{"id":"chemia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"chemia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8","points":3,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-3)\nBadano kinetykę reakcji utleniania tlenku azotu(II) zachodzącej zgodnie z równaniem:\n2NO (g) + O2 (g) ⇄ 2NO2 (g)\nStwierdzono, że:\n• jest to reakcja pierwszego rzędu względem tlenu\n• zależność szybkości reakcji od stężenia opisuje poniższe równanie kinetyczne.\n𝑣 = 𝑘∙𝑐NO\n𝒂∙𝑐O2\n𝒃\nW temperaturze 298 K zbadano zależność początkowej szybkości reakcji od stężenia tlenku\nazotu(II). Pomiary prowadzono przy stałym stężeniu tlenu wynoszącym 0,050 mol · dm-3.\nWykres przedstawia uzyskaną zależność.\nNa podstawie: J. Głowiński, J. Hoffmann, M. Wilk, Polish Journal of Chemical Technology, 23 (2021) 31.\n0\n0,5\n1\n1,5\n2\n2,5\n3\n0\n0,01\n0,02\n0,03\n0,04\n0,05\n0,06\n0,07\n0,08\n0,09\nSzybkość reakcji, mol · dm-3 · s -1\nStężenie NO, mol · dm-3\n1,0\n2,0\n3,0\n8.\n0-1-\n2-3\nMCHP-R0_100\na) Uzupełnij tabelę. Wpisz brakujące wartości stężenia NO i szybkości reakcji.\nb) Ustal i napisz wartości wykładników 𝒂 i 𝒃 w równaniu kinetycznym.\n𝑣 = 𝑘∙𝑐NO ∙ 𝑐O2\nObliczenia pomocnicze:\nc) Oblicz wartość stałej szybkości opisanej reakcji w temperaturze 𝟐𝟗𝟖 𝐊. Wynik\nzapisz z właściwą jednostką.\nObliczenia:\nStężenie NO, mol · dm-3\nSzybkość reakcji, mol · dm-3 · s-1\n0,034\n1,10\nMCHP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) pozyskuje i przetwarza informacje\nz różnorodnych źródeł.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych […].\nIV. Kinetyka i statyka chemiczna.\nEnergetyka reakcji chemicznych. Zdający:\n1) definiuje i oblicza szybkość reakcji (jako\nzmianę stężenia reagenta w czasie);\n3) […] na podstawie danych\ndoświadczalnych ilustrujących związek\nmiędzy stężeniem substratu a szybkością\nreakcji określa rząd reakcji i pisze równanie\nkinetyczne.\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne wykonanie wszystkich czynności spośród wymienionych:\n• uzupełnienie tabeli\n• ustalenie wykładników 𝒂 i 𝒃\n• obliczenie wartości stałej szybkości reakcji z poprawną jednostką.\n2 pkt - poprawne wykonanie dwóch dowolnych czynności spośród wymaganych do\nuzyskania 3 pkt.\n1 pkt - poprawne wykonanie tylko jednej czynności spośród wymaganych do\nuzyskania 3 pkt.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązanie\na)\nb)\n(Rząd reakcji względem tlenu: 1\nNa podstawie danych z wykresu:\nrząd reakcji względem tlenku azotu(II) to 2\ngdy stężenie NO wzrasta 2-krotnie, szybkość reakcji wzrasta 4-krotnie\ngdy stężenie NO wzrasta 3-krotnie, szybkość reakcji wzrasta 9-krotnie)\n𝑣 = 𝑘 𝑐NO\n𝟐\n∙ 𝑐O2 ALBO 𝑣 = 𝑘 𝑐NO\n𝟐\n∙ 𝑐O2\n𝟏\nc)\n𝑘= 𝑣∶ (𝑐NO\n2\n∙ 𝑐O2) = (1,10 : (0,0562 · 0,05)) dm6 · mol‒2 · s-1 = 7015 𝐝𝐦𝟔· 𝐦𝐨𝐥‒𝟐· 𝐬-𝟏\nALBO 𝑘= (0,40 : (0,0342 · 0,05)) dm6 · mol‒2 · s-1 = 6920 𝐝𝐦𝟔· 𝐦𝐨𝐥‒𝟐· 𝐬-𝟏\nUwaga: Za poprawny należy uznać każdy odczyt wartości stężenia NO i szybkości reakcji\nadekwatny do wykresu z właściwą dokładnością.","solution":null,"image":"img/chemia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 8. (0-3)
Badano kinetykę reakcji utleniania tlenku azotu(II) zachodzącej zgodnie z równaniem:
2NO (g) + O2 (g) ⇄ 2NO2 (g)
Stwierdzono, że:
• jest to reakcja pierwszego rzędu względem tlenu
• zależność szybkości reakcji od stężenia opisuje poniższe równanie kinetyczne.
𝑣 = 𝑘∙𝑐NO
𝒂∙𝑐O2
𝒃
W temperaturze 298 K zbadano zależność początkowej szybkości reakcji od stężenia tlenku
azotu(II). Pomiary prowadzono przy stałym stężeniu tlenu wynoszącym 0,050 mol · dm-3.
Wykres przedstawia uzyskaną zależność.
Na podstawie: J. Głowiński, J. Hoffmann, M. Wilk, Polish Journal of Chemical Technology, 23 (2021) 31.
0
0,5
1
1,5
2
2,5
3
0
0,01
0,02
0,03
0,04
0,05
0,06
0,07
0,08
0,09
Szybkość reakcji, mol · dm-3 · s -1
Stężenie NO, mol · dm-3
1,0
2,0
3,0
8.
0-1-
2-3
MCHP-R0_100
a) Uzupełnij tabelę. Wpisz brakujące wartości stężenia NO i szybkości reakcji.
b) Ustal i napisz wartości wykładników 𝒂 i 𝒃 w równaniu kinetycznym.
𝑣 = 𝑘∙𝑐NO ∙ 𝑐O2
Obliczenia pomocnicze:
c) Oblicz wartość stałej szybkości opisanej reakcji w temperaturze 𝟐𝟗𝟖 𝐊. Wynik
zapisz z właściwą jednostką.
Obliczenia:
Stężenie NO, mol · dm-3
Szybkość reakcji, mol · dm-3 · s-1
0,034
1,10
MCHP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 8. (0-3)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie
informacji. Zdający:

