{"id":"chemia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"chemia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nNapisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji zachodzącej w probówce I\npo dodaniu wybranego odczynnika do roztworu soli chromu(VI) oraz napisz nazwę lub\nwzór odczynnika, który dodano do probówki II w opisanym doświadczeniu.\nRównanie reakcji zachodzącej w probówce I:\nNazwa lub wzór odczynnika dodanego do probówki II:\nsól chromu(VI) (aq)\nII\nsól chromu(VI) (aq)\nI\nsól chromu(VI) (aq)\nz dodatkiem H2SO4 (aq)\nIII\nECHP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nIII. Opanowanie czynności praktycznych.\nIV etap edukacyjny - poziom rozszerzony\n5. Roztwory i reakcje zachodzące\nw roztworach wodnych. Zdający:\n7) pisze równania reakcji: […] wytrącania\nosadów […] w formie […] jonowej ([…]\nskróconej);\n8) projektuje […] doświadczenia\npozwalające otrzymać różnymi metodami\n[…] sole.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne napisanie w formie jonowej skróconej równania reakcji zachodzącej\nw probówce I oraz podanie poprawnej nazwy odczynnika dodanego do probówki II.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nRównanie reakcji zachodzącej w probówce I: 2Ag+ + CrO4\n2-→ Ag2CrO4\nNazwa lub wzór odczynnika dodanego do probówki II: wodny roztwór wodorotlenku potasu ALBO\nwodorotlenek potasu ALBO KOH (aq) ALBO KOH","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Probówka I** (żółty roztwór -> ciemnoczerwony osad) - dodano azotan(V) srebra(I); zachodzi strącenie chromianu srebra:\n\n\\[\\ce{2Ag+ + CrO4^2- -> Ag2CrO4 v}\\]\n\n**Probówka II** (pomarańczowy roztwór -> żółty roztwór) - dodanym odczynnikiem jest **wodny roztwór wodorotlenku potasu (KOH)**.\n\n## Sposób 1 - analiza obserwacji w probówkach\n\nW probówkach są sole potasu zawierające chrom(VI): w środowisku obojętnym/zasadowym przeważa żółty chromian \\(\\ce{CrO4^2-}\\), w kwasowym pomarańczowy dichromian \\(\\ce{Cr2O7^2-}\\).\n\n**Probówka I:** żółty roztwór (\\(\\ce{CrO4^2-}\\)) + odczynnik -> **ciemnoczerwony osad**. Spośród listy odczynników osad z jonem chromianowym tworzy tylko \\(\\ce{Ag+}\\) (azotan(V) srebra(I)). Powstaje ceglastoczerwony chromian srebra:\n\n\\[\\ce{2Ag+ + CrO4^2- -> Ag2CrO4 v}\\]\n\n**Probówka II:** pomarańczowy roztwór (\\(\\ce{Cr2O7^2-}\\)) -> **żółty roztwór** (\\(\\ce{CrO4^2-}\\)). Aby przesunąć równowagę dichromian -> chromian, trzeba dodać zasadę. Z listy jest to **wodorotlenek potasu (KOH)**:\n\n\\[\\ce{Cr2O7^2- + 2OH- -> 2CrO4^2- + H2O}\\]\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych odczynników\n\nLista: KOH, \\(\\ce{NaNO3}\\), \\(\\ce{AgNO3}\\), \\(\\ce{K2SO3}\\). Azotan(V) sodu jest obojętny i nie daje osadu/zmiany barwy. Siarczan(IV) potasu to reduktor - zostaje zużyty w probówce III (zakwaszonej) do redukcji Cr(VI) -> Cr(III) (zielony roztwór). Więc do probówki I pasuje \\(\\ce{AgNO3}\\) (osad), a do probówki II - KOH (zmiana barwy bez osadu).\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga (klucz CKE):** równanie w probówce I to **strącenie chromianu srebra** \\(\\ce{2Ag+ + CrO4^2- -> Ag2CrO4}\\), a nie przemiana chromian/dichromian.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** odczynnik w probówce II to **wodorotlenek potasu (KOH)** - przesuwa równowagę dichromian -> chromian (pomarańczowy -> żółty).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** w formie jonowej skróconej pomijamy jony widza (\\(\\ce{K+}\\), \\(\\ce{NO3-}\\)).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n**Za co punkty (0-1):**\n- **1 pkt** - poprawne równanie reakcji w probówce I (forma jonowa skrócona) ORAZ poprawna nazwa odczynnika dodanego do probówki II.\n- **0 pkt** - odpowiedź błędna albo brak.\n\n**Klucz CKE:** probówka I: \\(\\ce{2Ag+ + CrO4^2- -> Ag2CrO4}\\) (żółty roztwór -> ciemnoczerwony osad). Odczynnik dodany do probówki II: **wodorotlenek potasu (KOH)**.","image":"img/chemia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 12.1. (0-1)
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji zachodzącej w probówce I
po dodaniu wybranego odczynnika do roztworu soli chromu(VI) oraz napisz nazwę lub
wzór odczynnika, który dodano do probówki II w opisanym doświadczeniu.
Równanie reakcji zachodzącej w probówce I:
Nazwa lub wzór odczynnika dodanego do probówki II:
sól chromu(VI) (aq)
II
sól chromu(VI) (aq)
I
sól chromu(VI) (aq)
z dodatkiem H2SO4 (aq)
III
ECHP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 12.1. (0-1)
Wymaganie ogólne
Wymaganie szczegółowe
I. Wykorzystanie i tworzenie informacji.
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.
III. Opanowanie czynności praktycznych.
IV etap edukacyjny - poziom rozszerzony

