{"id":"chemia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"chemia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"true_false","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-1)\nNa wykresie przedstawiono zmiany wartości pierwszej energii jonizacji - połączone\nodcinkami - wybranych pierwiastków uszeregowanych według rosnącej liczby atomowej.\nNa podstawie: P. Atkins, Chemia fizyczna, Warszawa 2007.\nOceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest\nfałszywe.\nTlen ma mniejszą wartość pierwszej energii jonizacji niż azot, ponieważ promień\natomowy tlenu jest większy niż promień atomowy azotu.\nP\nF\nBeryl ma wyższą wartość pierwszej energii jonizacji niż bor, ponieważ atom\nberylu ma całkowicie zapełnioną podpowłokę 2s, a atom boru uzyskuje taką\nkonfigurację po odłączeniu jednego elektronu.\nP\nF\nInformacja do zadań 6.-7.\nPewien metal należy do tego samego okresu i do tego\nsamego bloku konfiguracyjnego co chlor. W reakcji tego\nmetalu z chlorem powstaje biała substancja stała, która\nsublimuje w temperaturze ok. 180 °C. W fazie gazowej ta\nsubstancja występuje w postaci dimerów, których strukturę\ndimeryczną przedstawiono na rysunku.\nNa podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.\n0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14\nLiczba atomowa 𝑍\n2500\n2000\n1500\n1000\n500\n0\nPierwsza energia jonizacji, kJ ∙mol-1\nMCHP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) pozyskuje i przetwarza informacje\nz różnorodnych źródeł.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych […].\nII. Budowa atomu. Zdający:\n4) […] wskazuje związek między budową\nelektronową atomu a położeniem\npierwiastka w układzie okresowym i jego\nwłaściwościami fizycznymi (np. promieniem\natomowym, energią jonizacji)\ni chemicznymi.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFP\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/chemia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 5. (0-1)<br>Na wykresie przedstawiono zmiany wartości pierwszej energii jonizacji - połączone<br>odcinkami - wybranych pierwiastków uszeregowanych według rosnącej liczby atomowej.<br>Na podstawie: P. Atkins, Chemia fizyczna, Warszawa 2007.<br>Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest<br>fałszywe.<br>Tlen ma mniejszą wartość pierwszej energii jonizacji niż azot, ponieważ promień<br>atomowy tlenu jest większy niż promień atomowy azotu.<br>P<br>F<br>Beryl ma wyższą wartość pierwszej energii jonizacji niż bor, ponieważ atom<br>berylu ma całkowicie zapełnioną podpowłokę 2s, a atom boru uzyskuje taką<br>konfigurację po odłączeniu jednego elektronu.<br>P<br>F<br>Informacja do zadań 6.-7.<br>Pewien metal należy do tego samego okresu i do tego<br>samego bloku konfiguracyjnego co chlor. W reakcji tego<br>metalu z chlorem powstaje biała substancja stała, która<br>sublimuje w temperaturze ok. 180 °C. W fazie gazowej ta<br>substancja występuje w postaci dimerów, których strukturę<br>dimeryczną przedstawiono na rysunku.<br>Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.<br>0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14<br>Liczba atomowa 𝑍<br>2500<br>2000<br>1500<br>1000<br>500<br>0<br>Pierwsza energia jonizacji, kJ ∙mol-1<br>MCHP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 5. (0-1)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie<br>informacji. Zdający:</p>\n<ol><li>pozyskuje i przetwarza informacje</li></ol>\n<p>z różnorodnych źródeł.<br>II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>wykorzystuje wiedzę i dostępne</li></ol>\n<p>informacje do rozwiązywania problemów<br>chemicznych […].<br>II. Budowa atomu. Zdający:</p>\n<ol><li>[…] wskazuje związek między budową</li></ol>\n<p>elektronową atomu a położeniem<br>pierwiastka w układzie okresowym i jego<br>właściwościami fizycznymi (np. promieniem<br>atomowym, energią jonizacji)<br>i chemicznymi.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - odpowiedź poprawna.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>FP<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>","solutions":[]}