{"id":"chemia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/30.2","paper_id":"chemia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"30.2","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30.2. (0-1)\nDo probówek zawierających osobno dwie aldoheksozy (I i II) o wzorach podanych niżej\ndodano kwas azotowy(V).\nO\nH\nCHO\nH\nOH\nO\nH\nH\nH\nCH2OH\nOH\nH\nO\nH\nCHO\nH\nOH\nH\nOH\nH\nCH2OH\nOH\nH\nI II\nW obu probówkach otrzymano odpowiednie kwasy aldarowe. Cząsteczki tylko jednego\nz nich były chiralne.\nNapisz, z której aldoheksozy (I czy II) powstał kwas aldarowy o cząsteczkach chiralnych.\nUzasadnij odpowiedź. Odwołaj się do budowy cząsteczek obu kwasów aldarowych.\nAldoheksoza:\nUzasadnienie:\n30.1.\n0-1\n30.2.\n0-1\nMCHP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nCHEMIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nCHEMIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nCHEMIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":"Zadanie 30.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) pozyskuje i przetwarza informacje\nz różnorodnych źródeł.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych;\n6) stosuje poprawną terminologię.\nIII. Opanowanie czynności praktycznych.\nZdający:\n2) […] formułuje […] wnioski oraz\nwyjaśnienia.\nXII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający:\n3) stosuje pojęcia: […] stereoizomeria ([…]\nizomeria optyczna); rozpoznaje i klasyfikuje\nizomery.\nXX. Cukry. Zdający:\n3) zapisuje wzory łańcuchowe w projekcji\nFishera glukozy […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nAldoheksoza: II\nUzasadnienie: Tylko w wyniku utlenienia związku II powstał kwas aldarowy, który nie posiada\npłaszczyzny symetrii. Utlenienie cukru I prowadzi do powstania kwasu, który\nposiada płaszczyznę symetrii.","solution":null,"image":"img/chemia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-30.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 30.2. (0-1)<br>Do probówek zawierających osobno dwie aldoheksozy (I i II) o wzorach podanych niżej<br>dodano kwas azotowy(V).<br>O<br>H<br>CHO<br>H<br>OH<br>O<br>H<br>H<br>H<br>CH2OH<br>OH<br>H<br>O<br>H<br>CHO<br>H<br>OH<br>H<br>OH<br>H<br>CH2OH<br>OH<br>H<br>I II<br>W obu probówkach otrzymano odpowiednie kwasy aldarowe. Cząsteczki tylko jednego<br>z nich były chiralne.<br>Napisz, z której aldoheksozy (I czy II) powstał kwas aldarowy o cząsteczkach chiralnych.<br>Uzasadnij odpowiedź. Odwołaj się do budowy cząsteczek obu kwasów aldarowych.<br>Aldoheksoza:<br>Uzasadnienie:<br>30.1.<br>0-1<br>30.2.<br>0-1<br>MCHP-R0_100<br>BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)<br>CHEMIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2023<br>CHEMIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2023<br>CHEMIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2023</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 30.2. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie<br>informacji. Zdający:</p>\n<ol><li>pozyskuje i przetwarza informacje</li></ol>\n<p>z różnorodnych źródeł.<br>II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>wykorzystuje wiedzę i dostępne</li></ol>\n<p>informacje do rozwiązywania problemów<br>chemicznych;</p>\n<ol><li>stosuje poprawną terminologię.</li></ol>\n<p>III. Opanowanie czynności praktycznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>[…] formułuje […] wnioski oraz</li></ol>\n<p>wyjaśnienia.<br>XII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający:</p>\n<ol><li>stosuje pojęcia: […] stereoizomeria ([…]</li></ol>\n<p>izomeria optyczna); rozpoznaje i klasyfikuje<br>izomery.<br>XX. Cukry. Zdający:</p>\n<ol><li>zapisuje wzory łańcuchowe w projekcji</li></ol>\n<p>Fishera glukozy […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Aldoheksoza: II<br>Uzasadnienie: Tylko w wyniku utlenienia związku II powstał kwas aldarowy, który nie posiada<br>płaszczyzny symetrii. Utlenienie cukru I prowadzi do powstania kwasu, który<br>posiada płaszczyznę symetrii.</p>","solutions":[]}