{"id":"chemia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"chemia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nZawiesiny otrzymane w probówkach I i II posłużyły do przeprowadzenia doświadczenia\nzgodnie ze schematem.\nProbówka I\nBa(OH)2 (aq)\nCuCl2\n(aq)\nProbówka II\nBa(OH)2 (aq)\nCuSO4\n(aq)\n6.\n0-1\nProbówka I\nH2SO4 (aq)\nzawiesina barwy białej\nklarowny roztwór\nzawiesina\nHCl (aq)\nMCHP-R0_100\nUzupełnij tabelę. Spośród wodorotlenków wymienionych w informacji wstępnej\nwybierz te, których zawiesiny znajdowały się na początku doświadczenia\nw probówkach I i II. Napisz wzory tych związków.\nWzór wodorotlenku w probówce I\nWzór wodorotlenku w probówce II","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n1) opisuje właściwości substancji i wyjaśnia\nprzebieg procesów chemicznych.\nIII. Opanowanie czynności praktycznych.\nZdający:\n2) projektuje […] doświadczenia chemiczne,\nrejestruje ich wyniki w różnej formie,\nformułuje obserwacje, wnioski […].\nVII. Systematyka związków\nnieorganicznych. Zdający:\n8) projektuje […] doświadczenie, którego\nprzebieg pozwoli wykazać charakter\nchemiczny wodorotlenku (zasadowy,\namfoteryczny); wnioskuje o charakterze\nchemicznym wodorotlenku na podstawie\nwyników doświadczenia […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch pól tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nWzór wodorotlenku w probówce I\nWzór wodorotlenku w probówce II\nCa(OH)2\nAl(OH)3\nUwaga: Za zastosowanie do uzupełnienia tabeli poprawnych nazw wodorotlenków zdający\notrzymuje 1 pkt.","solution":"Identyfikacja: | Probówka | Wodorotlenek | Uzasadnienie | |---|---|---| | **I** | **Ca(OH)₂** | Biały + HCl → CaCl₂ (rozpuszczalny, klarowny) + H₂SO₄ → **CaSO₄ (słabo rozpuszczalny → zawiesina)** | | **II** | **Al(OH)₃** | Biały + HCl → AlCl₃ (rozpuszczalny, klarowny) + H₂SO₄ → Al₂(SO₄)₃ (rozpuszczalny, klarowny) | **Dlaczego nie inne?**: - **Cr(OH)₃** = **zielony**, nie biały → odpada dla I i II (oba są białe). - **Cu(OH)₂** = **niebieski**, nie biały → odpada. **Klucz**: różnica między I a II = **siarczan**: - **CaSO₄** = **słabo rozpuszczalny** w wodzie (gips, anhydryt) → strąca zawiesinę. - **Al₂(SO₄)₃** = **rozpuszczalny** → klarowny.","image":"img/chemia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":"identyfikacja wodorotlenków, amfoteryczność, rozkład termiczny, Cu(OH)2, Cr(OH)3, Al(OH)3, Ca(OH)2","page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 7.1. (0-1)<br>Zawiesiny otrzymane w probówkach I i II posłużyły do przeprowadzenia doświadczenia<br>zgodnie ze schematem.<br>Probówka I<br>Ba(OH)2 (aq)<br>CuCl2<br>(aq)<br>Probówka II<br>Ba(OH)2 (aq)<br>CuSO4<br>(aq)<br>6.<br>0-1<br>Probówka I<br>H2SO4 (aq)<br>zawiesina barwy białej<br>klarowny roztwór<br>zawiesina<br>HCl (aq)<br>MCHP-R0_100<br>Uzupełnij tabelę. Spośród wodorotlenków wymienionych w informacji wstępnej<br>wybierz te, których zawiesiny znajdowały się na początku doświadczenia<br>w probówkach I i II. Napisz wzory tych związków.<br>Wzór wodorotlenku w probówce I<br>Wzór wodorotlenku w probówce II</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 7.1. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje właściwości substancji i wyjaśnia</li></ol>\n<p>przebieg procesów chemicznych.<br>III. Opanowanie czynności praktycznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>projektuje […] doświadczenia chemiczne,</li></ol>\n<p>rejestruje ich wyniki w różnej formie,<br>formułuje obserwacje, wnioski […].<br>VII. Systematyka związków<br>nieorganicznych. Zdający:</p>\n<ol><li>projektuje […] doświadczenie, którego</li></ol>\n<p>przebieg pozwoli wykazać charakter<br>chemiczny wodorotlenku (zasadowy,<br>amfoteryczny); wnioskuje o charakterze<br>chemicznym wodorotlenku na podstawie<br>wyników doświadczenia […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch pól tabeli.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Wzór wodorotlenku w probówce I<br>Wzór wodorotlenku w probówce II<br>Ca(OH)2<br>Al(OH)3<br>Uwaga: Za zastosowanie do uzupełnienia tabeli poprawnych nazw wodorotlenków zdający<br>otrzymuje 1 pkt.