol | **TAK** - odparowanie wody pozostawia staly chlorek |\n\n**Krok 3 - wskaz pierwsza czynnosc.**\n\nAby z klarownego roztworu wydzielic rozpuszczony chlorek metalu, trzeba **odparowac wode**. Robi sie to **pod wyciagiem**, poniewaz w mieszaninie poreakcyjnej obecny jest nadmiar kwasu solnego (wydzielaja sie pary \\(\\ce{HCl}\\)). Pierwsza czynnoscia jest wiec **odparowanie pod wyciagiem**.\n\n## Sposob 2 - Weryfikacja przez eliminacje\n\n- **saczenie** i **odwirowanie** sluza do oddzielenia **osadu** (fazy stalej) od cieczy. W tym doswiadczeniu osad nie powstaje (roztwory sa klarowne i bezbarwne), wiec obie te czynnosci nie maja czego oddzielic - sa bezuzyteczne jako pierwszy krok.\n- pozostaje **odparowanie pod wyciagiem** - jedyna metoda, ktora pozwala wyodrebnic zwiazek **rozpuszczony** w roztworze (przez usuniecie rozpuszczalnika). Wyciag jest konieczny ze wzgledu na opary kwasu solnego.\n\nEliminacja potwierdza klucz CKE: **odparowanie pod wyciagiem**.\n\n## Wzory z karty CKE\n\nW tym zadaniu nie korzystamy z wartosci liczbowych z karty wzorow - kluczowa jest znajomosc metod rozdzielania mieszanin i rozpoznanie, ze jonowy produkt jest rozpuszczony (a nie wytracony jako osad).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n**1 pkt** - za poprawny wybor i podkreslenie nazwy czynnosci.\n**0 pkt** - za odpowiedz niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n\nKlucz CKE: **odparowanie pod wyciagiem** (sposrod: saczenie / odwirowanie / odparowanie pod wyciagiem).\n\n## Typowe pulapki\n\n> [!] **Uwaga:** Najczestszy blad to odruchowy wybor **saczenia** - ale saczenie oddziela OSAD od cieczy, a tu osadu nie ma. Produkt jonowy (chlorek metalu) jest ROZPUSZCZONY, wiec trzeba odparowac rozpuszczalnik.\n\n> [!] **Uwaga:** \"Jonowy produkt reakcji\" oznacza tu zwiazek jonowy (sol), ktory jest rozpuszczony w wodzie w postaci jonow. Aby go wyodrebnic jako cialo stale, odparowujemy wode.\n\n> [!] **Uwaga:** Odparowanie prowadzimy **pod wyciagiem** ze wzgledu na wydzielajace sie pary kwasu solnego - to dopelnienie tresci odpowiedzi.","image":"img/chemia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 9.1. (0-1)
Spośród czynności, których nazwy podano poniżej, wybierz tę, którą należy wykonać jako
pierwszą w celu wyodrębnienia z każdej mieszaniny poreakcyjnej (powstałej podczas
opisanego doświadczenia) jonowego produktu reakcji. Podkreśl jej nazwę.
sączenie odwirowanie odparowanie pod wyciągiem
NH3 (aq)
nie obserwuje się roztwarzania osadu
NH3 (aq)
próbka metalu
↓
⎯
⎯→
⎯
⎯→
⎯
2
OH
2
H
)
OH
(
Mg
Mg
Mg
MCH_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 9.1. (0-1)
III. Opanowanie czynności
praktycznych.
III etap edukacyjny

\n
  1. Substancje i ich właściwości. Zdający:
\n

1.8) opisuje proste metody rozdziału mieszanin […].
IV etap edukacyjny - poziom rozszerzony

\n
  1. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych.
\n

Zdający:
5.4) opisuje sposoby rozdzielenia roztworów właściwych
[…].
Schemat punktowania
1 p. - za poprawny wybór i podkreślenie nazwy czynności.
0 p. - za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
sączenie odwirowanie odparowanie pod wyciągiem
0,0
1,0
2,0
3,0
4,0
5,0
6,0
7,0
0
10
20
30
40
50
60
stężenie molowe, mol · dm-3
czas, s

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz: odparowanie pod wyciagiem

\n

Sposob 1 - Analiza stanu skupienia jonowego produktu reakcji

\n

Co chcemy wyodrebnic? Jonowy produkt reakcji metalu z kwasem solnym - czyli chlorek metalu (\\ceZnCl2, \\ceMgCl2 lub \\ceAlCl3).

\n

Krok 1 - w jakim stanie wystepuje ten produkt?

\n

Z informacji do zadania: metal ulegl calkowitemu roztworzeniu i powstaly klarowne, bezbarwne roztwory chlorkow. Oznacza to, ze jonowy produkt (chlorek metalu) jest rozpuszczony w roztworze - NIE jest osadem zawieszonym w cieczy.

\n
\\ceZn+2HCl−>ZnCl2(aq)+H2}
\n
\\ceMg+2HCl−>MgCl2(aq)+H2}
\n
\\ce2Al+6HCl−>2AlCl3(aq)+3H2}
\n

Krok 2 - dopasuj operacje wyodrebniajaca rozpuszczony zwiazek.

\n

| Czynnosc | Co rozdziela | Czy nadaje sie tutaj? |
| saczenie | cialo stale (osad) od cieczy | NIE - nie ma osadu, chlorek jest rozpuszczony |
| odwirowanie | cialo stale (osad) od cieczy | NIE - nie ma osadu do osadzenia |
| odparowanie pod wyciagiem | usuwa rozpuszczalnik, pozostawiajac rozpuszczona sol | TAK - odparowanie wody pozostawia staly chlorek |

\n

Krok 3 - wskaz pierwsza czynnosc.

\n

Aby z klarownego roztworu wydzielic rozpuszczony chlorek metalu, trzeba odparowac wode. Robi sie to pod wyciagiem, poniewaz w mieszaninie poreakcyjnej obecny jest nadmiar kwasu solnego (wydzielaja sie pary \\ceHCl). Pierwsza czynnoscia jest wiec odparowanie pod wyciagiem.

\n

Sposob 2 - Weryfikacja przez eliminacje

\n\n

Eliminacja potwierdza klucz CKE: odparowanie pod wyciagiem.

\n

Wzory z karty CKE

\n

W tym zadaniu nie korzystamy z wartosci liczbowych z karty wzorow - kluczowa jest znajomosc metod rozdzielania mieszanin i rozpoznanie, ze jonowy produkt jest rozpuszczony (a nie wytracony jako osad).

\n

Schemat oceniania CKE

\n

1 pkt - za poprawny wybor i podkreslenie nazwy czynnosci.
0 pkt - za odpowiedz niepoprawna albo brak odpowiedzi.

\n

Klucz CKE: odparowanie pod wyciagiem (sposrod: saczenie / odwirowanie / odparowanie pod wyciagiem).

\n

Typowe pulapki

\n
[!] Uwaga: Najczestszy blad to odruchowy wybor saczenia - ale saczenie oddziela OSAD od cieczy, a tu osadu nie ma. Produkt jonowy (chlorek metalu) jest ROZPUSZCZONY, wiec trzeba odparowac rozpuszczalnik.
\n
[!] Uwaga: "Jonowy produkt reakcji" oznacza tu zwiazek jonowy (sol), ktory jest rozpuszczony w wodzie w postaci jonow. Aby go wyodrebnic jako cialo stale, odparowujemy wode.
\n
[!] Uwaga: Odparowanie prowadzimy pod wyciagiem ze wzgledu na wydzielajace sie pary kwasu solnego - to dopelnienie tresci odpowiedzi.
"}]}