{"id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"1.1","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-2)\nUzupełnij tabelę. Wpisz dla każdego z pierwiastków A i Q:\n• symbol chemiczny\n• symbol bloku konfiguracyjnego\n• maksymalny stopień utlenienia.\nSymbol\nchemiczny\nSymbol bloku\nkonfiguracyjnego\nMaksymalny\nstopień utlenienia\nPierwiastek A\nPierwiastek Q","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-2)\nWymagania określone w podstawie programowej1\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) pozyskuje i przetwarza informacje\nz różnorodnych źródeł.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych […].\nII. Budowa atomu. Zdający:\n4) określa przynależność pierwiastków do\nbloków konfiguracyjnych: s, p i d\nukładu okresowego na podstawie\nkonfiguracji elektronowej; wskazuje związek\nmiędzy budową elektronową atomu\na położeniem pierwiastka w układzie\nokresowym i jego właściwościami\nfizycznymi (promieniem atomowym,\nenergią jonizacji) i chemicznymi.\nVIII. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający:\n3) na podstawie konfiguracji elektronowej\natomów przewiduje typowe stopnie\nutlenienia pierwiastków.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli - podanie symboli chemicznych oraz\ndla każdego z pierwiastków symbolu bloku konfiguracyjnego i maksymalnego stopnia\nutlenienia.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli - podanie symbolu chemicznego,\nsymbolu bloku konfiguracyjnego i maksymalnego stopnia utlenienia\nALBO\n- poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli - podanie symboli chemicznych\ni symboli bloków konfiguracyjnych albo symboli chemicznych i maksymalnych stopni\nutlenienia.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nSymbol\nchemiczny\nSymbol bloku\nkonfiguracyjnego\nMaksymalny stopień utlenienia\nPierwiastek A\nCr LUB chrom\nd\nVI ALBO +VI ALBO 6 ALBO +6\nPierwiastek Q\nN LUB azot\np\nV ALBO +V ALBO 5 ALBO +5\nUwaga: Jeśli zdający w odniesieniu do pierwiastka Q zapisze „N2” w kolumnie Symbol\nchemiczny, to za uzupełnienie tego wiersza nie otrzymuje punktu.\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy\nprogramowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia\n(Dz.U. z 2024 r. poz. 1019).\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"| | Symbol chemiczny | Symbol bloku konfiguracyjnego | Maksymalny stopień utlenienia | |---|---|---|---| | **Pierwiastek A** | **Cr** (chrom) | **d** | **VI** (+VI, 6) | | **Pierwiastek Q** | **N** (azot) | **p** | **V** (+V, 5) |","image":"img/chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":"konfiguracja elektronowa, bloki konfiguracyjne, maksymalny stopien utlenienia, chrom, schemat klatkowy","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1.1. (0-2)<br>Uzupełnij tabelę. Wpisz dla każdego z pierwiastków A i Q:<br>• symbol chemiczny<br>• symbol bloku konfiguracyjnego<br>• maksymalny stopień utlenienia.<br>Symbol<br>chemiczny<br>Symbol bloku<br>konfiguracyjnego<br>Maksymalny<br>stopień utlenienia<br>Pierwiastek A<br>Pierwiastek Q</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1.1. (0-2)<br>Wymagania określone w podstawie programowej1<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie<br>informacji. Zdający:</p>\n<ol><li>pozyskuje i przetwarza informacje</li></ol>\n<p>z różnorodnych źródeł.<br>II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>wykorzystuje wiedzę i dostępne</li></ol>\n<p>informacje do rozwiązywania problemów<br>chemicznych […].