\n
  1. pozyskuje i przetwarza informacje
\n

z różnorodnych źródeł.
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.
Zdający:

\n
  1. wykorzystuje wiedzę i dostępne
\n

informacje do rozwiązywania problemów
chemicznych […].
IV. Kinetyka i statyka chemiczna.
Energetyka reakcji chemicznych. Zdający:

\n
  1. definiuje i oblicza szybkość reakcji (jako
\n

zmianę stężenia reagenta w czasie);

\n
  1. […] na podstawie danych
\n

doświadczalnych ilustrujących związek
między stężeniem substratu a szybkością
reakcji określa rząd reakcji i pisze równanie
kinetyczne.
Zasady oceniania
3 pkt - poprawne wykonanie wszystkich czynności spośród wymienionych:
• uzupełnienie tabeli
• ustalenie wykładników 𝒂 i 𝒃
• obliczenie wartości stałej szybkości reakcji z poprawną jednostką.
2 pkt - poprawne wykonanie dwóch dowolnych czynności spośród wymaganych do
uzyskania 3 pkt.
1 pkt - poprawne wykonanie tylko jednej czynności spośród wymaganych do
uzyskania 3 pkt.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Przykładowe rozwiązanie
a)
b)
(Rząd reakcji względem tlenu: 1
Na podstawie danych z wykresu:
rząd reakcji względem tlenku azotu(II) to 2
gdy stężenie NO wzrasta 2-krotnie, szybkość reakcji wzrasta 4-krotnie
gdy stężenie NO wzrasta 3-krotnie, szybkość reakcji wzrasta 9-krotnie)
𝑣 = 𝑘 𝑐NO
𝟐
∙ 𝑐O2 ALBO 𝑣 = 𝑘 𝑐NO
𝟐
∙ 𝑐O2
𝟏
c)
𝑘= 𝑣∶ (𝑐NO
2
∙ 𝑐O2) = (1,10 : (0,0562 · 0,05)) dm6 · mol‒2 · s-1 = 7015 𝐝𝐦𝟔· 𝐦𝐨𝐥‒𝟐· 𝐬-𝟏
ALBO 𝑘= (0,40 : (0,0342 · 0,05)) dm6 · mol‒2 · s-1 = 6920 𝐝𝐦𝟔· 𝐦𝐨𝐥‒𝟐· 𝐬-𝟏
Uwaga: Za poprawny należy uznać każdy odczyt wartości stężenia NO i szybkości reakcji
adekwatny do wykresu z właściwą dokładnością.

","solutions":[]}