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Identyfikacja: | Probówka | Wodorotlenek | Uzasadnienie | |---|---|---| | <strong>I</strong> | <strong>Ca(OH)₂</strong> | Biały + HCl → CaCl₂ (rozpuszczalny, klarowny) + H₂SO₄ → <strong>CaSO₄ (słabo rozpuszczalny → zawiesina)</strong> | | <strong>II</strong> | <strong>Al(OH)₃</strong> | Biały + HCl → AlCl₃ (rozpuszczalny, klarowny) + H₂SO₄ → Al₂(SO₄)₃ (rozpuszczalny, klarowny) | <strong>Dlaczego nie inne?</strong>: - <strong>Cr(OH)₃</strong> = <strong>zielony</strong>, nie biały → odpada dla I i II (oba są białe). - <strong>Cu(OH)₂</strong> = <strong>niebieski</strong>, nie biały → odpada. <strong>Klucz</strong>: różnica między I a II = <strong>siarczan</strong>: - <strong>CaSO₄</strong> = <strong>słabo rozpuszczalny</strong> w wodzie (gips, anhydryt) → strąca zawiesinę. - <strong>Al₂(SO₄)₃</strong> = <strong>rozpuszczalny</strong> → klarowny.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Wzór wodorotlenku w probówce I | Wzór wodorotlenku w probówce II |<br>| <strong>\\ce{Ca(OH)2}</strong> | <strong>\\ce{Al(OH)3}</strong> |</p>\n<h4>Sposób 1 - Eliminacja przez właściwości</h4>\n<p><strong>Krok 1: Wodorotlenki BIAŁE.</strong><br>Z czterech: \\ce{Cr(OH)3} (zielony), \\ce{Ca(OH)2} (biały), \\ce{Cu(OH)2} (niebieski), \\ce{Al(OH)3} (biały).</p>\n<p>Obserwujemy białe zawiesiny w probówkach I i II → muszą to być <strong>\\ce{Ca(OH)2}</strong> i <strong>\\ce{Al(OH)3}</strong>.</p>\n<p><strong>Krok 2: Reakcja z HCl (w obu probówkach rozpuszcza się - klarowny roztwór).</strong><br>Obydwa wodorotlenki są zasadowe lub amfoteryczne, więc reagują z kwasem:<br>\\[\\ce{Ca(OH)2 + 2HCl -&gt; CaCl2 + 2H2O}\\]<br>\\[\\ce{Al(OH)3 + 3HCl -&gt; AlCl3 + 3H2O}\\]<br>Obydwa produkty (\\ce{CaCl2} i \\ce{AlCl3}) są rozpuszczalne (str. 14 karty: oba R) → klarowne roztwory ✓</p>\n<p><strong>Krok 3: Reakcja z \\ce{H2SO4} - TUTAJ jest różnica!</strong></p>\n<p><em>Probówka I:</em> po \\ce{H2SO4} pojawia się ZAWIESINA. Powstaje:<br>\\[\\ce{CaCl2 + H2SO4 -&gt; CaSO4 v + 2HCl}\\]<br>\\ce{CaSO4} jest TRUDNO rozpuszczalny (str. 14: S(0,2) - średnio rozpuszczalny, w stężeniach lab już strąca się). To wskazuje na <strong>probówkę I = \\ce{Ca(OH)2}</strong>.</p>\n<p><em>Probówka II:</em> po \\ce{H2SO4} dalej KLAROWNY roztwór. Powstaje:<br>\\[\\ce{2AlCl3 + 3H2SO4 -&gt; Al2(SO4)3 + 6HCl}\\]<br>\\ce{Al2(SO4)3} jest dobrze rozpuszczalny (str. 14: R(38,5)) → roztwór klarowny ✓ → <strong>probówka II = \\ce{Al(OH)3}</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - Przez selektywność strącania siarczanów</h4>\n<p>Z kationów ośmiu „typowych&quot; metali, siarczany są mało rozpuszczalne dla: \\ce{Ca^2+}, \\ce{Sr^2+}, \\ce{Ba^2+}, \\ce{Pb^2+} - głównie kationy grupy 2 (str. 14 karty wzorów).<br>Kationy \\ce{Al^3+} dają natomiast dobrze rozpuszczalny \\ce{Al2(SO4)3}.</p>\n<p>Więc kation tworzący osad z \\ce{H2SO4} = Ca²⁺ → probówka I.<br>Kation NIE tworzący osadu = Al³⁺ → probówka II.</p>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>📖 <strong>Karta wzorów str. 14 - Tabela rozpuszczalności:</strong></p>\n<ul><li>\\ce{Ca^2+} z \\ce{SO4^{2-}}: <strong>S(0,2)</strong> - średnio rozpuszczalny → praktycznie strąca się przy wyższych stężeniach</li><li>\\ce{Al^3+} z \\ce{SO4^{2-}}: <strong>R(38,5)</strong> - dobrze rozpuszczalny</li><li>Obydwa kationy z \\ce{Cl-}: R (rozpuszczalne)</li></ul>\n<p>Klucz: \\ce{H2SO4} odróżnia jony Ca²⁺ od Al³⁺.</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - wybór \\ce{Cr(OH)3} lub \\ce{Cu(OH)2} dla białej zawiesiny. \\ce{Cr(OH)3} jest ZIELONY (charakterystyczna barwa Cr³⁺), \\ce{Cu(OH)2} NIEBIESKI.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> \\ce{Al(OH)3} jest amfoteryczny - rozpuszcza się też w stężonych zasadach (NaOH) jako \\ce{[Al(OH)4]^-}, ale ten test nie jest tu wykonywany.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Klucz CKE akceptuje też nazwy zamiast wzorów (&quot;wodorotlenek wapnia&quot;, &quot;wodorotlenek glinu&quot;).</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>Zadanie za 0-1 pkt.</p>\n<ul><li><strong>1 pkt</strong> - poprawne uzupelnienie dwoch pol tabeli: probowka I - Ca(OH)2, probowka II - Al(OH)3.</li><li><strong>0 pkt</strong> - odpowiedz niespelniajaca kryterium albo brak odpowiedzi.</li></ul>\n<p>Uwaga CKE: za poprawne nazwy wodorotlenkow zdajacy rowniez otrzymuje 1 pkt.</p>"}]}