{"id":"chemia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"chemia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"13.2","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nJeden z dwóch metali, które nie reagowały z kwasem solnym,\nprzeprowadzono w tlenek o wzorze ogólnym MeO (gdzie Me oznacza\nmetal), który następnie poddano reakcji z kwasem siarkowym(VI). Wynik\nopisanych przemian przedstawiono na zdjęciu.\nNapisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji tlenku metalu\nz kwasem siarkowym(VI). Użyj symbolu chemicznego tego metalu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• CuO + 2H3O+ → Cu2+ + 3H2O\n• CuO + 2H\n+ → Cu2+ + H2O","solution":"Reakcja CuO + H₂SO₄ (jonowo skrócona — H₂SO₄ jest mocnym kwasem, dysocjacja całkowita): $$\\text{CuO} + 2\\text{H}^+ \\rightarrow \\text{Cu}^{2+} + \\text{H}_2\\text{O}$$ (lub z H₃O⁺: $\\text{CuO} + 2\\text{H}_3\\text{O}^+ \\rightarrow \\text{Cu}^{2+} + 3\\text{H}_2\\text{O}$)","image":"img/chemia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":"reaktywność metali, szereg napięciowy, reakcje z kwasami, miedz, srebro, cynk","page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 13.2. (0-1)<br>Jeden z dwóch metali, które nie reagowały z kwasem solnym,<br>przeprowadzono w tlenek o wzorze ogólnym MeO (gdzie Me oznacza<br>metal), który następnie poddano reakcji z kwasem siarkowym(VI). Wynik<br>opisanych przemian przedstawiono na zdjęciu.<br>Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji tlenku metalu<br>z kwasem siarkowym(VI). Użyj symbolu chemicznego tego metalu.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 13.2. (0-1)<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązania<br>• CuO + 2H3O+ → Cu2+ + 3H2O<br>• CuO + 2H</p>\n<ul><li>→ Cu2+ + H2O</li></ul>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Reakcja CuO + H₂SO₄ (jonowo skrócona — H₂SO₄ jest mocnym kwasem, dysocjacja całkowita): $$\\text{CuO} + 2\\text{H}^+ \\rightarrow \\text{Cu}^{2+} + \\text{H}_2\\text{O}$$ (lub z H₃O⁺: $\\text{CuO} + 2\\text{H}_3\\text{O}^+ \\rightarrow \\text{Cu}^{2+} + 3\\text{H}_2\\text{O}$)</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź:</h4>\n<p>\\[\\ce{CuO(s) + 2H+(aq) -&gt; Cu^{2+}(aq) + H2O(l)}\\]</p>\n<h4>Sposób 1 - Identyfikacja metalu + zapis formy jonowej skróconej</h4>\n<p><strong>Krok 1: Który metal to &quot;Me&quot;?</strong></p>\n<p>Z informacji wspólnej: dwa metale <strong>nie reagują z \\ce{HCl}</strong>. To metale stojące poniżej wodoru w szeregu aktywności - np. \\ce{Cu}, \\ce{Ag}, \\ce{Hg}, \\ce{Pt}, \\ce{Au}.</p>\n<p>Tlenek ma wzór <strong>MeO</strong> → metal ma stopień utlenienia <strong>+2</strong>.</p>\n<p>Spośród metali szlachetnych (nie reagujących z \\ce{HCl}):</p>\n<ul><li>\\ce{Cu} → tlenek \\ce{CuO} ✓ (czarny proszek, reaguje z \\ce{H2SO4} dając niebieski roztwór \\ce{CuSO4})</li><li>\\ce{Ag} → typowy tlenek to \\ce{Ag2O} (stosunek 2:1), nie MeO ✗</li><li>\\ce{Hg} → \\ce{HgO} jest możliwe, ale to układ mniej typowy dla matury</li></ul>\n<p>Na zdjęciu widać zapewne <strong>niebieski roztwór siarczanu(VI) miedzi(II)</strong> - to jednoznacznie wskazuje na \\ce{Cu}.</p>\n<p><strong>Krok 2: Równanie cząsteczkowe (punkt wyjścia)</strong></p>\n<p>\\[\\ce{CuO(s) + H2SO4(aq) -&gt; CuSO4(aq) + H2O(l)}\\]</p>\n<p><strong>Krok 3: Zapis pełny jonowy</strong></p>\n<p>Rozkładamy na jony wszystko, co jest <strong>mocnym elektrolitem w roztworze</strong> (\\ce{H2SO4} - mocny kwas; \\ce{CuSO4} - sól rozpuszczalna). \\ce{CuO} to ciało stałe - <strong>nie rozkładamy</strong>.</p>\n<p>\\[\\ce{CuO(s) + 2H+(aq) + SO4^{2-}(aq) -&gt; Cu^{2+}(aq) + SO4^{2-}(aq) + H2O(l)}\\]</p>\n<p><strong>Krok 4: Skrócona forma jonowa - usuwamy jony spektatorowe</strong></p>\n<p>\\ce{SO4^{2-}} występuje po obu stronach → wykreślamy.</p>\n<p>\\[\\boxed{\\ce{CuO(s) + 2H+(aq) -&gt; Cu^{2+}(aq) + H2O(l)}}\\]</p>\n<h4>Sposób 2 - Weryfikacja przez bilans ładunku i atomów</h4>\n<p>Sprawdzamy równanie \\ce{CuO + 2H+ -&gt; Cu^{2+} + H2O}:</p>\n<p>| | Lewa strona | Prawa strona |<br>| \\ce{Cu} | 1 | 1 ✓ |<br>| \\ce{O} | 1 | 1 ✓ |<br>| \\ce{H} | 2 | 2 ✓ |<br>| Ładunek | \\(0 + 2 \\cdot(+1) = +2\\) | \\(+2 + 0 = +2\\) ✓ |</p>\n<p>Bilans atomowy i ładunkowy się zgadza → równanie poprawne.</p>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>📖 <strong>Karta wzorów str. 14 - Tabela rozpuszczalności:</strong><br>Potwierdza, że \\ce{CuSO4} jest rozpuszczalne w wodzie (oznaczenie &quot;R&quot;) → słusznie zapisujemy jako jony \\ce{Cu^{2+}} i \\ce{SO4^{2-}} w roztworze.</p>\n<p>📖 <strong>Karta wzorów str. 12 - Potencjały standardowe redukcji:</strong><br>\\(E°(\\ce{Cu^{2+}/Cu}) = +0{,}342 \\text{ V} &gt; 0\\) - potwierdza, że \\ce{Cu} jest metalem szlachetnym, nie reaguje z \\ce{HCl} (wodór wyżej w szeregu).</p>\n<p>W tym zadaniu nie liczymy liczbowo - karta służy głównie do identyfikacji metalu.</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Nie zapisuj \\ce{H2SO4} jako cząsteczkowy w formie jonowej - to <strong>mocny kwas</strong>, który w roztworze wodnym jest całkowicie zdysocjowany: \\ce{2H+(aq) + SO4^{2-}(aq)}.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> \\ce{CuO} to ciało stałe (s) - <strong>nie jonizuj go</strong>! Błędem jest pisanie \\ce{Cu^{2+} + O^{2-}} po lewej stronie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj o współczynniku <strong>2</strong> przed \\ce{H+} - tlenek MeO reaguje z <strong>dwoma</strong> jonami \\ce{H+} (jeden na \\ce{O^{2-}}, jeden na drugi \\ce{H} w \\ce{H2O}). Pominięcie dwójki to błąd kardynalny skutkujący niezdaną reakcją.</blockquote>"}]}