{"id":"chemia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"chemia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-2)\nW celu otrzymania kwasu bromowodorowego\nprzeprowadzono doświadczenie z użyciem\nzestawu, który zilustrowano rysunkiem obok.\nDo kolby stożkowej zawierającej 9,5 g\nczystego stałego bromku potasu\nwprowadzono kroplami pewną ilość\nstężonego kwasu siarkowego(VI).\nZaszła reakcja opisana poniższym\nrównaniem.\nKBr + H2SO4 → KHSO4 + HBr\nstężony H2SO4\nwoda destylowana\nKBr (s)\nW wyniku całkowitego pochłonięcia wydzielonego bromowodoru otrzymano w cylindrze 80 cm3\nkwasu bromowodorowego. Z tego roztworu pobrano próbkę 1,0 cm3, którą rozcieńczono wodą.\nDo jej zobojętnienia zużyto 6,9 cm3 roztworu wodorotlenku potasu o pH = 13.\nOblicz, jaka część użytego w doświadczeniu KBr uległa reakcji z H2SO4. Wynik podaj\nw procentach.\nObliczenia:\n8.\n0-1-2\nMCHP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) […] przetwarza informacje\nz różnorodnych źródeł.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n1) […] wyjaśnia przebieg procesów\nchemicznych;\n7) wykonuje obliczenia dotyczące praw\nchemicznych.\nI. Atomy, cząsteczki i stechiometria\nchemiczna. Zdający:\n7) wykonuje obliczenia, z uwzględnieniem\nwydajności reakcji, dotyczące: liczby moli\noraz mas substratów i produktów […] po\nzmieszaniu substratów w stosunku\nstechiometrycznym i niestechiometrycznym.\nV. Roztwory. Zdający:\n2) wykonuje obliczenia […]\nz zastosowaniem pojęć: stężenie […]\nmolowe […].\nVI. Reakcje w roztworach wodnych.\nZdający:\n3) interpretuje wartości pKw, pH […];\n4) wykonuje obliczenia z zastosowaniem\npojęć: […] pH, iloczyn jonowy wody […].\nZasady oceniania\n2 pkt - zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi\nw zadaniu a szukaną w zadaniu, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku.\n1 pkt - zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów obliczeniowych\nALBO\n- zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia poprawnych wartości\nliczby moli KBr lub HBr albo poprawnych wartości masy KBr lub HBr w 80 cm3\nroztworu.\n0 pkt - zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.\nPrzykładowe rozwiązania\nSposób 1.\n[OH-] = 10-1 mol ∙ dm-3 = 0,1 mol ∙dm-3\n𝑛KOH = c ∙ V = 0,00069 mol\n𝑛KOH = 𝑛HBr = 0,00069 mol (liczba moli HBr w 1 cm3 roztworu)\n𝑛HBr = 80 ∙ 0,00069 = 0,0552 mol (liczba moli HBr w 80 cm3 roztworu)\n𝑛HBr = 𝑛KBr\n𝑘\n= 0,0552 mol\n𝑚KBr\n𝑘\n= 119 g ∙ mol-1 ∙0,0552 mol = 6,57 g\n%KBr =\n𝑚KBr\n𝑘\n𝑚KBr\n𝑝\n6,57\n9,5 = 0,692 = 69,2 (%)\nSposób 2.