{"id":"chemia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"chemia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"7.2","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-2)\nProbówkę III umieszczono na pewien czas w łaźni wodnej.\nWygląd zawartości tej probówki po ogrzaniu przedstawiono na\nzdjęciu A.\nDo zawiesiny wodorotlenku znajdującego się w probówce IV\ndodano roztwór wodorotlenku sodu - wygląd zawartości tej\nprobówki przedstawiono na zdjęciu B.\nNapisz równania reakcji:\n• w formie cząsteczkowej - termicznego rozkładu wodorotlenku znajdującego się\nw probówce III (reakcja 1.)\n• w formie jonowej skróconej - roztwarzania wodorotlenku znajdującego się\nw probówce IV (reakcja 2.).\nReakcja 1.:\nReakcja 2.:\nA\nB\n7.2.\n0-1-2\n7.1.\n0-1\nProbówka II\nzawiesina barwy białej\nH2SO4 (aq)\nklarowny roztwór\nklarowny roztwór\nHCl (aq)\nMCHP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n1) opisuje właściwości substancji i wyjaśnia\nprzebieg procesów chemicznych.\nIII. Opanowanie czynności praktycznych.\nZdający:\n2) projektuje […] doświadczenia\nchemiczne, rejestruje ich wyniki w różnej\nformie, formułuje obserwacje, wnioski […].\nVII. Systematyka związków\nnieorganicznych. Zdający:\n3) pisze równania reakcji otrzymywania\ntlenków pierwiastków o liczbach atomowych\nod 1 do 30 ([…] rozkład […] wodorotlenków,\nnp. Cu(OH)2);\n8) projektuje […] doświadczenie, którego\nprzebieg pozwoli wykazać charakter\nchemiczny wodorotlenku (zasadowy,\namfoteryczny); wnioskuje o charakterze\nchemicznym wodorotlenku na podstawie\nwyników doświadczenia; pisze odpowiednie\nrównania reakcji potwierdzające charakter\nchemiczny wodorotlenków (w tym równania\nreakcji otrzymywania hydroksokompleksów).\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne napisanie we właściwej formie dwóch równań reakcji.\n1 pkt - poprawne napisanie we właściwej formie jednego równania reakcji.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nReakcja 1.: Cu(OH)2\n(𝑡𝑒𝑚𝑝𝑒𝑟𝑎𝑡𝑢𝑟𝑎)\n→ CuO + H2O\nReakcja 2.: Cr(OH)3 + OH\n- → [Cr(OH)4]\nUwaga: Dopuszcza się zapis równania reakcji 2. w postaci Cr(OH)3 + 3OH\n- → [Cr(OH)6] 3 -.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"**Probówka III**: zawiesina + ogrzewanie w łaźni wodnej → **czarny osad** = **CuO** (czarny). Przed: niebieski **Cu(OH)₂**. **Reakcja 1** (cząsteczkowa, rozkład termiczny): $$\\mathbf{Cu(OH)_2 \\xrightarrow{\\Delta} CuO + H_2O}$$ Bilans: Cu: 1=1, O: 2=1+1=2 ✓, H: 2=2 ✓. **Probówka IV**: zawiesina + NaOH → **zielony roztwór** = **[Cr(OH)₄]⁻** (tetrahydroksochromian(III), zielony). Przed: szarozielony **Cr(OH)₃** (amfoteryczny). **Reakcja 2** (jonowo skrócona, roztwarzanie wodorotlenku amfoterycznego): $$\\mathbf{Cr(OH)_3 + OH^- \\rightarrow [Cr(OH)_4]^-}$$ Bilans: Cr: 1=1, O: 3+1=4 ✓, H: 3+1=4 ✓, ładunek: 0+(-1)=-1 ✓. *Alternatywnie* niektóre podręczniki zapisują z 3 OH⁻: Cr(OH)₃ + 3 OH⁻ → [Cr(OH)₆]³⁻ (heksahydroksochromian(III)). Oba zapisy akceptowane. **Probówka III = Cu(OH)₂** (niebieski → czarny CuO). **Probówka IV = Cr(OH)₃** (szarozielony, amfoteryczny, rozpuszczalny w NaOH).","image":"img/chemia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":"identyfikacja wodorotlenków, amfoteryczność, rozkład termiczny, Cu(OH)2, Cr(OH)3, Al(OH)3, Ca(OH)2","page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 7.2. (0-2)
Probówkę III umieszczono na pewien czas w łaźni wodnej.
Wygląd zawartości tej probówki po ogrzaniu przedstawiono na
zdjęciu A.
Do zawiesiny wodorotlenku znajdującego się w probówce IV
dodano roztwór wodorotlenku sodu - wygląd zawartości tej
probówki przedstawiono na zdjęciu B.
Napisz równania reakcji:
• w formie cząsteczkowej - termicznego rozkładu wodorotlenku znajdującego się
w probówce III (reakcja 1.)
• w formie jonowej skróconej - roztwarzania wodorotlenku znajdującego się
w probówce IV (reakcja 2.).
Reakcja 1.:
Reakcja 2.:
A
B
7.2.
0-1-2
7.1.
0-1
Probówka II
zawiesina barwy białej
H2SO4 (aq)
klarowny roztwór
klarowny roztwór
HCl (aq)
MCHP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 7.2. (0-2)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.
Zdający:

\n
  1. opisuje właściwości substancji i wyjaśnia
\n

przebieg procesów chemicznych.
III. Opanowanie czynności praktycznych.
Zdający:

\n
  1. projektuje […] doświadczenia
\n

chemiczne, rejestruje ich wyniki w różnej
formie, formułuje obserwacje, wnioski […].
VII. Systematyka związków
nieorganicznych. Zdający:

\n
  1. pisze równania reakcji otrzymywania
\n

tlenków pierwiastków o liczbach atomowych
od 1 do 30 ([…] rozkład […] wodorotlenków,
np. Cu(OH)2);

\n
  1. projektuje […] doświadczenie, którego
\n

przebieg pozwoli wykazać charakter
chemiczny wodorotlenku (zasadowy,
amfoteryczny); wnioskuje o charakterze
chemicznym wodorotlenku na podstawie
wyników doświadczenia; pisze odpowiednie
równania reakcji potwierdzające charakter
chemiczny wodorotlenków (w tym równania
reakcji otrzymywania hydroksokompleksów).
Zasady oceniania
2 pkt - poprawne napisanie we właściwej formie dwóch równań reakcji.
1 pkt - poprawne napisanie we właściwej formie jednego równania reakcji.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Reakcja 1.: Cu(OH)2
(𝑡𝑒𝑚𝑝𝑒𝑟𝑎𝑡𝑢𝑟𝑎)
→ CuO + H2O
Reakcja 2.: Cr(OH)3 + OH

\n\n

Uwaga: Dopuszcza się zapis równania reakcji 2. w postaci Cr(OH)3 + 3OH

\n\n

Zasady oceniania rozwiązań zadań

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Probówka III: zawiesina + ogrzewanie w łaźni wodnej → czarny osad = CuO (czarny). Przed: niebieski Cu(OH)₂. Reakcja 1 (cząsteczkowa, rozkład termiczny): $$\\mathbf{Cu(OH)_2 \\xrightarrow{\\Delta} CuO + H_2O}$$ Bilans: Cu: 1=1, O: 2=1+1=2 ✓, H: 2=2 ✓. Probówka IV: zawiesina + NaOH → zielony roztwór = [Cr(OH)₄]⁻ (tetrahydroksochromian(III), zielony). Przed: szarozielony Cr(OH)₃ (amfoteryczny). Reakcja 2 (jonowo skrócona, roztwarzanie wodorotlenku amfoterycznego): $$\\mathbf{Cr(OH)_3 + OH^- \\rightarrow [Cr(OH)_4]^-}$$ Bilans: Cr: 1=1, O: 3+1=4 ✓, H: 3+1=4 ✓, ładunek: 0+(-1)=-1 ✓. Alternatywnie niektóre podręczniki zapisują z 3 OH⁻: Cr(OH)₃ + 3 OH⁻ → [Cr(OH)₆]³⁻ (heksahydroksochromian(III)). Oba zapisy akceptowane. Probówka III = Cu(OH)₂ (niebieski → czarny CuO). Probówka IV = Cr(OH)₃ (szarozielony, amfoteryczny, rozpuszczalny w NaOH).

