{"id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"11.1","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-2)\nAby oznaczyć stężenie jonów żelaza(III), z próbki roztworu o objętości 100 cm3 całkowicie\nstrącono uwodniony tlenek żelaza(III). Osad wyodrębniono ilościowo, przeniesiono do tygla\ni prażono do uzyskania stałej masy tlenku żelaza(III), równej 0,040 g.\nOblicz stężenie molowe jonów żelaza(III) w badanym roztworze.\nObliczenia:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) […] przetwarza informacje\nz różnorodnych źródeł.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych […];\n7) wykonuje obliczenia dotyczące praw\nchemicznych.\nI. Atomy, cząsteczki i stechiometria\nchemiczna. Zdający:\n7) wykonuje obliczenia […] dotyczące:\nliczby moli oraz mas substratów i produktów\n(stechiometria wzorów i równań\nchemicznych) […].\nZasady oceniania\n2 pkt - zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie\nwartości liczbowej wyniku z poprawną jednostką.\n1 pkt - zastosowanie poprawnej metody, ale:\n• popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego\nLUB\n• podanie wyniku z inną jednostką\nALBO\n1 pkt - zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń prowadzące do\npoprawnej liczby moli jonów żelaza(III), ale brak wartości albo niepoprawna wartość\nstężenia jonów żelaza(III) w próbce.\n0 pkt - zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.\nSól 2. w roztworze pipecie:\nKCl K2CrO4 Fe(NO3)3 K2Cr2O7\nSól 1. w roztworze w probówce:\nCuSO4 Cr(NO3)3 AgNO3 (NH4)2SO4\nPrzykładowe rozwiązanie\n1 mol Fe2O3 159,7 g\n𝑥 0,040 g\n𝑥= 0,00025 (mol Fe2O3)\n1 mol Fe2O3 2 mol Fe3+\n0,00025 mol Fe2O3 𝑦\n𝑦= 0,0005 (mol Fe3+)\ncFe3+ =\n0,0005\n0,1 = 𝟎, 𝟎𝟎𝟓 𝐦𝐨𝐥∙𝐝𝐦-𝟑 ALBO cFe3+ = 5 ∙ 1𝟎-𝟑 𝐦𝐨𝐥∙𝐝𝐦-𝟑\nUwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.\nZa poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej\npoprawnej metody i poprawnych obliczeń.","solution":"**Krok 1. Masa molowa tlenku żelaza(III).** $$M_{\\text{Fe}_2\\text{O}_3} = 2\\cdot 55{,}85 + 3\\cdot 16{,}00 = 111{,}70 + 48{,}00 = 159{,}70\\ \\text{g/mol}$$ **Krok 2. Liczba moli $\\text{Fe}_2\\text{O}_3$.** $$n_{\\text{Fe}_2\\text{O}_3} = \\frac{m}{M} = \\frac{0{,}040\\ \\text{g}}{159{,}70\\ \\text{g/mol}} = 2{,}5\\cdot 10^{-4}\\ \\text{mol}$$ **Krok 3. Liczba moli jonów $\\text{Fe}^{3+}$.** W jednym molu $\\text{Fe}_2\\text{O}_3$ są **dwa** atomy żelaza, a całe żelazo z roztworu przeszło do osadu: $$n_{\\text{Fe}^{3+}} = 2 \\cdot n_{\\text{Fe}_2\\text{O}_3} = 2 \\cdot 2{,}5\\cdot 10^{-4} = 5{,}0\\cdot 10^{-4}\\ \\text{mol}$$ **Krok 4. Stężenie molowe.