\n𝑛KOH = 𝑛HBr = 0,00069 mol (liczba moli HBr w 1 cm3 roztworu)\n𝑛HBr = 80 ∙ 0,00069 = 0,0552 mol (liczba moli HBr w 80 cm3 roztworu)\n𝑛HBr = 𝑛KBr\n𝑘\n= 0,0552 mol\n𝑛KBr\n𝑝\n9,5 g\n119 g ∙ mol-1 = 0,0798 mol\n%KBr =\n𝑛KBr\n𝑘\n𝑛KBr\n𝑝\n0,0552 mol\n0,0798 mol = 0,692 = 69,2 (%)\nUwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.\nZa poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej\npoprawnej metody i poprawnych obliczeń.","solution":"Odpowiedź: **Krok 1**: stężenie KOH z pH. - pH = 13 → pOH = 14 - 13 = 1. - [OH⁻] = 10⁻¹ = **0,1 mol/dm³**. - KOH = silna zasada → [KOH] = [OH⁻] = **0,1 mol/dm³**. **Krok 2**: liczba moli KOH zużytego do zobojętnienia próbki. - V(KOH) = 6,9 cm³ = 6,9·10⁻³ dm³. - n(KOH) = c · V = 0,1 · 6,9·10⁻³ = **6,9·10⁻⁴ mol**. **Krok 3**: liczba moli HBr w próbce 1,0 cm³. - Reakcja zobojętniania: HBr + KOH → KBr + H₂O (stosunek 1:1). - n(HBr) w próbce = n(KOH) = **6,9·10⁻⁴ mol**. **Krok 4**: stężenie HBr w cylindrze. - c(HBr) = n / V_próbki = 6,9·10⁻⁴ / 1,0·10⁻³ = **0,69 mol/dm³**. **Krok 5**: całkowita liczba moli HBr w 80 cm³. - n(HBr) całkowity = c · V_cylindra = 0,69 · 80·10⁻³ = 0,69 · 0,08 = **0,0552 mol**. *(Alternatywnie bez stężenia: w 1 cm³ jest 6,9·10⁻⁴ mol HBr → w 80 cm³ jest 80 · 6,9·10⁻⁴ = 0,0552 mol HBr).* **Krok 6**: liczba moli KBr który zareagował (stosunek 1:1 z HBr). - n(KBr_zareagowało) = n(HBr) = **0,0552 mol**. **Krok 7**: początkowa liczba moli KBr. - M(KBr) = 39 + 80 = 119 g/mol. - n(KBr_początkowe) = m / M = 9,5 / 119 = **0,0798 mol**. **Krok 8**: procent KBr który zareagował. - % = n(KBr_zareagowało) / n(KBr_początkowe) × 100% - % = 0,0552 / 0,0798 × 100% = 69,17% - **% ≈ 69,2%** (z dokładnością do 1 cyfry po przecinku) lub **~69%**. **Odpowiedź**: Około **69,2%** użytego KBr uległo reakcji z H₂SO₄.\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nKlucz pojęciowy — pH i stężenie\n\nWielkość | Wzór | Przykład\npH | -log[H⁺] | pH=7 → [H⁺]=10⁻⁷ mol/dm³\npOH | -log[OH⁻] | pOH=1 → [OH⁻]=10⁻¹ mol/dm³\npH + pOH | = 14 (w 25°C) | Reguła iloczynu jonowego wody Kw=10⁻¹⁴\nSilna zasada | Pełna dysocjacja | KOH → K⁺ + OH⁻ (100%). [KOH] = [OH⁻]\n\nMechanizm: rozwiązanie krok-po-kroku\n\nIdentyfikacja danych:\n- m(KBr) = 9,5 g.\n- V(HBr cylinder) = 80 cm³.\n- V(próbka) = 1,0 cm³.\n- V(KOH użyte) = 6,9 cm³.\n- pH(KOH) = 13.\n\nKrok 1 — stężenie KOH z pH:\npH = 13 → pOH = 1 → [OH⁻] = 0,1 mol/dm³ → [KOH] = 0,1 mol/dm³.\n\nKrok 2 — moli KOH użytego:\nn(KOH) = 0,1 mol/dm³ · 6,9·10⁻³ dm³ = 6,9·10⁻⁴ mol.\n\nKrok 3 — moli HBr w próbce (stosunek 1:1 w zobojętnianiu):\nn(HBr w 1 cm³) = 6,9·10⁻⁴ mol.\n\nKrok 4 — moli HBr w całym cylindrze (80 cm³):\nn(HBr całkowity) = 6,9·10⁻⁴ · 80 = 0,0552 mol.