\n
  1. Roztwory i reakcje zachodzące
\n

w roztworach wodnych. Zdający:

\n
  1. pisze równania reakcji: […] wytrącania
\n

osadów […] w formie […] jonowej ([…]
skróconej);

\n
  1. projektuje […] doświadczenia
\n

pozwalające otrzymać różnymi metodami
[…] sole.
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne napisanie w formie jonowej skróconej równania reakcji zachodzącej
w probówce I oraz podanie poprawnej nazwy odczynnika dodanego do probówki II.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Rozwiązanie
Równanie reakcji zachodzącej w probówce I: 2Ag+ + CrO4
2-→ Ag2CrO4
Nazwa lub wzór odczynnika dodanego do probówki II: wodny roztwór wodorotlenku potasu ALBO
wodorotlenek potasu ALBO KOH (aq) ALBO KOH

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Probówka I (żółty roztwór -> ciemnoczerwony osad) - dodano azotan(V) srebra(I); zachodzi strącenie chromianu srebra:

\n

\\[\\ce{2Ag+ + CrO4^2- -> Ag2CrO4 v}\\]

\n

Probówka II (pomarańczowy roztwór -> żółty roztwór) - dodanym odczynnikiem jest wodny roztwór wodorotlenku potasu (KOH).

\n

Sposób 1 - analiza obserwacji w probówkach

\n

W probówkach są sole potasu zawierające chrom(VI): w środowisku obojętnym/zasadowym przeważa żółty chromian \\(\\ce{CrO4^2-}\\), w kwasowym pomarańczowy dichromian \\(\\ce{Cr2O7^2-}\\).

\n

Probówka I: żółty roztwór (\\(\\ce{CrO4^2-}\\)) + odczynnik -> ciemnoczerwony osad. Spośród listy odczynników osad z jonem chromianowym tworzy tylko \\(\\ce{Ag+}\\) (azotan(V) srebra(I)). Powstaje ceglastoczerwony chromian srebra:

\n

\\[\\ce{2Ag+ + CrO4^2- -> Ag2CrO4 v}\\]

\n

Probówka II: pomarańczowy roztwór (\\(\\ce{Cr2O7^2-}\\)) -> żółty roztwór (\\(\\ce{CrO4^2-}\\)). Aby przesunąć równowagę dichromian -> chromian, trzeba dodać zasadę. Z listy jest to wodorotlenek potasu (KOH):

\n

\\[\\ce{Cr2O7^2- + 2OH- -> 2CrO4^2- + H2O}\\]

\n

Sposób 2 - eliminacja pozostałych odczynników

\n

Lista: KOH, \\(\\ce{NaNO3}\\), \\(\\ce{AgNO3}\\), \\(\\ce{K2SO3}\\). Azotan(V) sodu jest obojętny i nie daje osadu/zmiany barwy. Siarczan(IV) potasu to reduktor - zostaje zużyty w probówce III (zakwaszonej) do redukcji Cr(VI) -> Cr(III) (zielony roztwór). Więc do probówki I pasuje \\(\\ce{AgNO3}\\) (osad), a do probówki II - KOH (zmiana barwy bez osadu).

\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga (klucz CKE): równanie w probówce I to strącenie chromianu srebra \\(\\ce{2Ag+ + CrO4^2- -> Ag2CrO4}\\), a nie przemiana chromian/dichromian.
\n
⚠️ Uwaga: odczynnik w probówce II to wodorotlenek potasu (KOH) - przesuwa równowagę dichromian -> chromian (pomarańczowy -> żółty).
\n
⚠️ Uwaga: w formie jonowej skróconej pomijamy jony widza (\\(\\ce{K+}\\), \\(\\ce{NO3-}\\)).
\n

Schemat oceniania CKE

\n

Za co punkty (0-1):

\n\n

Klucz CKE: probówka I: \\(\\ce{2Ag+ + CrO4^2- -> Ag2CrO4}\\) (żółty roztwór -> ciemnoczerwony osad). Odczynnik dodany do probówki II: wodorotlenek potasu (KOH).

"}]}