** $$V = 100\\ \\text{cm}^3 = 0{,}100\\ \\text{dm}^3$$ $$c_{\\text{Fe}^{3+}} = \\frac{n}{V} = \\frac{5{,}0\\cdot 10^{-4}\\ \\text{mol}}{0{,}100\\ \\text{dm}^3}$$ $$\\boxed{c_{\\text{Fe}^{3+}} = 5{,}0\\cdot 10^{-3}\\ \\text{mol}\\cdot\\text{dm}^{-3} = 0{,}0050\\ \\text{mol}\\cdot\\text{dm}^{-3}}$$ **11.2. C** — **sączenie**. Osad jest ciałem stałym zawieszonym w cieczy. Aby oddzielić go **ilościowo** (bez strat), przesącza się mieszaninę przez sączek: osad zostaje na sączku, przesącz przechodzi do naczynia.","image":"img/chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":"analiza wagowa, stezenie molowe, stechiometria, tlenek zelaza III, sposoby rozdzielania mieszanin","page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 11.1. (0-2)<br>Aby oznaczyć stężenie jonów żelaza(III), z próbki roztworu o objętości 100 cm3 całkowicie<br>strącono uwodniony tlenek żelaza(III). Osad wyodrębniono ilościowo, przeniesiono do tygla<br>i prażono do uzyskania stałej masy tlenku żelaza(III), równej 0,040 g.<br>Oblicz stężenie molowe jonów żelaza(III) w badanym roztworze.<br>Obliczenia:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 11.1. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie<br>informacji. Zdający:</p>\n<ol><li>[…] przetwarza informacje</li></ol>\n<p>z różnorodnych źródeł.<br>II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>wykorzystuje wiedzę i dostępne</li></ol>\n<p>informacje do rozwiązywania problemów<br>chemicznych […];</p>\n<ol><li>wykonuje obliczenia dotyczące praw</li></ol>\n<p>chemicznych.<br>I. Atomy, cząsteczki i stechiometria<br>chemiczna. Zdający:</p>\n<ol><li>wykonuje obliczenia […] dotyczące:</li></ol>\n<p>liczby moli oraz mas substratów i produktów<br>(stechiometria wzorów i równań<br>chemicznych) […].<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie<br>wartości liczbowej wyniku z poprawną jednostką.<br>1 pkt - zastosowanie poprawnej metody, ale:<br>• popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego<br>LUB<br>• podanie wyniku z inną jednostką<br>ALBO<br>1 pkt - zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń prowadzące do<br>poprawnej liczby moli jonów żelaza(III), ale brak wartości albo niepoprawna wartość<br>stężenia jonów żelaza(III) w próbce.<br>0 pkt - zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.<br>Sól 2. w roztworze pipecie:<br>KCl K2CrO4 Fe(NO3)3 K2Cr2O7<br>Sól 1. w roztworze w probówce:<br>CuSO4 Cr(NO3)3 AgNO3 (NH4)2SO4<br>Przykładowe rozwiązanie<br>1 mol Fe2O3 159,7 g<br>𝑥 0,040 g<br>𝑥= 0,00025 (mol Fe2O3)<br>1 mol Fe2O3 2 mol Fe3+<br>0,00025 mol Fe2O3 𝑦<br>𝑦= 0,0005 (mol Fe3+)<br>cFe3+ =<br>0,0005<br>0,1 = 𝟎, 𝟎𝟎𝟓 𝐦𝐨𝐥∙𝐝𝐦-𝟑 ALBO cFe3+ = 5 ∙ 1𝟎-𝟑 𝐦𝐨𝐥∙𝐝𝐦-𝟑<br>Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.<br>Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej<br>poprawnej metody i poprawnych obliczeń.