\n\nKrok 5 — moli KBr który zareagował (stosunek 1:1 z HBr w reakcji KBr+H₂SO₄):\nn(KBr zareagowało) = 0,0552 mol.\n\nKrok 6 — początkowa moli KBr:\nM(KBr) = 39 + 80 = 119 g/mol.\nn(KBr początk.) = 9,5 / 119 = 0,0798 mol.\n\nKrok 7 — procent który zareagował:\n% = 0,0552 / 0,0798 × 100% = 69,17% ≈ 69,2%.\n\nKlucz pojęciowy — miareczkowanie kwasowo-zasadowe\n\nPunkt równoważnikowy (PR): liczba moli kwasu = liczba moli zasady (przy stosunku 1:1 H⁺/OH⁻).\n\nDla HBr + KOH (oba mocne, stosunek 1:1):\n- Reakcja: HBr + KOH → KBr + H₂O.\n- Punkt równoważnikowy: n(HBr) = n(KOH).\n- W roztworze po PR: KBr (sól mocnego kwasu + mocnej zasady) → pH = 7.\n\nWskaźniki:\n- Fenoloftaleina (zmiana barwy 8,2-10,0) — często używana.\n- Oranż metylowy (3,1-4,4) — dla miareczkowania słabej zasady mocnym kwasem.\n- Czerwień metylowa, błękit bromotymolowy itp.\n\nW zadaniu nie potrzeba wskaźnika — pH₅ podane bezpośrednio.\n\nSprawdzenie wyników\n\nSprawdzenie:\n- KBr początkowe: 9,5 g / 119 g/mol = 0,0798 mol ✓.\n- HBr powstały: 0,0552 mol → masa: 0,0552 · 81 = 4,47 g HBr.\n- 69,2% z 9,5 g KBr = 6,57 g zareagowało → moli = 6,57 / 119 = 0,0552 ✓.\n\nObliczenia spójne.\n\nPunktacja CKE\n\n- 8. 2 pkt — kompletne obliczenia + wynik 69,2% (lub ±0,5%).\n- 1 pkt za poprawną metodę z błędem rachunkowym.\n\nPo co to umieć\n\nMiareczkowanie kwasowo-zasadowe — klasyczna technika analityczna:\n- Standaryzacja roztworów (NaOH miareczkowane wzorcem ftalanu potasu).\n- Określanie kwasowości wina, octu, soków.\n- Kontrola jakości żywności (kwas mlekowy w jogurcie, kwas cytrynowy w napojach).\n- Pomiar mocnokwasów żołądkowych (badania kliniczne).\n\nOtrzymywanie HBr — chemia laboratoryjna:\n- Metoda z zadania (KBr + H₂SO₄) ma problem: stężony H₂SO₄ utlenia część HBr do Br₂! Stąd niskie wydajności (~70% w zadaniu).\n- Lepsza metoda: NaBr + H₃PO₄ (kwas fosforowy(V) — nie utleniacz).\n- Najlepsza: HBr generowany z H₂ + Br₂ w katalitycznym reaktorze.\n\nHBr w chemii:\n- Mocniejszy niż HCl (Ka większa) — większy promień Br vs Cl + słabsze wiązanie.\n- Używany w syntezie organicznej (dodawanie do alkenów: HBr + CH₂=CH₂ → CH₃CH₂Br).\n- Kwas bromowodorowy = klasyczny mocny kwas.\n\nBromki w przemyśle:\n- NaBr = sól bromu, używana w fotografii (już rzadko).\n- AgBr = ważne dla emulsji fotograficznych (kiedyś), dziś w jaspisowych soczewkach.\n- CH₃Br = bromek metylu, do niedawna fumigant rolny (zakazany - niszczy ozonosferę).\n- HBr = kwas używany w produkcji bromków alkilowych (od HBr).