{"id":"chemia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/17.1","paper_id":"chemia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"17.1","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nNapisz wzór sumaryczny związku manganu, który powstał w wyniku reakcji\nzachodzącej w pierwszym etapie doświadczenia, oraz wzór półstrukturalny (grupowy)\nlub uproszczony organicznego produktu tej przemiany.\nWzór związku manganu\nWzór produktu organicznego","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) pozyskuje i przetwarza informacje\nz różnorodnych źródeł […].\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych […].\nIII. Opanowanie czynności praktycznych.\nZdający:\n2) projektuje doświadczenia chemiczne […]\nformułuje […] wnioski […].\nXIII. Węglowodory. Zdający:\n8) […] wyjaśnia, dlaczego benzen,\nw przeciwieństwie do alkenów i alkinów,\nnie odbarwia […] wodnego roztworu\nmanganianu(VII) potasu;\n10) […] na podstawie wyników\nprzeprowadzonych doświadczeń wnioskuje\no rodzaju węglowodoru […].\nXIV. Hydroksylowe pochodne\nwęglowodorów - alkohole i fenole.\nZdający:\n9) planuje ciągi przemian pozwalających\notrzymać alkohol […] z odpowiedniego\nwęglowodoru […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne napisanie dwóch wzorów produktów reakcji zachodzącej w etapie I\ndoświadczenia.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nWzór związku manganu\nWzór produktu organicznego\nMnO2 ALBO MnO(OH)2\nC\nH\nCH2\nOH\nOH\nALBO\nC\nOH\nO","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Wzór związku manganu | Wzór produktu organicznego |\n| **\\(\\ce{MnO2}\\)** ALBO \\(\\ce{MnO(OH)2}\\) | \\(\\ce{C6H5-CH(OH)-CH2(OH)}\\) ALBO \\(\\ce{C6H5-COOH}\\) (kwas benzoesowy) |\n\n## Sposób 1 - Identyfikacja przez reakcję KMnO₄\n\n**Krok 1: Reaktywność wobec KMnO₄ (środowisko obojętne).**\n- **Benzen**: aromatyczny pierścień stabilny, NIE reaguje z KMnO₄ → roztwór fioletowy bez zmian.\n- **Cykloheksan**: nasycone wiązania C-H, alkany NIE reagują z KMnO₄ w warunkach obojętnych → roztwór fioletowy bez zmian.\n- **Styren** (fenyloeten, C₆H₅-CH=CH₂): WIĄZANIE PODWÓJNE → reaguje z KMnO₄, powstaje brunatny osad \\(\\ce{MnO2}\\) i organiczny produkt utleniania.\n\nZdjęcie z brunatnym osadem → **STYREN ZIDENTYFIKOWANY**.\n\n**Krok 2: Produkt organiczny utleniania styrenu w środowisku obojętnym.**\nSyn-dihydroksylacja Bayera (utlenianie KMnO₄ na zimno, środowisko obojętne) → **diol wicynalny** (1-fenyloetano-1,2-diol):\n\\[\\ce{C6H5-CH=CH2 + KMnO4 + H2O -> C6H5-CH(OH)-CH2(OH) + MnO2 + KOH}\\]\n\nALTERNATYWNIE klucz CKE dopuszcza: silniejsze utlenianie → kwas benzoesowy \\(\\ce{C6H5-COOH}\\) (jeśli zostanie zinterpretowane jako rozszczepienie wiązania C=C).\n\n## Wzory z karty CKE\n\n📖 **Karta wzorów str. 4 - Alkohole, kwasy karboksylowe.**\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ Klucz CKE: 1 pkt = poprawne OBA wzory (\\(\\ce{MnO2}\\) + diol/kwas).\n> ⚠️ \\(\\ce{MnO2}\\) jest brunatnym osadem - tylko TA forma w środowisku OBOJĘTNYM (w kwasowym byłby Mn²⁺ bezbarwny).\n> ⚠️ Klucz akceptuje OBA produkty organiczne (diol z syn-dihydroksylacji oraz kwas benzoesowy z głębszego utleniania).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n**1 pkt** - poprawne napisanie dwoch wzorow produktow reakcji z etapu I: zwiazek manganu MnO2 (ALBO MnO(OH)2) i produkt organiczny C6H5-CH(OH)-CH2OH (ALBO kwas benzoesowy C6H5COOH).\n**0 pkt** - odpowiedz niespelniajaca kryterium albo brak odpowiedzi.","image":"img/chemia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 17.1. (0-1)
Napisz wzór sumaryczny związku manganu, który powstał w wyniku reakcji
zachodzącej w pierwszym etapie doświadczenia, oraz wzór półstrukturalny (grupowy)
lub uproszczony organicznego produktu tej przemiany.
Wzór związku manganu
Wzór produktu organicznego

