{"id":"chemia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/1.3","paper_id":"chemia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"1.3","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nPrzedstaw pełną konfigurację elektronową jonu X- w stanie podstawowym. Zastosuj\nzapis konfiguracji elektronowej z uwzględnieniem podpowłok.\n1.2.\n0-1\n1.1.\n0-1-2\n1.3.\n0-1\nMCHP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) pozyskuje i przetwarza informacje\nz różnorodnych źródeł.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych […].\nII. Budowa atomu. Zdający:\n1) […] stosuje pojęcia: powłoka, podpowłoka\n[…];\n2) stosuje zasady rozmieszczania elektronów\nna orbitalach (zakaz Pauliego i regułę\nHunda) w atomach pierwiastków\nwieloelektronowych;\n3) pisze konfiguracje elektronowe atomów\npierwiastków do Z=38 oraz ich jonów\no podanym ładunku, uwzględniając\nprzynależność elektronów do podpowłok\n(zapisy konfiguracji: pełne […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne napisanie pełnej konfiguracji elektronowej jonu chlorkowego Cl- w stanie\npodstawowym.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1s22s22p63s23p6 ALBO 1s22s2p63s2p6\nUwaga: Za zastosowanie schematu klatkowego z oznaczeniami numerów powłok i symboli\npodpowłok zdający otrzymuje 1 pkt.","solution":"Pełna konfiguracja jonu **X⁻ (Cl⁻)** w stanie podstawowym: **Cl⁻: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶** (Lub równoważnie: [Ar] — konfiguracja argonu, gazu szlachetnego.) **Uzasadnienie**: - Cl: Z = 17 (17 protonów, 17 elektronów w atomie obojętnym). - Cl⁻: 1 dodatkowy elektron → **18 elektronów**. - 18 elektronów obsadzonych zgodnie z regułą Madelunga: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶. - To **konfiguracja oktetu** (powłoka walencyjna pełna) → Cl⁻ stabilny.","image":"img/chemia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-1.3.webp","solution_image":null,"topics":"budowa atomu, konfiguracja elektronowa, liczby kwantowe, układ okresowy, bloki s/p/d","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 1.3. (0-1)
Przedstaw pełną konfigurację elektronową jonu X- w stanie podstawowym. Zastosuj
zapis konfiguracji elektronowej z uwzględnieniem podpowłok.
1.2.
0-1
1.1.
0-1-2
1.3.
0-1
MCHP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 1.3. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie
informacji. Zdający:

\n
  1. pozyskuje i przetwarza informacje
\n

z różnorodnych źródeł.
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.
Zdający:

\n
  1. wykorzystuje wiedzę i dostępne
\n

informacje do rozwiązywania problemów
chemicznych […].
II. Budowa atomu. Zdający:

\n
  1. […] stosuje pojęcia: powłoka, podpowłoka
\n

[…];

\n
  1. stosuje zasady rozmieszczania elektronów
\n

na orbitalach (zakaz Pauliego i regułę
Hunda) w atomach pierwiastków
wieloelektronowych;

\n
  1. pisze konfiguracje elektronowe atomów
\n

pierwiastków do Z=38 oraz ich jonów
o podanym ładunku, uwzględniając
przynależność elektronów do podpowłok
(zapisy konfiguracji: pełne […]).
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne napisanie pełnej konfiguracji elektronowej jonu chlorkowego Cl- w stanie
podstawowym.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1s22s22p63s23p6 ALBO 1s22s2p63s2p6
Uwaga: Za zastosowanie schematu klatkowego z oznaczeniami numerów powłok i symboli
podpowłok zdający otrzymuje 1 pkt.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Pełna konfiguracja jonu X⁻ (Cl⁻) w stanie podstawowym: Cl⁻: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ (Lub równoważnie: [Ar] — konfiguracja argonu, gazu szlachetnego.) Uzasadnienie: - Cl: Z = 17 (17 protonów, 17 elektronów w atomie obojętnym). - Cl⁻: 1 dodatkowy elektron → 18 elektronów. - 18 elektronów obsadzonych zgodnie z regułą Madelunga: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶. - To konfiguracja oktetu (powłoka walencyjna pełna) → Cl⁻ stabilny.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

\\[1s^2\\,2s^2\\,2p^6\\,3s^2\\,3p^6\\]

\n

Sposób 1 - Krok po kroku

\n

Krok 1: Liczba elektronów w jonie X⁻.
X = Cl (Z=17, 17 elektronów w atomie obojętnym).
Anion \\(\\ce{Cl-}\\) ma o 1 elektron WIĘCEJ: 17 + 1 = 18 elektronów.

\n

Krok 2: Rozmieszczenie 18 elektronów wg reguły Aufbau.
Kolejność energetyczna: 1s → 2s → 2p → 3s → 3p

\n

| Podpowłoka | Pojemność | Skumulowane |
| 1s² | 2 | 2 |
| 2s² | 2 | 4 |
| 2p⁶ | 6 | 10 |
| 3s² | 2 | 12 |
| 3p⁶ | 6 | 18 ✓ |

\n

Krok 3: Pełna konfiguracja:
\\[\\ce{Cl-}: \\quad 1s^2\\,2s^2\\,2p^6\\,3s^2\\,3p^6\\]

\n

Sposób 2 - Przez analogię z gazem szlachetnym

\n

Cl⁻ ma 18 elektronów = liczba elektronów argonu Ar (Z=18, str. 15 karty wzorów).
Konfiguracja Cl⁻ jest identyczna z Ar:
\\[\\ce{Cl-}: [Ar] = 1s^2\\,2s^2\\,2p^6\\,3s^2\\,3p^6\\]
To zamknięta powłoka - oktet - stąd stabilność jonu chlorkowego.

\n

Wzory z karty CKE

\n

📖 Karta wzorów str. 15 - Układ okresowy:

\n\n

Identyfikacja izoelektronowa Cl⁻ z Ar pomaga zapisać konfigurację bez błędu.

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Częsty błąd - zapis konfiguracji obojętnego Cl (3p⁵) zamiast jonu Cl⁻ (3p⁶). Pamiętaj: anion ma WIĘCEJ elektronów.
\n
⚠️ Uwaga: Pomyłka kierunku jonu - symbol X⁻ oznacza ZYSK elektronu, nie utratę.
\n
⚠️ Uwaga: Klucz CKE akceptuje też zapis ze schematem klatkowym (z numerami powłok), ale ZAPIS PODPOWŁOKAMI jest standardowy i bezpieczny.
\n

Schemat oceniania CKE

\n

Zadanie za 0-1 pkt.

\n\n

Uwaga CKE: za zastosowanie schematu klatkowego z oznaczeniami numerow powlok i symboli podpowlok zdajacy rowniez otrzymuje 1 pkt.

"}]}