\n\nTypowy błąd: Pułapka — przeliczanie pH na stężenie. **pH = 13 → [H⁺] = 10⁻¹³**. **pOH = 1 → [OH⁻] = 10⁻¹ = 0,1 mol/dm³**. Dla KOH (silnej zasady, dysocjacja 100%): [KOH] = [OH⁻] = 0,1. Pułapka — pominięcie kroku z całym cylindrem. Próbka 1 cm³ z 80 cm³ → trzeba pomnożyć przez 80, by dostać moli HBr **w całości**. Pułapka — M(KBr) ≠ 80 g/mol. M(K) = 39, M(Br) = 80, M(KBr) = **119** g/mol.","image":"img/chemia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":"stechiometria, miareczkowanie, pH, kwas bromowodorowy, KBr, H2SO4","page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8. (0-2)<br>W celu otrzymania kwasu bromowodorowego<br>przeprowadzono doświadczenie z użyciem<br>zestawu, który zilustrowano rysunkiem obok.<br>Do kolby stożkowej zawierającej 9,5 g<br>czystego stałego bromku potasu<br>wprowadzono kroplami pewną ilość<br>stężonego kwasu siarkowego(VI).<br>Zaszła reakcja opisana poniższym<br>równaniem.<br>KBr + H2SO4 → KHSO4 + HBr<br>stężony H2SO4<br>woda destylowana<br>KBr (s)<br>W wyniku całkowitego pochłonięcia wydzielonego bromowodoru otrzymano w cylindrze 80 cm3<br>kwasu bromowodorowego. Z tego roztworu pobrano próbkę 1,0 cm3, którą rozcieńczono wodą.<br>Do jej zobojętnienia zużyto 6,9 cm3 roztworu wodorotlenku potasu o pH = 13.<br>Oblicz, jaka część użytego w doświadczeniu KBr uległa reakcji z H2SO4. Wynik podaj<br>w procentach.<br>Obliczenia:<br>8.<br>0-1-2<br>MCHP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie<br>informacji. Zdający:</p>\n<ol><li>[…] przetwarza informacje</li></ol>\n<p>z różnorodnych źródeł.<br>II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>[…] wyjaśnia przebieg procesów</li></ol>\n<p>chemicznych;</p>\n<ol><li>wykonuje obliczenia dotyczące praw</li></ol>\n<p>chemicznych.<br>I. Atomy, cząsteczki i stechiometria<br>chemiczna. Zdający:</p>\n<ol><li>wykonuje obliczenia, z uwzględnieniem</li></ol>\n<p>wydajności reakcji, dotyczące: liczby moli<br>oraz mas substratów i produktów […] po<br>zmieszaniu substratów w stosunku<br>stechiometrycznym i niestechiometrycznym.<br>V. Roztwory. Zdający:</p>\n<ol><li>wykonuje obliczenia […]</li></ol>\n<p>z zastosowaniem pojęć: stężenie […]<br>molowe […].<br>VI. Reakcje w roztworach wodnych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>interpretuje wartości pKw, pH […];</li><li>wykonuje obliczenia z zastosowaniem</li></ol>\n<p>pojęć: […] pH, iloczyn jonowy wody […].<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi<br>w zadaniu a szukaną w zadaniu, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku.<br>1 pkt - zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów obliczeniowych<br>ALBO</p>\n<ul><li>zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia poprawnych wartości</li></ul>\n<p>liczby moli KBr lub HBr albo poprawnych wartości masy KBr lub HBr w 80 cm3<br>roztworu.