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Reakcja 1 (probówka III, rozkład termiczny):
\\[\\ce{Cu(OH)2 ->[\\Delta] CuO + H2O}\\]

\n

Reakcja 2 (probówka IV, roztwarzanie):
\\[\\ce{Cr(OH)3 + OH- -> [Cr(OH)4]-}\\]

\n

Klucz CKE dopuszcza również wariant: \\(\\ce{Cr(OH)3 + 3OH- -> [Cr(OH)6]^{3-}}\\)

\n

Sposób 1 - Identyfikacja typów reakcji

\n

Reakcja 1 - Rozkład termiczny \\ce{Cu(OH)2}.
\\ce{Cu(OH)2} (niebieski) ulega dehydratacji w temperaturze ~80-100°C (łaźnia wodna):
\\[\\ce{Cu(OH)2(s) ->[\\Delta] CuO(s) + H2O(g)}\\]

\n

Dowód: zmiana barwy z NIEBIESKIEJ (\\ce{Cu(OH)2}) na CZARNĄ (\\ce{CuO}). Klasyczna reakcja używana do otrzymywania CuO.

\n

Reakcja 2 - Roztwarzanie \\ce{Cr(OH)3} w NaOH.
\\ce{Cr(OH)3} jest wodorotlenkiem amfoterycznym - rozpuszcza się zarówno w kwasach, jak i w zasadach.

\n

W nadmiarze \\ce{NaOH} powstaje hydroksokompleks (anion):
\\[\\ce{Cr(OH)3 + OH- -> [Cr(OH)4]-}\\]

\n

(Jon \\ce{[Cr(OH)4]-} = tetrahydroksochromian(III), ZIELONY w roztworze - zgodnie z obserwacją na zdjęciu B.)

\n

Analiza budowy hydroksokompleksu:

\n\n

Sposób 2 - Sprawdzenie bilansu

\n

Reakcja 1:
Lewa: 1 Cu, 2 O, 2 H. Prawa: 1 Cu, 1+1=2 O, 2 H. ✓

\n

Reakcja 2:
Lewa: 1 Cr, 3+1=4 O (z OH), 3+1=4 H. Prawa: 1 Cr, 4 O, 4 H. ✓
Ładunek lewa: 0 + (-1) = -1. Prawa: -1. ✓

\n

Wzory z karty CKE

\n

📖 Karta wzorów str. 14 - Tabela rozpuszczalności:

\n\n

📖 Karta wzorów str. 13 - Standardowa entalpia tworzenia:
\\(\\Delta H°_t(\\ce{H2O(g)}) = -241{,}8 \\text{ kJ/mol}\\) - ujemna, więc reakcja 1 jest endotermiczna w kierunku rozkładu (musimy dostarczyć ciepło, stąd łaźnia wodna).

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: \\ce{Cu(OH)2} rozkłada się już w 80°C (łaźnia wodna wystarczy) - wielu uczniów myśli błędnie że potrzeba dużo wyższej temperatury.
\n
⚠️ Uwaga: Reakcja 2 jest jonowa SKRÓCONA - nie pisz \\ce{NaOH} ani \\ce{Na+}, tylko \\ce{OH-}. Klucz CKE wymaga formy SKRÓCONEJ.
\n
⚠️ Uwaga: Klucz CKE akceptuje WARIANT \\ce{Cr(OH)3 + 3OH- -> [Cr(OH)6]^{3-}} - różny ligand kompleks, ale obie formy są poprawne.
\n
⚠️ Uwaga: Częsty błąd - pisanie \\ce{Cr2O3} jako produkt rozkładu \\ce{Cr(OH)3}. Tu NIE ma rozkładu termicznego \\ce{Cr(OH)3} - ma roztwarzanie w \\ce{NaOH} (inna probówka, inna reakcja!).
\n

Schemat oceniania CKE

\n

Zadanie za 0-2 pkt.

\n\n

Uwaga CKE: dopuszcza sie zapis rownania 2. w postaci Cr(OH)3 + 3OH- -> [Cr(OH)6]3-.

"}]}