{"id":"chemia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"chemia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"9.1","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nWygląd zawartości probówki 1. po dodaniu do niej roztworu\nfenoloftaleiny pokazano na zdjęciu.\nWpisz do schematu wzory odpowiednich drobin tak,\naby powstało równanie procesu decydującego o odczynie\nroztworu w probówce 1. Zastosuj definicję kwasu i zasady\nBrønsteda.\nkwas 1\nzasada 2\n⇄\nzasada 1\nkwas 2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) […] przetwarza informacje\nz różnorodnych źródeł […].\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n1) opisuje właściwości substancji i wyjaśnia\nprzebieg procesów chemicznych.\nVI. Reakcje w roztworach wodnych.\nZdający:\n7) klasyfikuje substancje jako kwasy lub\nzasady zgodnie z teorią Brønsteda-\nLowryꞌego; wskazuje sprzężone pary kwas\n- zasada;\n8) uzasadnia przyczynę […] zasadowego\nodczynu […] niektórych wodnych roztworów\nsoli zgodnie z teorią Brønsteda-Lowryꞌego;\npisze odpowiednie równania reakcji.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne napisanie równania procesu decydującego o odczynie roztworu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nkwas 1\nzasada 2\n⇄\nzasada 1\nkwas 2\nH2O\nSO3\n2-\nOH-\nHSO3\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"Roztwór $\\text{Na}_2\\text{SO}_3$ ma odczyn zasadowy (różowe zabarwienie fenoloftaleiny) — anion $\\text{SO}_3^{2-}$ ulega hydrolizie zasadowej: $$\\underbrace{\\text{H}_2\\text{O}}_{\\text{kwas 1}} + \\underbrace{\\text{SO}_3^{2-}}_{\\text{zasada 2}} \\rightleftharpoons \\underbrace{\\text{OH}^-}_{\\text{zasada 1}} + \\underbrace{\\text{HSO}_3^-}_{\\text{kwas 2}}$$ Według Brønsteda: woda oddaje proton (kwas 1), $\\text{SO}_3^{2-}$ przyjmuje proton (zasada 2). Powstają sprzężone: $\\text{OH}^-$ (zasada sprzężona z H₂O) i $\\text{HSO}_3^-$ (kwas sprzężony z $\\text{SO}_3^{2-}$).","image":"img/chemia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":"hydroliza soli, teoria Brønsteda, reakcje jonowe, obserwacje","page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 9.1. (0-1)
Wygląd zawartości probówki 1. po dodaniu do niej roztworu
fenoloftaleiny pokazano na zdjęciu.
Wpisz do schematu wzory odpowiednich drobin tak,
aby powstało równanie procesu decydującego o odczynie
roztworu w probówce 1. Zastosuj definicję kwasu i zasady
Brønsteda.
kwas 1
zasada 2
⇄
zasada 1
kwas 2

","answer_text_html":"

Zadanie 9.1. (0-1)
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie
informacji. Zdający:

\n
  1. […] przetwarza informacje
\n

z różnorodnych źródeł […].
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.
Zdający:

\n
  1. opisuje właściwości substancji i wyjaśnia
\n

przebieg procesów chemicznych.
VI. Reakcje w roztworach wodnych.
Zdający:

\n
  1. klasyfikuje substancje jako kwasy lub
\n

zasady zgodnie z teorią Brønsteda-
Lowryꞌego; wskazuje sprzężone pary kwas

\n\n
  1. uzasadnia przyczynę […] zasadowego
\n

odczynu […] niektórych wodnych roztworów
soli zgodnie z teorią Brønsteda-Lowryꞌego;
pisze odpowiednie równania reakcji.
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne napisanie równania procesu decydującego o odczynie roztworu.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
kwas 1
zasada 2
⇄
zasada 1
kwas 2
H2O
SO3
2-
OH-
HSO3
Zasady oceniania rozwiązań zadań

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Roztwór $\\text{Na}2\\text{SO}_3$ ma odczyn zasadowy (różowe zabarwienie fenoloftaleiny) — anion $\\text{SO}_3^{2-}$ ulega hydrolizie zasadowej: $$\\underbrace{\\text{H}_2\\text{O}}{\\text{kwas 1}} + \\underbrace{\\text{SO}3^{2-}}{\\text{zasada 2}} \\rightleftharpoons \\underbrace{\\text{OH}^-}{\\text{zasada 1}} + \\underbrace{\\text{HSO}_3^-}{\\text{kwas 2}}$$ Według Brønsteda: woda oddaje proton (kwas 1), $\\text{SO}_3^{2-}$ przyjmuje proton (zasada 2). Powstają sprzężone: $\\text{OH}^-$ (zasada sprzężona z H₂O) i $\\text{HSO}_3^-$ (kwas sprzężony z $\\text{SO}_3^{2-}$).

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

O zasadowym odczynie roztworu (np. siarczanu(IV) sodu \\(\\ce{Na2SO3}\\)) decyduje hydroliza anionu \\(\\ce{SO3^2-}\\). Rownanie procesu Bronsteda:

\n

$$\\underset{\\text{kwas}_1}{\\ce{H2O}} + \\underset{\\text{zasada}_2}{\\ce{SO3^2-}} \\rightleftharpoons \\underset{\\text{zasada}_1}{\\ce{OH^-}} + \\underset{\\text{kwas}_2}{\\ce{HSO3^-}}$$

\n

Sprzezone pary kwas-zasada: \\(\\ce{H2O}/\\ce{OH^-}\\) oraz \\(\\ce{HSO3^-}/\\ce{SO3^2-}\\).

\n

Sposob 1 - teoria Bronsteda-Lowry'ego

\n

Anion \\(\\ce{SO3^2-}\\) jest sprzezona zasada slabego kwasu siarkowego(IV). Jako zasada przyjmuje proton od czasteczki wody:

\n

\\[\\ce{SO3^2- + H2O <=> HSO3^- + OH^-}\\]

\n

W roztworze powstaje nadmiar jonow \\(\\ce{OH^-}\\) -> odczyn zasadowy (fenoloftaleina barwi sie na malinowo).

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n

1 pkt - poprawne napisanie rownania procesu decydujacego o (zasadowym) odczynie roztworu: \\(\\ce{H2O + SO3^2- <=> OH^- + HSO3^-}\\). 0 pkt - odpowiedz niespelniajaca tego kryterium albo brak odpowiedzi.

\n

Typowe pulapki

\n
Uwaga: o odczynie decyduje hydroliza anionu \\(\\ce{SO3^2-}\\) (siarczan(IV)), a nie weglanu - to roztwor soli kwasu siarkowego(IV).
\n
Uwaga: produktem przylaczenia protonu do \\(\\ce{SO3^2-}\\) jest wodorosiarczan(IV) \\(\\ce{HSO3^-}\\) (jeden proton), a nie \\(\\ce{H2SO3}\\).
\n
Uwaga: w schemacie Bronsteda to woda jest tu kwasem (oddaje proton), a anion soli - zasada.
"}]}