{"id":"chemia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"chemia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nW jednej z reakcji rozszczepienia jąder\nU\n235 powstają\nKr\n92\noraz\nBa\n141\nUzupełnij schemat tak, aby otrzymać równanie opisanej przemiany, która prowadzi do\npowstania jąder kryptonu i baru.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) […] przetwarza informacje z różnorodnych\nźródeł […].\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n1) […] wyjaśnia przebieg procesów\nchemicznych.\nI. Atomy, cząsteczki i stechiometria\nchemiczna. Zdający:\n4) pisze równania […] sztucznych reakcji\njądrowych.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzupełnienie schematu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie","solution":"Uzupełnione równanie: $$^{235}_{92}\\text{U} + ^{1}_{0}\\text{n} \\rightarrow 3\\,^{1}_{0}\\text{n} + ^{92}_{36}\\text{Kr} + ^{141}_{56}\\text{Ba}$$ **Sprawdzenie bilansu**: - **Liczba atomowa** (protony): 92 + 0 = 36 + 56 + 0 = **92** ✓ - **Liczba masowa** (nukleony): 235 + 1 = 236 = 92 + 141 + 3·1 = **236** ✓ → Powstają **3 neutrony** (²³⁶U się rozpada na Kr + Ba + 3n).","image":"img/chemia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":"chemia jądrowa, rozszczepienie, uran, stosunek neutron/proton, bilans nukleonowy","page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 2.1. (0-1)
W jednej z reakcji rozszczepienia jąder
U
235 powstają
Kr
92
oraz
Ba
141
Uzupełnij schemat tak, aby otrzymać równanie opisanej przemiany, która prowadzi do
powstania jąder kryptonu i baru.

","answer_text_html":"

Zadanie 2.1. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymaganie szczegółowe
I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie
informacji. Zdający:

\n
  1. […] przetwarza informacje z różnorodnych
\n

źródeł […].
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.
Zdający:

\n
  1. […] wyjaśnia przebieg procesów
\n

chemicznych.
I. Atomy, cząsteczki i stechiometria
chemiczna. Zdający:

\n
  1. pisze równania […] sztucznych reakcji
\n

jądrowych.
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne uzupełnienie schematu.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Uzupełnione równanie: $$^{235}{92}\\text{U} + ^{1}{0}\\text{n} \\rightarrow 3\\,^{1}{0}\\text{n} + ^{92}{36}\\text{Kr} + ^{141}_{56}\\text{Ba}$$ Sprawdzenie bilansu: - Liczba atomowa (protony): 92 + 0 = 36 + 56 + 0 = 92 ✓ - Liczba masowa (nukleony): 235 + 1 = 236 = 92 + 141 + 3·1 = 236 ✓ → Powstają 3 neutrony (²³⁶U się rozpada na Kr + Ba + 3n).

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

\\[^{235}{92}\\text{U} + ^{1}{0}\\text{n} \\rightarrow 3\\,^{1}{0}\\text{n} + ^{92}{36}\\text{Kr} + ^{141}_{56}\\text{Ba}\\]

\n

Uzupełnione: 1 neutron z lewej (\\(^1_0\\text{n}\\)), 3 neutrony z prawej, każdy o liczbie masowej 1 i atomowej 0.

\n

Sposób 1 - Bilans liczby masowej i atomowej

\n

W reakcjach jądrowych ZAWSZE musi być zachowane:

\n
  1. Suma liczb masowych (góra)
  2. Suma liczb atomowych (dół)
\n

Krok 1: Bilans liczby atomowej (dolne indeksy).
Lewa strona: 92 (z U) + 0 (z neutronu) = 92
Prawa strona: 0 (neutrony) + 36 (Kr) + 56 (Ba) = 92 ✓

\n

Liczby atomowe pasują dla DOWOLNEJ liczby neutronów po obu stronach (neutrony nie wnoszą ładunku).

\n

Krok 2: Bilans liczby masowej (górne indeksy).
Lewa strona: 235 + 1·a (gdzie a = liczba neutronów inicjujących)
Prawa strona: 1·x + 92 + 141 = x + 233 (gdzie x = liczba emitowanych neutronów)

\n

\\[235 + a = x + 233\\]
\\[a = x - 2\\]

\n

Krok 3: Z treści zadania.
Reakcja jest INICJOWANA bombardowaniem 1 neutronem (a=1) - typowe dla rozszczepienia U-235.
Stąd: \\(x = a + 2 = 1 + 2 = \\textbf{3}\\) emitowane neutrony.

\n

Sposób 2 - Weryfikacja

\n

Sumaryczne sprawdzenie równania:
\\[\\underbrace{235 + 1}{=236} \\rightarrow \\underbrace{3 \\cdot 1 + 92 + 141}{=236} \\quad ✓\\]
\\[\\underbrace{92 + 0}{=92} \\rightarrow \\underbrace{3 \\cdot 0 + 36 + 56}{=92} \\quad ✓\\]

\n

Obie strony równe - równanie poprawnie zbilansowane.

\n

Wzory z karty CKE

\n

📖 Karta wzorów str. 15 - Układ okresowy:

\n\n

📖 Karta wzorów str. 19 - Elementy fizyki atomowej i jądrowej:
Zasady zachowania (m.in. liczby nukleonów) w przemianach jądrowych są fundamentem bilansu.

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Częsty błąd - pominięcie neutronu po lewej. Reakcja rozszczepienia U-235 wymaga INICJATORA (1 neutron pochłonięty).
\n
⚠️ Uwaga: Liczba 235 + 1 = 236 to TYLKO suma liczb masowych - to NIE oznacza że istnieje izotop U-236 (chwilowy compound nucleus, ale rozpada się natychmiast).
\n

Schemat oceniania CKE

\n

Zadanie za 0-1 pkt.

\n"}]}