{"id":"chemia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/24.2","paper_id":"chemia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"24.2","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24.2. (0-2)\nOkreśl typ reakcji (addycja, eliminacja, substytucja) oraz mechanizm (elektrofilowy,\nnukleofilowy, rodnikowy) reakcji oznaczonych na schemacie numerami 1. i 2.\nTyp reakcji\nMechanizm reakcji\nReakcja 1.\nReakcja 2.\n24.1.\n0-1-2\n24.2.\n0-1-2\nMCHP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24.2. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2024\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) pozyskuje i przetwarza informacje\nz różnorodnych źródeł […].\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n1) […] wyjaśnia przebieg procesów\nchemicznych.\nXII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający:\n7) klasyfikuje reakcje związków\norganicznych ze względu na typ procesu\n(addycja […] substytucja […] kondensacja)\ni mechanizm reakcji (elektrofilowy,\nnukleofilowy, rodnikowy); wyjaśnia\nmechanizmy reakcji […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli\nALBO\n4 pkt - poprawne uzupełnienie jednej kolumny tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nTyp reakcji\nMechanizm reakcji\nReakcja 1.\naddycja\nelektrofilowy\nReakcja 2.\nsubstytucja\nnukleofilowy\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n| | Typ reakcji | Mechanizm reakcji |\n| **Reakcja 1.** | addycja | elektrofilowy |\n| **Reakcja 2.** | substytucja | nukleofilowy |\n\n## Sposob 1 - analiza schematu przemian A -> B -> C\n\nSchemat (z zadania 24): \\(\\ce{A ->[HBr][\\text{reakcja 1.}] B ->[H2O,\\ OH-][\\text{reakcja 2.}] C ->[CH3COOH,\\ H+][\\text{reakcja 3.}]}\\) octan propan-2-ylu.\nZ zadania 24.1: A = propen \\(\\ce{H2C=CH-CH3}\\), B = 2-bromopropan \\(\\ce{H3C-CHBr-CH3}\\), C = propan-2-ol \\(\\ce{H3C-CH(OH)-CH3}\\).\n\n**Reakcja 1. (A -> B): \\(\\ce{H2C=CH-CH3 + HBr -> H3C-CHBr-CH3}\\).**\nDo wiazania podwojnego alkenu **przylacza sie** czasteczka HBr - liczba atomow w czasteczce rosnie, znika wiazanie \\(\\pi\\). To jest **addycja**. Czynnikiem atakujacym bogate w elektrony wiazanie \\(\\pi\\) jest elektrofil (\\(\\ce{H+}\\) z HBr) - mechanizm **elektrofilowy** (addycja elektrofilowa, A_E, zgodna z regula Markownikowa).\n\n**Reakcja 2. (B -> C): \\(\\ce{H3C-CHBr-CH3 + OH- -> H3C-CH(OH)-CH3 + Br-}\\).**\nGrupa \\(\\ce{-OH}\\) **zastepuje** atom bromu - jeden podstawnik wymienia sie na inny, liczba atomow w szkielecie nie zmienia sie. To jest **substytucja**. Czynnikiem atakujacym atom wegla z czastkowym ladunkiem dodatnim (\\(\\delta+\\), przy atomie Br) jest nukleofil \\(\\ce{OH-}\\) - mechanizm **nukleofilowy** (substytucja nukleofilowa, S_N).\n\n## Typowe pulapki\n\n> Addycja vs substytucja: w addycji do wiazania podwojnego dochodza nowe atomy (rosnie liczba atomow); w substytucji jeden podstawnik wymienia sie na inny (liczba atomow szkieletu bez zmian).\n> Mechanizm okresla czynnik atakujacy: elektrofil (deficyt elektronow, np. \\(\\ce{H+}\\)) atakuje wiazanie \\(\\pi\\) -> elektrofilowy; nukleofil (nadmiar elektronow, np. \\(\\ce{OH-}\\)) atakuje atom wegla z \\(\\delta+\\) -> nukleofilowy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n**2 pkt** - poprawne uzupelnienie dwoch wierszy tabeli: Reakcja 1. - addycja, mechanizm elektrofilowy; Reakcja 2. - substytucja, mechanizm nukleofilowy.\n**1 pkt** - poprawne uzupelnienie jednego wiersza ALBO jednej kolumny tabeli.\n**0 pkt** - odpowiedz niespelniajaca kryteriow albo brak odpowiedzi.","image":"img/chemia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-24.