<br>II. Budowa atomu. Zdający:</p>\n<ol><li>określa przynależność pierwiastków do</li></ol>\n<p>bloków konfiguracyjnych: s, p i d<br>układu okresowego na podstawie<br>konfiguracji elektronowej; wskazuje związek<br>między budową elektronową atomu<br>a położeniem pierwiastka w układzie<br>okresowym i jego właściwościami<br>fizycznymi (promieniem atomowym,<br>energią jonizacji) i chemicznymi.<br>VIII. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający:</p>\n<ol><li>na podstawie konfiguracji elektronowej</li></ol>\n<p>atomów przewiduje typowe stopnie<br>utlenienia pierwiastków.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli - podanie symboli chemicznych oraz<br>dla każdego z pierwiastków symbolu bloku konfiguracyjnego i maksymalnego stopnia<br>utlenienia.<br>1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli - podanie symbolu chemicznego,<br>symbolu bloku konfiguracyjnego i maksymalnego stopnia utlenienia<br>ALBO</p>\n<ul><li>poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli - podanie symboli chemicznych</li></ul>\n<p>i symboli bloków konfiguracyjnych albo symboli chemicznych i maksymalnych stopni<br>utlenienia.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Symbol<br>chemiczny<br>Symbol bloku<br>konfiguracyjnego<br>Maksymalny stopień utlenienia<br>Pierwiastek A<br>Cr LUB chrom<br>d<br>VI ALBO +VI ALBO 6 ALBO +6<br>Pierwiastek Q<br>N LUB azot<br>p<br>V ALBO +V ALBO 5 ALBO +5<br>Uwaga: Jeśli zdający w odniesieniu do pierwiastka Q zapisze „N2” w kolumnie Symbol<br>chemiczny, to za uzupełnienie tego wiersza nie otrzymuje punktu.<br>1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy<br>programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia<br>(Dz.U. z 2024 r. poz. 1019).<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>| | Symbol chemiczny | Symbol bloku konfiguracyjnego | Maksymalny stopień utlenienia | |---|---|---|---| | <strong>Pierwiastek A</strong> | <strong>Cr</strong> (chrom) | <strong>d</strong> | <strong>VI</strong> (+VI, 6) | | <strong>Pierwiastek Q</strong> | <strong>N</strong> (azot) | <strong>p</strong> | <strong>V</strong> (+V, 5) |</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź:</h4>\n<p>| Pierwiastek | Symbol | Blok | Maks. st. utlenienia |<br>| <strong>A</strong> | Cr | d | VI (+6) |<br>| <strong>Q</strong> | N | p | V (+5) |</p>\n<h5>Identyfikacja pierwiastków</h5>\n<p><strong>Pierwiastek Q</strong> jest niemetalem, tworzy cząsteczki dwuatomowe i jest głównym składnikiem powietrza → to <strong>azot N</strong> (\\(\\ce{N2}\\), ~78% powietrza). Konfiguracja: \\([\\text{He}]2s^2 2p^3\\) → <strong>5 elektronów walencyjnych</strong>.</p>\n<p><strong>Pierwiastek A</strong> jest metalem o \\(Z &lt; 36\\). Liczba niesparowanych elektronów biorących udział w tworzeniu wiązań ma być o jeden większa od liczby elektronów walencyjnych azotu: \\(5 + 1 = 6\\) niesparowanych elektronów.</p>\n<p>Atom, który w stanie podstawowym ma 6 niesparowanych elektronów, to <strong>chrom Cr</strong> (\\(Z = 24\\)): konfiguracja \\([\\text{Ar}]3d^5 4s^1\\) - po jednym elektronie w pięciu orbitalach \\(3d\\) i jeden w \\(4s\\), łącznie 6 niesparowanych. Chrom leży w <strong>bloku d</strong>.</p>\n<h5>Maksymalne stopnie utlenienia</h5>\n<ul><li><strong>Cr</strong>: wykorzystuje wszystkie elektrony walencyjne (\\(3d^5 4s^1\\)) → maks. st. utl. <strong>VI</strong> (np. w \\(\\ce{CrO4^2-}\\)).</li><li><strong>N</strong>: 5 elektronów walencyjnych → maks. st. utl. <strong>V</strong> (np. w \\(\\ce{HNO3}\\)).</li></ul>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p><strong>2 pkt</strong> - poprawne uzupełnienie obu wierszy (symbol, blok, maks. st. utl.). <strong>1 pkt</strong> - jeden wiersz poprawny ALBO dwie kolumny poprawne. <strong>0 pkt</strong> - poniżej. Uwaga: zapis \\(\\ce{N2}\\) zamiast \\(\\ce{N}\\) w kolumnie symbolu = brak punktu za wiersz.</p>"}]}