{"id":"chemia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/4","paper_id":"chemia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"4","points":1,"ptype":"true_false","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-1)\nNa wykresie przedstawiono zmiany wartości pierwszej energii jonizacji - połączone\nodcinkami - wybranych pierwiastków uszeregowanych według rosnącej liczby atomowej.\nNa podstawie: P. Atkins, Chemia fizyczna, Warszawa 2007.\nOceń prawdziwość zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest\nfałszywe.\n1.\nTlen ma mniejszą wartość pierwszej energii jonizacji niż azot, ponieważ\npromień atomowy tlenu jest większy niż promień atomowy azotu.\nP\nF\n2.\nBeryl ma wyższą wartość pierwszej energii jonizacji niż bor, ponieważ\natom berylu ma całkowicie zapełnioną podpowłokę 2s, a atom boru\nuzyskuje taką konfigurację po odłączeniu jednego elektronu.\nP\nF\n0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14\nLiczba atomowa 𝑍\n2500\n2000\n1500\n1000\n500\n0\nPierwsza energia jonizacji, kJ ∙mol-1\nECHP-R0_100\nInformacja do zadań 5.-6.\nPewien metal należy do tego samego okresu i do tego\nsamego bloku konfiguracyjnego co chlor. W reakcji tego\nmetalu z chlorem powstaje biała substancja stała, która\nsublimuje w temperaturze ok. 180 °C. W fazie gazowej ta\nsubstancja występuje w postaci dimerów, których strukturę\ndimeryczną przedstawiono na rysunku.\nNa podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\n2. Struktura atomu - jądro i elektrony.\nZdający:\n5) wskazuje na związek pomiędzy budową\natomu a położeniem pierwiastka w układzie\nokresowym.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1.\nTlen ma mniejszą wartość pierwszej energii jonizacji niż azot, ponieważ\npromień atomowy tlenu jest większy niż promień atomowy azotu.\nF\n2.\nBeryl ma wyższą wartość pierwszej energii jonizacji niż bor, ponieważ\natom berylu ma całkowicie zapełnioną podpowłokę 2s, a atom boru\nuzyskuje taką konfigurację po odłączeniu jednego elektronu.\nP","solution":null,"image":"img/chemia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 4. (0-1)
Na wykresie przedstawiono zmiany wartości pierwszej energii jonizacji - połączone
odcinkami - wybranych pierwiastków uszeregowanych według rosnącej liczby atomowej.
Na podstawie: P. Atkins, Chemia fizyczna, Warszawa 2007.
Oceń prawdziwość zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest
fałszywe.
1.
Tlen ma mniejszą wartość pierwszej energii jonizacji niż azot, ponieważ
promień atomowy tlenu jest większy niż promień atomowy azotu.
P
F
2.
Beryl ma wyższą wartość pierwszej energii jonizacji niż bor, ponieważ
atom berylu ma całkowicie zapełnioną podpowłokę 2s, a atom boru
uzyskuje taką konfigurację po odłączeniu jednego elektronu.
P
F
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14
Liczba atomowa 𝑍
2500
2000
1500
1000
500
0
Pierwsza energia jonizacji, kJ ∙mol-1
ECHP-R0_100
Informacja do zadań 5.-6.
Pewien metal należy do tego samego okresu i do tego
samego bloku konfiguracyjnego co chlor. W reakcji tego
metalu z chlorem powstaje biała substancja stała, która
sublimuje w temperaturze ok. 180 °C. W fazie gazowej ta
substancja występuje w postaci dimerów, których strukturę
dimeryczną przedstawiono na rysunku.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.

","answer_text_html":"

Zadanie 4. (0-1)
Wymaganie ogólne
Wymaganie szczegółowe
I. Wykorzystanie i tworzenie informacji.
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.

\n
  1. Struktura atomu - jądro i elektrony.
\n

Zdający:

\n
  1. wskazuje na związek pomiędzy budową
\n

atomu a położeniem pierwiastka w układzie
okresowym.
Zasady oceniania
1 pkt - odpowiedź poprawna.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1.
Tlen ma mniejszą wartość pierwszej energii jonizacji niż azot, ponieważ
promień atomowy tlenu jest większy niż promień atomowy azotu.
F
2.
Beryl ma wyższą wartość pierwszej energii jonizacji niż bor, ponieważ
atom berylu ma całkowicie zapełnioną podpowłokę 2s, a atom boru
uzyskuje taką konfigurację po odłączeniu jednego elektronu.
P

","solutions":[]}