<br>0 pkt - zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.<br>Przykładowe rozwiązania<br>Sposób 1.<br>[OH-] = 10-1 mol ∙ dm-3 = 0,1 mol ∙dm-3<br>𝑛KOH = c ∙ V = 0,00069 mol<br>𝑛KOH = 𝑛HBr = 0,00069 mol (liczba moli HBr w 1 cm3 roztworu)<br>𝑛HBr = 80 ∙ 0,00069 = 0,0552 mol (liczba moli HBr w 80 cm3 roztworu)<br>𝑛HBr = 𝑛KBr<br>𝑘<br>= 0,0552 mol<br>𝑚KBr<br>𝑘<br>= 119 g ∙ mol-1 ∙0,0552 mol = 6,57 g<br>%KBr =<br>𝑚KBr<br>𝑘<br>𝑚KBr<br>𝑝<br>6,57<br>9,5 = 0,692 = 69,2 (%)<br>Sposób 2.<br>𝑛KOH = 𝑛HBr = 0,00069 mol (liczba moli HBr w 1 cm3 roztworu)<br>𝑛HBr = 80 ∙ 0,00069 = 0,0552 mol (liczba moli HBr w 80 cm3 roztworu)<br>𝑛HBr = 𝑛KBr<br>𝑘<br>= 0,0552 mol<br>𝑛KBr<br>𝑝<br>9,5 g<br>119 g ∙ mol-1 = 0,0798 mol<br>%KBr =<br>𝑛KBr<br>𝑘<br>𝑛KBr<br>𝑝<br>0,0552 mol<br>0,0798 mol = 0,692 = 69,2 (%)<br>Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.<br>Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej<br>poprawnej metody i poprawnych obliczeń.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Krok 1</strong>: stężenie KOH z pH. - pH = 13 → pOH = 14 - 13 = 1. - [OH⁻] = 10⁻¹ = <strong>0,1 mol/dm³</strong>. - KOH = silna zasada → [KOH] = [OH⁻] = <strong>0,1 mol/dm³</strong>. <strong>Krok 2</strong>: liczba moli KOH zużytego do zobojętnienia próbki. - V(KOH) = 6,9 cm³ = 6,9·10⁻³ dm³. - n(KOH) = c · V = 0,1 · 6,9·10⁻³ = <strong>6,9·10⁻⁴ mol</strong>. <strong>Krok 3</strong>: liczba moli HBr w próbce 1,0 cm³. - Reakcja zobojętniania: HBr + KOH → KBr + H₂O (stosunek 1:1). - n(HBr) w próbce = n(KOH) = <strong>6,9·10⁻⁴ mol</strong>. <strong>Krok 4</strong>: stężenie HBr w cylindrze. - c(HBr) = n / V_próbki = 6,9·10⁻⁴ / 1,0·10⁻³ = <strong>0,69 mol/dm³</strong>. <strong>Krok 5</strong>: całkowita liczba moli HBr w 80 cm³. - n(HBr) całkowity = c · V_cylindra = 0,69 · 80·10⁻³ = 0,69 · 0,08 = <strong>0,0552 mol</strong>. <em>(Alternatywnie bez stężenia: w 1 cm³ jest 6,9·10⁻⁴ mol HBr → w 80 cm³ jest 80 · 6,9·10⁻⁴ = 0,0552 mol HBr).</em> <strong>Krok 6</strong>: liczba moli KBr który zareagował (stosunek 1:1 z HBr). - n(KBr_zareagowało) = n(HBr) = <strong>0,0552 mol</strong>. <strong>Krok 7</strong>: początkowa liczba moli KBr. - M(KBr) = 39 + 80 = 119 g/mol. - n(KBr_początkowe) = m / M = 9,5 / 119 = <strong>0,0798 mol</strong>. <strong>Krok 8</strong>: procent KBr który zareagował. - % = n(KBr_zareagowało) / n(KBr_początkowe) × 100% - % = 0,0552 / 0,0798 × 100% = 69,17% - <strong>% ≈ 69,2%</strong> (z dokładnością do 1 cyfry po przecinku) lub <strong>~69%</strong>. <strong>Odpowiedź</strong>: Około <strong>69,2%</strong> użytego KBr uległo reakcji z H₂SO₄.