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 24.2. (0-2)<br>Określ typ reakcji (addycja, eliminacja, substytucja) oraz mechanizm (elektrofilowy,<br>nukleofilowy, rodnikowy) reakcji oznaczonych na schemacie numerami 1. i 2.<br>Typ reakcji<br>Mechanizm reakcji<br>Reakcja 1.<br>Reakcja 2.<br>24.1.<br>0-1-2<br>24.2.<br>0-1-2<br>MCHP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 24.2. (0-2)<br>Wymagania egzaminacyjne 2024<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie<br>informacji. Zdający:</p>\n<ol><li>pozyskuje i przetwarza informacje</li></ol>\n<p>z różnorodnych źródeł […].<br>II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>[…] wyjaśnia przebieg procesów</li></ol>\n<p>chemicznych.<br>XII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający:</p>\n<ol><li>klasyfikuje reakcje związków</li></ol>\n<p>organicznych ze względu na typ procesu<br>(addycja […] substytucja […] kondensacja)<br>i mechanizm reakcji (elektrofilowy,<br>nukleofilowy, rodnikowy); wyjaśnia<br>mechanizmy reakcji […].<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.<br>1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli<br>ALBO<br>4 pkt - poprawne uzupełnienie jednej kolumny tabeli.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Typ reakcji<br>Mechanizm reakcji<br>Reakcja 1.<br>addycja<br>elektrofilowy<br>Reakcja 2.<br>substytucja<br>nukleofilowy<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p>| | Typ reakcji | Mechanizm reakcji |<br>| <strong>Reakcja 1.</strong> | addycja | elektrofilowy |<br>| <strong>Reakcja 2.</strong> | substytucja | nukleofilowy |</p>\n<h4>Sposob 1 - analiza schematu przemian A -&gt; B -&gt; C</h4>\n<p>Schemat (z zadania 24): \\(\\ce{A -&gt;[HBr][\\text{reakcja 1.}] B -&gt;[H2O,\\ OH-][\\text{reakcja 2.}] C -&gt;[CH3COOH,\\ H+][\\text{reakcja 3.}]}\\) octan propan-2-ylu.<br>Z zadania 24.1: A = propen \\(\\ce{H2C=CH-CH3}\\), B = 2-bromopropan \\(\\ce{H3C-CHBr-CH3}\\), C = propan-2-ol \\(\\ce{H3C-CH(OH)-CH3}\\).</p>\n<p><strong>Reakcja 1. (A -&gt; B): \\(\\ce{H2C=CH-CH3 + HBr -&gt; H3C-CHBr-CH3}\\).</strong><br>Do wiazania podwojnego alkenu <strong>przylacza sie</strong> czasteczka HBr - liczba atomow w czasteczce rosnie, znika wiazanie \\(\\pi\\). To jest <strong>addycja</strong>. Czynnikiem atakujacym bogate w elektrony wiazanie \\(\\pi\\) jest elektrofil (\\(\\ce{H+}\\) z HBr) - mechanizm <strong>elektrofilowy</strong> (addycja elektrofilowa, A_E, zgodna z regula Markownikowa).</p>\n<p><strong>Reakcja 2. (B -&gt; C): \\(\\ce{H3C-CHBr-CH3 + OH- -&gt; H3C-CH(OH)-CH3 + Br-}\\).</strong><br>Grupa \\(\\ce{-OH}\\) <strong>zastepuje</strong> atom bromu - jeden podstawnik wymienia sie na inny, liczba atomow w szkielecie nie zmienia sie. To jest <strong>substytucja</strong>. Czynnikiem atakujacym atom wegla z czastkowym ladunkiem dodatnim (\\(\\delta+\\), przy atomie Br) jest nukleofil \\(\\ce{OH-}\\) - mechanizm <strong>nukleofilowy</strong> (substytucja nukleofilowa, S_N).</p>\n<h4>Typowe pulapki</h4>\n<blockquote>Addycja vs substytucja: w addycji do wiazania podwojnego dochodza nowe atomy (rosnie liczba atomow); w substytucji jeden podstawnik wymienia sie na inny (liczba atomow szkieletu bez zmian).<br>Mechanizm okresla czynnik atakujacy: elektrofil (deficyt elektronow, np. \\(\\ce{H+}\\)) atakuje wiazanie \\(\\pi\\) -&gt; elektrofilowy; nukleofil (nadmiar elektronow, np. \\(\\ce{OH-}\\)) atakuje atom wegla z \\(\\delta+\\) -&gt; nukleofilowy.</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p><strong>2 pkt</strong> - poprawne uzupelnienie dwoch wierszy tabeli: Reakcja 1. - addycja, mechanizm elektrofilowy; Reakcja 2. - substytucja, mechanizm nukleofilowy.<br><strong>1 pkt</strong> - poprawne uzupelnienie jednego wiersza ALBO jednej kolumny tabeli.<br><strong>0 pkt</strong> - odpowiedz niespelniajaca kryteriow albo brak odpowiedzi.</p>"}]}