{"id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nNapisz konfigurację tych elektronów atomu A w stanie podstawowym, które mogą\nuczestniczyć w tworzeniu wiązań. Zastosuj schemat klatkowy (graficzny) konfiguracji\nelektronowej. Uwzględnij numery powłok i symbole podpowłok.\n1.1.\n0-1-2\n1.2.\n0-1\nMCHP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) pozyskuje i przetwarza informacje\nz różnorodnych źródeł.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych […].\nII. Budowa atomu. Zdający:\n2) stosuje zasady rozmieszczania\nelektronów na orbitalach (zakaz Pauliego\ni regułę Hunda) w atomach pierwiastków\nwieloelektronowych;\n3) pisze konfiguracje elektronowe atomów\npierwiastków do Z=38 oraz ich jonów\no podanym ładunku, uwzględniając\nprzynależność elektronów do podpowłok\n(zapisy konfiguracji: pełne, skrócone\ni schematy klatkowe).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne napisanie w formie klatkowej (graficznej) fragmentu konfiguracji\nelektronowej atomu chromu w stanie podstawowym, opisującego rozmieszczenie\nelektronów, które mogą brać udział w tworzeniu wiązań, na podpowłokach\nz uwzględnieniem numerów powłok i symboli podpowłok.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n↑\n↑\n↑\n↑\n↑\n↑\nALBO\n4s\n3d\n↑\n↑\n↑\n↑\n↑\n↑\n3d\n4s\nUwaga: Elektrony niesparowane muszą mieć zgodny spin.","solution":"Elektrony mogące uczestniczyć w tworzeniu wiązań to elektrony podpowłok **3d** i **4s**: $$\\text{Cr}: \\ [\\text{Ar}]\\,3d^5\\,4s^1$$ Zapis klatkowy (wszystkie sześć elektronów niesparowanych, o **zgodnym spinie**): ``` 3d 4s ┌──┬──┬──┬──┬──┐ ┌──┐ │ ↑│ ↑│ ↑│ ↑│ ↑│ │ ↑│ └──┴──┴──┴──┴──┘ └──┘ ``` (Równoważny jest zapis z odwróconą kolejnością: najpierw $4s$, potem $3d$.)","image":"img/chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":"konfiguracja elektronowa, bloki konfiguracyjne, maksymalny stopien utlenienia, chrom, schemat klatkowy","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 1.2. (0-1)
Napisz konfigurację tych elektronów atomu A w stanie podstawowym, które mogą
uczestniczyć w tworzeniu wiązań. Zastosuj schemat klatkowy (graficzny) konfiguracji
elektronowej. Uwzględnij numery powłok i symbole podpowłok.
1.1.
0-1-2
1.2.
0-1
MCHP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 1.2. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie
informacji. Zdający:

\n
  1. pozyskuje i przetwarza informacje
\n

z różnorodnych źródeł.
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.
Zdający:

\n
  1. wykorzystuje wiedzę i dostępne
\n

informacje do rozwiązywania problemów
chemicznych […].
II. Budowa atomu. Zdający:

\n
  1. stosuje zasady rozmieszczania
\n

elektronów na orbitalach (zakaz Pauliego
i regułę Hunda) w atomach pierwiastków
wieloelektronowych;

\n
  1. pisze konfiguracje elektronowe atomów
\n

pierwiastków do Z=38 oraz ich jonów
o podanym ładunku, uwzględniając
przynależność elektronów do podpowłok
(zapisy konfiguracji: pełne, skrócone
i schematy klatkowe).
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne napisanie w formie klatkowej (graficznej) fragmentu konfiguracji
elektronowej atomu chromu w stanie podstawowym, opisującego rozmieszczenie
elektronów, które mogą brać udział w tworzeniu wiązań, na podpowłokach
z uwzględnieniem numerów powłok i symboli podpowłok.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
↑
↑
↑
↑
↑
↑
ALBO
4s
3d
↑
↑
↑
↑
↑
↑
3d
4s
Uwaga: Elektrony niesparowane muszą mieć zgodny spin.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Elektrony mogące uczestniczyć w tworzeniu wiązań to elektrony podpowłok 3d i 4s: $$\\text{Cr}: \\ [\\text{Ar}]\\,3d^5\\,4s^1$$ Zapis klatkowy (wszystkie sześć elektronów niesparowanych, o zgodnym spinie): `` 3d 4s ┌──┬──┬──┬──┬──┐ ┌──┐ │ ↑│ ↑│ ↑│ ↑│ ↑│ │ ↑│ └──┴──┴──┴──┴──┘ └──┘ `` (Równoważny jest zapis z odwróconą kolejnością: najpierw $4s$, potem $3d$.)

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź:

\n

Atom chromu Cr w stanie podstawowym: \\([\\text{Ar}]3d^5 4s^1\\). Elektrony mogące tworzyć wiązania to elektrony podpowłok 4s i 3d.

\n

Schemat klatkowy (graficzny):

\n

3d 4s
[↑][↑][↑][↑][↑] [↑]

\n

Czyli:

\n\n
Uzasadnienie
\n

Zgodnie z regułą Hunda elektrony w orbitalach podpowłoki \\(3d\\) obsadzają je pojedynczo, o zgodnym (równoległym) spinie, dążąc do maksymalnej liczby niesparowanych elektronów. Konfiguracja \\(3d^5 4s^1\\) (zamiast oczekiwanej \\(3d^4 4s^2\\)) jest energetycznie korzystniejsza dzięki symetrii w połowie zapełnionej podpowłoki \\(d\\). W efekcie wszystkie 6 elektronów jest niesparowanych i wszystkie mogą uczestniczyć w tworzeniu wiązań.

\n

Zasady oceniania CKE

\n

1 pkt - poprawny zapis klatkowy elektronów mogących tworzyć wiązania (podpowłoki 4s i 3d) z numerami powłok i symbolami podpowłok; elektrony niesparowane muszą mieć zgodny spin. 0 pkt - poniżej.

"}]}