</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Klucz pojęciowy — pH i stężenie</p>\n<p>Wielkość | Wzór | Przykład<br>pH | -log[H⁺] | pH=7 → [H⁺]=10⁻⁷ mol/dm³<br>pOH | -log[OH⁻] | pOH=1 → [OH⁻]=10⁻¹ mol/dm³<br>pH + pOH | = 14 (w 25°C) | Reguła iloczynu jonowego wody Kw=10⁻¹⁴<br>Silna zasada | Pełna dysocjacja | KOH → K⁺ + OH⁻ (100%). [KOH] = [OH⁻]</p>\n<p>Mechanizm: rozwiązanie krok-po-kroku</p>\n<p>Identyfikacja danych:</p>\n<ul><li>m(KBr) = 9,5 g.</li><li>V(HBr cylinder) = 80 cm³.</li><li>V(próbka) = 1,0 cm³.</li><li>V(KOH użyte) = 6,9 cm³.</li><li>pH(KOH) = 13.</li></ul>\n<p>Krok 1 — stężenie KOH z pH:<br>pH = 13 → pOH = 1 → [OH⁻] = 0,1 mol/dm³ → [KOH] = 0,1 mol/dm³.</p>\n<p>Krok 2 — moli KOH użytego:<br>n(KOH) = 0,1 mol/dm³ · 6,9·10⁻³ dm³ = 6,9·10⁻⁴ mol.</p>\n<p>Krok 3 — moli HBr w próbce (stosunek 1:1 w zobojętnianiu):<br>n(HBr w 1 cm³) = 6,9·10⁻⁴ mol.</p>\n<p>Krok 4 — moli HBr w całym cylindrze (80 cm³):<br>n(HBr całkowity) = 6,9·10⁻⁴ · 80 = 0,0552 mol.</p>\n<p>Krok 5 — moli KBr który zareagował (stosunek 1:1 z HBr w reakcji KBr+H₂SO₄):<br>n(KBr zareagowało) = 0,0552 mol.</p>\n<p>Krok 6 — początkowa moli KBr:<br>M(KBr) = 39 + 80 = 119 g/mol.<br>n(KBr początk.) = 9,5 / 119 = 0,0798 mol.</p>\n<p>Krok 7 — procent który zareagował:<br>% = 0,0552 / 0,0798 × 100% = 69,17% ≈ 69,2%.</p>\n<p>Klucz pojęciowy — miareczkowanie kwasowo-zasadowe</p>\n<p>Punkt równoważnikowy (PR): liczba moli kwasu = liczba moli zasady (przy stosunku 1:1 H⁺/OH⁻).</p>\n<p>Dla HBr + KOH (oba mocne, stosunek 1:1):</p>\n<ul><li>Reakcja: HBr + KOH → KBr + H₂O.</li><li>Punkt równoważnikowy: n(HBr) = n(KOH).</li><li>W roztworze po PR: KBr (sól mocnego kwasu + mocnej zasady) → pH = 7.</li></ul>\n<p>Wskaźniki:</p>\n<ul><li>Fenoloftaleina (zmiana barwy 8,2-10,0) — często używana.</li><li>Oranż metylowy (3,1-4,4) — dla miareczkowania słabej zasady mocnym kwasem.</li><li>Czerwień metylowa, błękit bromotymolowy itp.</li></ul>\n<p>W zadaniu nie potrzeba wskaźnika — pH₅ podane bezpośrednio.</p>\n<p>Sprawdzenie wyników</p>\n<p>Sprawdzenie:</p>\n<ul><li>KBr początkowe: 9,5 g / 119 g/mol = 0,0798 mol ✓.</li><li>HBr powstały: 0,0552 mol → masa: 0,0552 · 81 = 4,47 g HBr.</li><li>69,2% z 9,5 g KBr = 6,57 g zareagowało → moli = 6,57 / 119 = 0,0552 ✓.</li></ul>\n<p>Obliczenia spójne.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>8. 2 pkt — kompletne obliczenia + wynik 69,2% (lub ±0,5%).</li><li>1 pkt za poprawną metodę z błędem rachunkowym.