{"id":"chemia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/15","paper_id":"chemia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"15","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (1 pkt)\nWiększość kationów metali występuje w roztworze wodnym w postaci jonów kompleksowych,\ntzw. akwakompleksów, w których cząsteczki wody otaczają jon metalu, czyli są ligandami.\nDodanie do takiego roztworu reagenta, który z kationami danego metalu tworzy trwalsze\nkompleksy niż woda, powoduje wymianę ligandów. Kompleksy mogą mieć różne barwy,\nzależnie od rodzaju ligandów, np. jon\n3\nFe tworzy z jonami fluorkowymi\nF kompleks\nbezbarwny, a z jonami tiocyjanianowymi (rodankowymi) SCN- - krwistoczerwony.\nW dwóch probówkach znajdował się wodny roztwór chlorku żelaza(III). Do pierwszej\nprobówki wsypano niewielką ilość stałego fluorku potasu, co poskutkowało odbarwieniem\nżółtego roztworu, a następnie do obu probówek dodano wodny roztwór rodanku potasu\n(KSCN). Stwierdzono, że tylko w probówce drugiej pojawiło się krwistoczerwone zabarwienie.\nW badanych roztworach występowały jony kompleksowe żelaza(III):\nI rodankowy II fluorkowy III akwakompleks\nUszereguj wymienione jony kompleksowe zgodnie ze wzrostem ich trwałości. Napisz\nw odpowiedniej kolejności numery, którymi je oznaczono.\nnajmniejsza trwałość największa trwałość\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n13.\n14.\n15.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMCH_1R\nInformacja do zadań 16.-18.\nSrebro występuje w przyrodzie jako srebro rodzime, a także jako składnik minerałów, takich\njak argentyt Ag2S czy chlorargiryt AgCl. Proces wydobywania srebra z urobku górniczego\npolega na przeprowadzeniu srebra w dobrze rozpuszczalny w wodzie kompleksowy związek\ncyjankowy, w którym srebro wchodzi w skład anionu o wzorze [Ag(CN)2]-. W tym celu\nrozdrobniony urobek górniczy poddaje się działaniu cyjanku sodu NaCN w obecności\npowietrza. Poniższe schematy są ilustracją reakcji zachodzących podczas opisanego procesu:\nreakcja I:\n2\n2\nNaCN\n2H O\nO\n2\nAg\nNa[Ag(CN) ]\n⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯→\nreakcja II:\nNaCN(aq)\n2\n2\nAg S\nNa[Ag(CN) ]\n⎯⎯⎯⎯⎯→\nreakcja III:\nNaCN(aq)\n2\nAgCl\nNa[Ag(CN) ]\n⎯⎯⎯⎯⎯→\nNa podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-1)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nTworzenie informacji.\nDostrzeganie związków przyczynowo-skutkowych\nzachodzących w procesach chemicznych […]. (III.1.1).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uszeregowanie jonów kompleksowych.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nIII, I, II\nALBO\nakwakompleks, rodankowy, fluorkowy","solution":null,"image":"img/chemia-2020-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 15. (1 pkt)<br>Większość kationów metali występuje w roztworze wodnym w postaci jonów kompleksowych,<br>tzw. akwakompleksów, w których cząsteczki wody otaczają jon metalu, czyli są ligandami.<br>Dodanie do takiego roztworu reagenta, który z kationami danego metalu tworzy trwalsze<br>kompleksy niż woda, powoduje wymianę ligandów. Kompleksy mogą mieć różne barwy,<br>zależnie od rodzaju ligandów, np. jon<br>3<br>Fe tworzy z jonami fluorkowymi<br>F kompleks<br>bezbarwny, a z jonami tiocyjanianowymi (rodankowymi) SCN- - krwistoczerwony.<br>W dwóch probówkach znajdował się wodny roztwór chlorku żelaza(III). Do pierwszej<br>probówki wsypano niewielką ilość stałego fluorku potasu, co poskutkowało odbarwieniem<br>żółtego roztworu, a następnie do obu probówek dodano wodny roztwór rodanku potasu<br>(KSCN). Stwierdzono, że tylko w probówce drugiej pojawiło się krwistoczerwone zabarwienie.<br>W badanych roztworach występowały jony kompleksowe żelaza(III):<br>I rodankowy II fluorkowy III akwakompleks<br>Uszereguj wymienione jony kompleksowe zgodnie ze wzrostem ich trwałości. Napisz<br>w odpowiedniej kolejności numery, którymi je oznaczono.<br>najmniejsza trwałość największa trwałość<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>13.<br>14.<br>15.<br>Maks. liczba pkt<br>2<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>Poziom rozszerzony<br>MCH_1R<br>Informacja do zadań 16.-18.<br>Srebro występuje w przyrodzie jako srebro rodzime, a także jako składnik minerałów, takich<br>jak argentyt Ag2S czy chlorargiryt AgCl. Proces wydobywania srebra z urobku górniczego<br>polega na przeprowadzeniu srebra w dobrze rozpuszczalny w wodzie kompleksowy związek<br>cyjankowy, w którym srebro wchodzi w skład anionu o wzorze [Ag(CN)2]-. W tym celu<br>rozdrobniony urobek górniczy poddaje się działaniu cyjanku sodu NaCN w obecności<br>powietrza. Poniższe schematy są ilustracją reakcji zachodzących podczas opisanego procesu:<br>reakcja I:<br>2<br>2<br>NaCN<br>2H O<br>O<br>2<br>Ag<br>Na[Ag(CN) ]<br>⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯→<br>reakcja II:<br>NaCN(aq)<br>2<br>2<br>Ag S<br>Na[Ag(CN) ]<br>⎯⎯⎯⎯⎯→<br>reakcja III:<br>NaCN(aq)<br>2<br>AgCl<br>Na[Ag(CN) ]<br>⎯⎯⎯⎯⎯→<br>Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 15. (0-1)<br>Obszar standardów<br>Opis wymagań<br>Tworzenie informacji.<br>Dostrzeganie związków przyczynowo-skutkowych<br>zachodzących w procesach chemicznych […]. (III.1.1).<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne uszeregowanie jonów kompleksowych.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>III, I, II<br>ALBO<br>akwakompleks, rodankowy, fluorkowy</p>","solutions":[]}