{"id":"chemia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/22","paper_id":"chemia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-2)\nZastąpienie w cząsteczkach związków organicznych atomu tlenu atomem siarki powoduje\nznaczące zmiany we właściwościach fizycznych i chemicznych tych substancji. Poniżej\nprzedstawiono wzory dwóch takich związków:\n1. CH3CH2OH\n2. CH3CH2SH\nZwiązki 1. i 2. - mimo podobnej budowy ich cząsteczek - znacznie różnią się wartościami\ntemperatury wrzenia.\na) Uzupełnij tabelę. Przyporządkuj wartości temperatury wrzenia (pod ciśnieniem\n𝟏𝟎𝟎𝟎 𝐡𝐏𝐚) 𝟑𝟓 °𝐂 i 𝟕𝟖 °𝐂 do związków 1. i 2.\nZwiązek\nTemperatura wrzenia, °C\n1.\n2.\nb) Wyjaśnij, dlaczego te związki (etanol i etanotiol) znacznie różnią się wartościami\ntemperatury wrzenia. Odnieś się do konsekwencji różnicy w budowie cząsteczek obu\nzwiązków.\nWyjaśnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\n3. Wiązania chemiczne Zdający:\n7) opisuje i przewiduje wpływ rodzaju\nwiązania (jonowe, kowalencyjne,\nwodorowe, metaliczne) na właściwości\nfizyczne substancji […] organicznych.\nCH3\nCH3\nBr\nH\nBr\nH\nlustro\nCH(CH3)2\nCH(CH3)2\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie tabeli - przyporządkowanie wartości temperatury wrzenia\noraz wyjaśnienie uwzględniające obecność oddziaływań międzycząsteczkowych.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie tabeli - przyporządkowanie wartości temperatury wrzenia,\nale niepełne lub błędne wyjaśnienie\nALBO\n1 pkt - brak uzupełnienia tabeli oraz poprawne wyjaśnienie uwzględniające obecność\noddziaływań międzycząsteczkowych.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\na)\nZwiązek\nTemperatura wrzenia, °C\n1.\n78 (°C)\n2.\n35 (°C)\nb) Przykładowe wyjaśnienia:\n• W cząsteczce etanolu występuje silnie elektroujemny atom tlenu połączony z atomem\nwodoru, przez co cząsteczki etanolu mogą oddziaływać wiązaniami wodorowymi.\nW cząsteczce etanotiolu brak silnie elektroujemnego atomu, więc jego cząsteczki nie\nmogą oddziaływać wiązaniami wodorowymi.\n• Przyczyną różnicy w wartościach temperatury wrzenia są silniejsze oddziaływania między\ngrupami -OH niż grupami -SH z uwagi na większą wartość elektroujemność tlenu.\n• Między cząsteczkami alkoholu zachodzą silniejsze oddziaływania niż między\ncząsteczkami etanotiolu, ponieważ w cząsteczkach alkoholu istnieją grupy -OH zdolne do\ntworzenia wiązań wodorowych.\n• Wiązanie w grupie S-H jest znacznie mniej polarne niż wiązanie w grupie O-H, zatem\ncząsteczka etanotiolu nie jest polarna.","solution":null,"image":"img/chemia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 22. (0-2)<br>Zastąpienie w cząsteczkach związków organicznych atomu tlenu atomem siarki powoduje<br>znaczące zmiany we właściwościach fizycznych i chemicznych tych substancji. Poniżej<br>przedstawiono wzory dwóch takich związków:</p>\n<ol><li>CH3CH2OH</li><li>CH3CH2SH</li></ol>\n<p>Związki 1. i 2. - mimo podobnej budowy ich cząsteczek - znacznie różnią się wartościami<br>temperatury wrzenia.<br>a) Uzupełnij tabelę. Przyporządkuj wartości temperatury wrzenia (pod ciśnieniem<br>𝟏𝟎𝟎𝟎 𝐡𝐏𝐚) 𝟑𝟓 °𝐂 i 𝟕𝟖 °𝐂 do związków 1. i 2.<br>Związek<br>Temperatura wrzenia, °C<br>1.<br>2.<br>b) Wyjaśnij, dlaczego te związki (etanol i etanotiol) znacznie różnią się wartościami<br>temperatury wrzenia. Odnieś się do konsekwencji różnicy w budowie cząsteczek obu<br>związków.<br>Wyjaśnienie:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 22. (0-2)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów.</p>\n<ol><li>Wiązania chemiczne Zdający:</li><li>opisuje i przewiduje wpływ rodzaju</li></ol>\n<p>wiązania (jonowe, kowalencyjne,<br>wodorowe, metaliczne) na właściwości<br>fizyczne substancji […] organicznych.<br>CH3<br>CH3<br>Br<br>H<br>Br<br>H<br>lustro<br>CH(CH3)2<br>CH(CH3)2<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne uzupełnienie tabeli - przyporządkowanie wartości temperatury wrzenia<br>oraz wyjaśnienie uwzględniające obecność oddziaływań międzycząsteczkowych.<br>1 pkt - poprawne uzupełnienie tabeli - przyporządkowanie wartości temperatury wrzenia,<br>ale niepełne lub błędne wyjaśnienie<br>ALBO<br>1 pkt - brak uzupełnienia tabeli oraz poprawne wyjaśnienie uwzględniające obecność<br>oddziaływań międzycząsteczkowych.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>a)<br>Związek<br>Temperatura wrzenia, °C<br>1.<br>78 (°C)<br>2.<br>35 (°C)<br>b) Przykładowe wyjaśnienia:<br>• W cząsteczce etanolu występuje silnie elektroujemny atom tlenu połączony z atomem<br>wodoru, przez co cząsteczki etanolu mogą oddziaływać wiązaniami wodorowymi.<br>W cząsteczce etanotiolu brak silnie elektroujemnego atomu, więc jego cząsteczki nie<br>mogą oddziaływać wiązaniami wodorowymi.<br>• Przyczyną różnicy w wartościach temperatury wrzenia są silniejsze oddziaływania między<br>grupami -OH niż grupami -SH z uwagi na większą wartość elektroujemność tlenu.<br>• Między cząsteczkami alkoholu zachodzą silniejsze oddziaływania niż między<br>cząsteczkami etanotiolu, ponieważ w cząsteczkach alkoholu istnieją grupy -OH zdolne do<br>tworzenia wiązań wodorowych.<br>• Wiązanie w grupie S-H jest znacznie mniej polarne niż wiązanie w grupie O-H, zatem<br>cząsteczka etanotiolu nie jest polarna.</p>","solutions":[]}