","answer_text_html":"

Zadanie 17.1. (0-1)
Wymagania egzaminacyjne 2024
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie
informacji. Zdający:

\n
  1. pozyskuje i przetwarza informacje
\n

z różnorodnych źródeł […].
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.
Zdający:

\n
  1. wykorzystuje wiedzę i dostępne
\n

informacje do rozwiązywania problemów
chemicznych […].
III. Opanowanie czynności praktycznych.
Zdający:

\n
  1. projektuje doświadczenia chemiczne […]
\n

formułuje […] wnioski […].
XIII. Węglowodory. Zdający:

\n
  1. […] wyjaśnia, dlaczego benzen,
\n

w przeciwieństwie do alkenów i alkinów,
nie odbarwia […] wodnego roztworu
manganianu(VII) potasu;

\n
  1. […] na podstawie wyników
\n

przeprowadzonych doświadczeń wnioskuje
o rodzaju węglowodoru […].
XIV. Hydroksylowe pochodne
węglowodorów - alkohole i fenole.
Zdający:

\n
  1. planuje ciągi przemian pozwalających
\n

otrzymać alkohol […] z odpowiedniego
węglowodoru […].
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne napisanie dwóch wzorów produktów reakcji zachodzącej w etapie I
doświadczenia.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Wzór związku manganu
Wzór produktu organicznego
MnO2 ALBO MnO(OH)2
C
H
CH2
OH
OH
ALBO
C
OH
O

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Wzór związku manganu | Wzór produktu organicznego |
| \\(\\ce{MnO2}\\) ALBO \\(\\ce{MnO(OH)2}\\) | \\(\\ce{C6H5-CH(OH)-CH2(OH)}\\) ALBO \\(\\ce{C6H5-COOH}\\) (kwas benzoesowy) |

\n

Sposób 1 - Identyfikacja przez reakcję KMnO₄

\n

Krok 1: Reaktywność wobec KMnO₄ (środowisko obojętne).

\n\n

Zdjęcie z brunatnym osadem → STYREN ZIDENTYFIKOWANY.

\n

Krok 2: Produkt organiczny utleniania styrenu w środowisku obojętnym.
Syn-dihydroksylacja Bayera (utlenianie KMnO₄ na zimno, środowisko obojętne) → diol wicynalny (1-fenyloetano-1,2-diol):
\\[\\ce{C6H5-CH=CH2 + KMnO4 + H2O -> C6H5-CH(OH)-CH2(OH) + MnO2 + KOH}\\]

\n

ALTERNATYWNIE klucz CKE dopuszcza: silniejsze utlenianie → kwas benzoesowy \\(\\ce{C6H5-COOH}\\) (jeśli zostanie zinterpretowane jako rozszczepienie wiązania C=C).

\n

Wzory z karty CKE

\n

📖 Karta wzorów str. 4 - Alkohole, kwasy karboksylowe.

\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Klucz CKE: 1 pkt = poprawne OBA wzory (\\(\\ce{MnO2}\\) + diol/kwas).
⚠️ \\(\\ce{MnO2}\\) jest brunatnym osadem - tylko TA forma w środowisku OBOJĘTNYM (w kwasowym byłby Mn²⁺ bezbarwny).
⚠️ Klucz akceptuje OBA produkty organiczne (diol z syn-dihydroksylacji oraz kwas benzoesowy z głębszego utleniania).
\n

Schemat oceniania CKE

\n

1 pkt - poprawne napisanie dwoch wzorow produktow reakcji z etapu I: zwiazek manganu MnO2 (ALBO MnO(OH)2) i produkt organiczny C6H5-CH(OH)-CH2OH (ALBO kwas benzoesowy C6H5COOH).
0 pkt - odpowiedz niespelniajaca kryterium albo brak odpowiedzi.

"}]}