</li></ul>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Miareczkowanie kwasowo-zasadowe — klasyczna technika analityczna:</p>\n<ul><li>Standaryzacja roztworów (NaOH miareczkowane wzorcem ftalanu potasu).</li><li>Określanie kwasowości wina, octu, soków.</li><li>Kontrola jakości żywności (kwas mlekowy w jogurcie, kwas cytrynowy w napojach).</li><li>Pomiar mocnokwasów żołądkowych (badania kliniczne).</li></ul>\n<p>Otrzymywanie HBr — chemia laboratoryjna:</p>\n<ul><li>Metoda z zadania (KBr + H₂SO₄) ma problem: stężony H₂SO₄ utlenia część HBr do Br₂! Stąd niskie wydajności (~70% w zadaniu).</li><li>Lepsza metoda: NaBr + H₃PO₄ (kwas fosforowy(V) — nie utleniacz).</li><li>Najlepsza: HBr generowany z H₂ + Br₂ w katalitycznym reaktorze.</li></ul>\n<p>HBr w chemii:</p>\n<ul><li>Mocniejszy niż HCl (Ka większa) — większy promień Br vs Cl + słabsze wiązanie.</li><li>Używany w syntezie organicznej (dodawanie do alkenów: HBr + CH₂=CH₂ → CH₃CH₂Br).</li><li>Kwas bromowodorowy = klasyczny mocny kwas.</li></ul>\n<p>Bromki w przemyśle:</p>\n<ul><li>NaBr = sól bromu, używana w fotografii (już rzadko).</li><li>AgBr = ważne dla emulsji fotograficznych (kiedyś), dziś w jaspisowych soczewkach.</li><li>CH₃Br = bromek metylu, do niedawna fumigant rolny (zakazany - niszczy ozonosferę).</li><li>HBr = kwas używany w produkcji bromków alkilowych (od HBr).</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Pułapka — przeliczanie pH na stężenie. <strong>pH = 13 → [H⁺] = 10⁻¹³</strong>. <strong>pOH = 1 → [OH⁻] = 10⁻¹ = 0,1 mol/dm³</strong>. Dla KOH (silnej zasady, dysocjacja 100%): [KOH] = [OH⁻] = 0,1. Pułapka — pominięcie kroku z całym cylindrem. Próbka 1 cm³ z 80 cm³ → trzeba pomnożyć przez 80, by dostać moli HBr <strong>w całości</strong>. Pułapka — M(KBr) ≠ 80 g/mol. M(K) = 39, M(Br) = 80, M(KBr) = <strong>119</strong> g/mol.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>\\(\\boxed{69{,}2\\%}\\) KBr uległo reakcji z H₂SO₄</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - Krok po kroku</h4>\n<p><strong>Krok 1: Stężenie \\(\\ce{KOH}\\) z pH.</strong><br>Dla pH = 13: \\(\\ce{[H+]} = 10^{-13}\\), więc \\(\\ce{[OH-]} = 10^{-1} = 0{,}1 \\text{ mol/dm}^3\\) (z iloczynu jonowego wody \\(K_w = 10^{-14}\\)).</p>\n<p><strong>Krok 2: Liczba moli \\(\\ce{KOH}\\) w próbce 6,9 cm³.</strong><br>\\[n_{\\ce{KOH}} = c \\cdot V = 0{,}1 \\text{ mol/dm}^3 \\cdot 6{,}9 \\cdot 10^{-3} \\text{ dm}^3 = 6{,}9 \\cdot 10^{-4} \\text{ mol} = 0{,}00069 \\text{ mol}\\]</p>\n<p><strong>Krok 3: Z reakcji zobojętniania \\(\\ce{HBr + KOH -&gt; KBr + H2O}\\) - stosunek 1:1.