{"id":"chemia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"chemia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nUzupełnij tabelę. Napisz wartości dwóch liczb kwantowych: głównej i pobocznej, które\nopisują stan kwantowy jednego z niesparowanych elektronów atomu E w stanie\npodstawowym.\nLiczby kwantowe\ngłówna liczba kwantowa 𝑛\npoboczna liczba kwantowa 𝑙\nWartości liczb kwantowych","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych […];\n6) stosuje poprawną terminologię.\nII. Budowa atomu. Zdający:\n1) interpretuje wartości liczb kwantowych;\nopisuje stan elektronu w atomie za pomocą\nliczb kwantowych; stosuje pojęcia: powłoka,\npodpowłoka […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch pól tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nLiczby kwantowe\ngłówna liczba kwantowa 𝑛\npoboczna liczba kwantowa 𝑙\nWartości liczb kwantowych\n3\n1","solution":"Liczby kwantowe niesparowanego elektronu Si (3p²): | Liczby kwantowe | Wartość | |---|---| | **Główna n** | **3** (powłoka M) | | **Poboczna l** | **1** (podpowłoka p) | W stanie podstawowym Si (1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p²) elektrony niesparowane są w **3p**: - Powłoka 3 (n=3). - Podpowłoka p (l=1 — z reguły: s→l=0, p→l=1, d→l=2, f→l=3).","image":"img/chemia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":"budowa atomu, konfiguracja elektronowa, liczby kwantowe, układ okresowy, bloki s/p/d","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 1.2. (0-1)
Uzupełnij tabelę. Napisz wartości dwóch liczb kwantowych: głównej i pobocznej, które
opisują stan kwantowy jednego z niesparowanych elektronów atomu E w stanie
podstawowym.
Liczby kwantowe
główna liczba kwantowa 𝑛
poboczna liczba kwantowa 𝑙
Wartości liczb kwantowych

","answer_text_html":"

Zadanie 1.2. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymaganie szczegółowe
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.
Zdający:

\n
  1. wykorzystuje wiedzę i dostępne
\n

informacje do rozwiązywania problemów
chemicznych […];

\n
  1. stosuje poprawną terminologię.
\n

II. Budowa atomu. Zdający:

\n
  1. interpretuje wartości liczb kwantowych;
\n

opisuje stan elektronu w atomie za pomocą
liczb kwantowych; stosuje pojęcia: powłoka,
podpowłoka […].
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch pól tabeli.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Liczby kwantowe
główna liczba kwantowa 𝑛
poboczna liczba kwantowa 𝑙
Wartości liczb kwantowych
3
1

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Liczby kwantowe niesparowanego elektronu Si (3p²): | Liczby kwantowe | Wartość | |---|---| | Główna n | 3 (powłoka M) | | Poboczna l | 1 (podpowłoka p) | W stanie podstawowym Si (1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p²) elektrony niesparowane są w 3p: - Powłoka 3 (n=3). - Podpowłoka p (l=1 — z reguły: s→l=0, p→l=1, d→l=2, f→l=3).

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n
główna liczba kwantowa npoboczna liczba kwantowa l
31
\n

Sposób 1 - analiza konfiguracji elektronowej powłoka po powłoce

\n

Krzem ma \\(Z = 14\\), więc jego konfiguracja elektronowa w stanie podstawowym to:

\n

\\[1s^2 \\; 2s^2 \\; 2p^6 \\; 3s^2 \\; 3p^2\\]

\n

Podorbitale \\(3p\\) obsadzamy zgodnie z regułą Hunda - elektrony najpierw zajmują osobne orbitale z równoległymi spinami:

\n

\\[3p: \\quad \\boxed{\\uparrow} \\quad \\boxed{\\uparrow} \\quad \\boxed{\\phantom{\\uparrow}}\\]

\n

Oba elektrony \\(3p\\) są niesparowane. Dla każdego z nich:

\n\n

Zatem: \\(\\boldsymbol{n = 3}\\), \\(\\boldsymbol{l = 1}\\).

\n

Sposób 2 - weryfikacja przez dopuszczalne wartości l

\n

Reguła: dla danego \\(n\\) poboczna liczba kwantowa przyjmuje wartości całkowite od \\(0\\) do \\(n-1\\):

\n

\\[l \\in \\{0,\\; 1,\\; 2,\\; \\ldots,\\; n-1\\}\\]

\n

Dla \\(n = 3\\): \\(l \\in \\{0, 1, 2\\}\\), co odpowiada podpowłokom \\(3s\\), \\(3p\\), \\(3d\\).

\n

Niesparowane elektrony Si siedzą na podpowłoce \\(3p\\), czyli:

\n\n

Wynik potwierdzony: \\(n = 3\\), \\(l = 1\\).

\n

Wzory z karty CKE

\n

W tym zadaniu nie używamy konkretnych wartości liczbowych z karty wzorów CKE - wystarczy znajomość reguł mechaniki kwantowej (reguła Hunda, definicja liczb kwantowych) oraz konfiguracji elektronowej pierwiastków, które uczeń odczytuje z układu okresowego (str. 15 karty).

\n
📖 Karta wzorów str. 15 - Układ okresowy pierwiastków:
Dla Si odczytujemy \\(Z = 14\\), co pozwala zapisać pełną konfigurację elektronową i wskazać niesparowane elektrony w \\(3p^2\\).
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Często uczniowie mylą \\(n\\) z numerem grupy lub okresu - \\(n = 3\\) pochodzi z numeru okresu (Si jest w 3. okresie), nie z numeru grupy.
\n
⚠️ Uwaga: Podpowłoka \\(3s^2\\) jest pełna - jej elektrony są sparowane i nie spełniają warunku zadania. Nie wpisuj \\(l = 0\\)!
\n
⚠️ Uwaga: Zadanie pyta o dowolnego jednego z niesparowanych elektronów - oba dają ten sam wynik (\\(n=3\\), \\(l=1\\)), bo siedzą na tej samej podpowłoce.
\n

Schemat oceniania CKE

\n

Zadanie za 0-1 pkt.

\n"}]}