{"id":"chemia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/20","paper_id":"chemia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"20","points":null,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.\nDehydratacja alkoholi prowadzona w podwyższonej temperaturze i w obecności stężonego\nkwasu siarkowego(VI) pozwala otrzymać alkeny. Ta reakcja przebiega w trzech etapach.\nW pierwszym etapie cząsteczka alkoholu ulega protonowaniu. Następnie zachodzą powolna\ndysocjacja protonowanej formy alkoholu z utworzeniem karbokationu (etap drugi) oraz szybkie\nodszczepienie protonu od sąsiedniego atomu węgla - o wyższej rzędowości - z utworzeniem\nalkenu (etap trzeci). Opisany proces przedstawiono na schemacie:\nalkohol\nprotonowany alkohol\nkarbokation\nalken\nECHP-R0_100\nWiązanie podwójne w cząsteczce alkenu - głównego produktu dehydratacji - często znajduje\nsię w innym miejscu, niż wynikałoby to z położenia grupy -OH w substracie. Dzieje się tak\ndlatego, że powstający karbokation ulega przegrupowaniu. Dochodzi wtedy do przeniesienia\natomu wodoru lub grupy alkilowej od sąsiedniego atomu węgla, czemu towarzyszy\nprzemieszczenie się ładunku dodatniego. Przegrupowanie zachodzi zawsze wtedy, gdy może\npowstać trwalszy karbokation, czyli taki, w którym ładunek dodatni znajduje się na atomie\nwęgla o możliwie najwyższej rzędowości.\nNa podstawie: R.T. Morrison, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/chemia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 20.<br>Dehydratacja alkoholi prowadzona w podwyższonej temperaturze i w obecności stężonego<br>kwasu siarkowego(VI) pozwala otrzymać alkeny. Ta reakcja przebiega w trzech etapach.<br>W pierwszym etapie cząsteczka alkoholu ulega protonowaniu. Następnie zachodzą powolna<br>dysocjacja protonowanej formy alkoholu z utworzeniem karbokationu (etap drugi) oraz szybkie<br>odszczepienie protonu od sąsiedniego atomu węgla - o wyższej rzędowości - z utworzeniem<br>alkenu (etap trzeci). Opisany proces przedstawiono na schemacie:<br>alkohol<br>protonowany alkohol<br>karbokation<br>alken<br>ECHP-R0_100<br>Wiązanie podwójne w cząsteczce alkenu - głównego produktu dehydratacji - często znajduje<br>się w innym miejscu, niż wynikałoby to z położenia grupy -OH w substracie. Dzieje się tak<br>dlatego, że powstający karbokation ulega przegrupowaniu. Dochodzi wtedy do przeniesienia<br>atomu wodoru lub grupy alkilowej od sąsiedniego atomu węgla, czemu towarzyszy<br>przemieszczenie się ładunku dodatniego. Przegrupowanie zachodzi zawsze wtedy, gdy może<br>powstać trwalszy karbokation, czyli taki, w którym ładunek dodatni znajduje się na atomie<br>węgla o możliwie najwyższej rzędowości.<br>Na podstawie: R.T. Morrison, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.</p>","solutions":[]}