</strong><br>Liczba moli HBr w pobranej próbce <strong>1 cm³</strong>:<br>\\[n_{\\ce{HBr}}^{1\\,\\text{cm}^3} = n_{\\ce{KOH}} = 0{,}00069 \\text{ mol}\\]</p>\n<p><strong>Krok 4: Liczba moli HBr w całych 80 cm³.</strong><br>\\[n_{\\ce{HBr}}^{80} = 80 \\cdot 0{,}00069 = 0{,}0552 \\text{ mol}\\]</p>\n<p><strong>Krok 5: Z reakcji \\(\\ce{KBr + H2SO4 -&gt; KHSO4 + HBr}\\) - stosunek KBr : HBr = 1 : 1.</strong><br>\\[n_{\\ce{KBr}}^{\\text{przereagowane}} = n_{\\ce{HBr}} = 0{,}0552 \\text{ mol}\\]</p>\n<p>Masa przereagowanego KBr (z karty wzorów str. 15: \\(M_{\\ce{KBr}} = 39{,}10 + 79{,}90 = 119 \\text{ g/mol}\\)):<br>\\[m_{\\ce{KBr}}^{\\text{prze.}} = 0{,}0552 \\text{ mol} \\cdot 119 \\text{ g/mol} = 6{,}57 \\text{ g}\\]</p>\n<p><strong>Krok 6: Procent przereagowania.</strong><br>\\[\\%\\,\\ce{KBr} = \\frac{m^{\\text{prze.}}}{m^{\\text{początk.}}} = \\frac{6{,}57}{9{,}5} = 0{,}692 = \\boxed{69{,}2\\%}\\]</p>\n<h4>Sposób 2 - Przez liczbę moli substratu początkowego</h4>\n<p>Liczba moli KBr wyjściowo: \\(n_{\\ce{KBr}}^{\\text{p}} = 9{,}5 \\text{ g} / 119 \\text{ g/mol} = 0{,}0798 \\text{ mol}\\)<br>Liczba moli KBr przereagowanych (z punktu 5 powyżej): 0,0552 mol<br>\\[\\%\\,\\ce{KBr} = \\frac{0{,}0552}{0{,}0798} = 0{,}692 = 69{,}2\\%\\] ✓</p>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>📖 <strong>Karta wzorów str. 15 - Układ okresowy:</strong></p>\n<ul><li>K: 39,10 g/mol</li><li>Br: 79,90 g/mol</li><li>M(KBr) = 119,00 g/mol</li></ul>\n<p>📖 <strong>Karta wzorów str. 13 - Tabela logarytmów / definicja pH:</strong><br>\\(pH + pOH = 14\\) (iloczyn jonowy wody w 25°C)</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Klucz CKE: 0 punktów za brak toku rozumowania nawet jeśli wynik 69,2% jest podany! Ekspozycja każdego kroku obowiązkowa.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Skala próbki - 1 cm³ pobrane z 80 cm³ → musisz pomnożyć przez 80 żeby dostać moli HBr w całym roztworze.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - bezpośrednie zastosowanie 0,00069 mol jako moli HBr <strong>całych</strong> zamiast TYLKO w próbce 1 cm³.</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>Zadanie za 0-2 pkt.</p>\n<ul><li><strong>2 pkt</strong> - zastosowanie poprawnej metody, poprawne obliczenia i podanie wyniku (69,2 % KBr).</li><li><strong>1 pkt</strong> - poprawna metoda z bledami obliczeniowymi ALBO poprawna metoda prowadzaca do obliczenia poprawnej liczby moli KBr/HBr albo poprawnych mas KBr/HBr w 80 cm3 roztworu.</li><li><strong>0 pkt</strong> - bledna metoda albo brak rozwiazania.</li></ul>\n<p>Uwaga CKE: za poprawny uznaje sie kazdy wynik bedacy konsekwencja poprawnej metody i poprawnych obliczen.</p>"}]}