{"id":"chemia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"chemia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19","points":null,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nDehydratacja alkoholi prowadzona w podwyższonej temperaturze i w obecności stężonego\nkwasu siarkowego(VI) pozwala otrzymać alkeny. Ta reakcja przebiega w trzech etapach.\nW pierwszym etapie cząsteczka alkoholu ulega protonowaniu. Następnie zachodzą powolna\ndysocjacja protonowanej formy alkoholu z utworzeniem karbokationu (etap drugi) oraz\nszybkie odszczepienie protonu od sąsiedniego atomu węgla - o wyższej rzędowości -\nz utworzeniem alkenu (etap trzeci). Opisany proces przedstawiono na schemacie:\nalkohol\nprotonowany alkohol\nkarbokation\nalken\nMCHP-R0_100\nWiązanie podwójne w cząsteczce alkenu - głównego produktu dehydratacji - często\nznajduje się w innym miejscu, niż wynikałoby to z położenia grupy -OH w substracie. Dzieje\nsię tak dlatego, że powstający karbokation ulega przegrupowaniu. Dochodzi wtedy do\nprzeniesienia atomu wodoru lub grupy alkilowej od sąsiedniego atomu węgla, czemu\ntowarzyszy przemieszczenie się ładunku dodatniego. Przegrupowanie zachodzi zawsze\nwtedy, gdy może powstać trwalszy karbokation, czyli taki, w którym ładunek dodatni znajduje\nsię na atomie węgla o możliwie najwyższej rzędowości.\nNa podstawie: R.T. Morrison, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/chemia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 19.<br>Dehydratacja alkoholi prowadzona w podwyższonej temperaturze i w obecności stężonego<br>kwasu siarkowego(VI) pozwala otrzymać alkeny. Ta reakcja przebiega w trzech etapach.<br>W pierwszym etapie cząsteczka alkoholu ulega protonowaniu. Następnie zachodzą powolna<br>dysocjacja protonowanej formy alkoholu z utworzeniem karbokationu (etap drugi) oraz<br>szybkie odszczepienie protonu od sąsiedniego atomu węgla - o wyższej rzędowości -<br>z utworzeniem alkenu (etap trzeci). Opisany proces przedstawiono na schemacie:<br>alkohol<br>protonowany alkohol<br>karbokation<br>alken<br>MCHP-R0_100<br>Wiązanie podwójne w cząsteczce alkenu - głównego produktu dehydratacji - często<br>znajduje się w innym miejscu, niż wynikałoby to z położenia grupy -OH w substracie. Dzieje<br>się tak dlatego, że powstający karbokation ulega przegrupowaniu. Dochodzi wtedy do<br>przeniesienia atomu wodoru lub grupy alkilowej od sąsiedniego atomu węgla, czemu<br>towarzyszy przemieszczenie się ładunku dodatniego. Przegrupowanie zachodzi zawsze<br>wtedy, gdy może powstać trwalszy karbokation, czyli taki, w którym ładunek dodatni znajduje<br>się na atomie węgla o możliwie najwyższej rzędowości.<br>Na podstawie: R.T. Morrison, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.</p>","solutions":[]}