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p><strong>Krok 1. Masa molowa tlenku żelaza(III).</strong> $$M_{\\text{Fe}<em>2\\text{O}_3} = 2\\cdot 55{,}85 + 3\\cdot 16{,}00 = 111{,}70 + 48{,}00 = 159{,}70\\ \\text{g/mol}$$ <strong>Krok 2. Liczba moli $\\text{Fe}_2\\text{O}_3$.</strong> $$n</em>{\\text{Fe}<em>2\\text{O}_3} = \\frac{m}{M} = \\frac{0{,}040\\ \\text{g}}{159{,}70\\ \\text{g/mol}} = 2{,}5\\cdot 10^{-4}\\ \\text{mol}$$ <strong>Krok 3. Liczba moli jonów $\\text{Fe}^{3+}$.</strong> W jednym molu $\\text{Fe}_2\\text{O}_3$ są <strong>dwa</strong> atomy żelaza, a całe żelazo z roztworu przeszło do osadu: $$n</em>{\\text{Fe}^{3+}} = 2 \\cdot n_{\\text{Fe}<em>2\\text{O}_3} = 2 \\cdot 2{,}5\\cdot 10^{-4} = 5{,}0\\cdot 10^{-4}\\ \\text{mol}$$ <strong>Krok 4. Stężenie molowe.</strong> $$V = 100\\ \\text{cm}^3 = 0{,}100\\ \\text{dm}^3$$ $$c</em>{\\text{Fe}^{3+}} = \\frac{n}{V} = \\frac{5{,}0\\cdot 10^{-4}\\ \\text{mol}}{0{,}100\\ \\text{dm}^3}$$ $$\\boxed{c_{\\text{Fe}^{3+}} = 5{,}0\\cdot 10^{-3}\\ \\text{mol}\\cdot\\text{dm}^{-3} = 0{,}0050\\ \\text{mol}\\cdot\\text{dm}^{-3}}$$ <strong>11.2. C</strong> — <strong>sączenie</strong>. Osad jest ciałem stałym zawieszonym w cieczy. Aby oddzielić go <strong>ilościowo</strong> (bez strat), przesącza się mieszaninę przez sączek: osad zostaje na sączku, przesącz przechodzi do naczynia.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: \\(c_{\\ce{Fe^3+}} = 5\\cdot 10^{-3}\\ \\text{mol/dm}^3\\ (0{,}005\\ \\text{mol/dm}^3)\\)</h4>\n<h5>Krok 1. Liczba moli \\(\\ce{Fe2O3}\\)</h5>\n<p>$$M(\\ce{Fe2O3}) = 2\\cdot 55{,}85 + 3\\cdot 16{,}00 = 159{,}70\\ \\text{g/mol}$$<br>$$n_{\\ce{Fe2O3}} = \\frac{0{,}040\\ \\text{g}}{159{,}70\\ \\text{g/mol}} = 2{,}505\\cdot 10^{-4}\\ \\text{mol}$$</p>\n<h5>Krok 2. Liczba moli \\(\\ce{Fe^3+}\\)</h5>\n<p>W jednym molu \\(\\ce{Fe2O3}\\) są 2 mole atomów żelaza, czyli 2 mole jonów \\(\\ce{Fe^3+}\\):<br>$$n_{\\ce{Fe^3+}} = 2\\cdot n_{\\ce{Fe2O3}} = 2\\cdot 2{,}505\\cdot 10^{-4} = 5{,}01\\cdot 10^{-4}\\ \\text{mol} \\approx 5\\cdot 10^{-4}\\ \\text{mol}$$</p>\n<h5>Krok 3. Stężenie molowe</h5>\n<p>Objętość próbki \\(100\\ \\text{cm}^3 = 0{,}1\\ \\text{dm}^3\\):<br>$$c_{\\ce{Fe^3+}} = \\frac{5\\cdot 10^{-4}\\ \\text{mol}}{0{,}1\\ \\text{dm}^3} = 5\\cdot 10^{-3}\\ \\text{mol/dm}^3$$</p>\n<p><strong>\\(c_{\\ce{Fe^3+}} = 0{,}005\\ \\text{mol/dm}^3\\).</strong></p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p><strong>2 pkt</strong> - poprawna metoda + obliczenia + wynik z jednostką. <strong>1 pkt</strong> - poprawna metoda z błędem rachunkowym LUB inna jednostka ALBO poprawna liczba moli \\(\\ce{Fe^3+}\\) bez/z błędnym stężeniem. <strong>0 pkt</strong> - błędna metoda.</p>"}]}