{"id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"19.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nW celu otrzymania związku Q w reakcji Hecka należy jako substratu użyć substancji o wzorze\nA.\nB.\nCH2Br\nO\nC\nH3\nBr\nO\nCH3\nC.\nD.\nO\nC\nH3\nCH3\nO\nCH3\nBr\n𝒂\n𝒃\nMCHP-R0_100","answer":"B","answer_text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) pozyskuje i przetwarza informacje\nz różnorodnych źródeł.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n4) wskazuje na związek między\nwłaściwościami substancji a ich budową\nchemiczną;\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych […].\nXII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający:\n1) na podstawie wzoru […] półstrukturalnego\n(grupowego), opisu budowy lub właściwości\nfizykochemicznych klasyfikuje dany związek\nchemiczny do: […] związków\njednofunkcyjnych (fluorowcopochodnych\n[…]) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB","solution":"## Poprawna odpowiedź: **B**\n\n### Uzasadnienie\nW reakcji Hecka jednym z substratów jest **halogenek arylu** \\(\\ce{Ar-X}\\) (X = Br, I), a drugim związek nienasycony z wiązaniem podwójnym przy skrajnym atomie węgla:\n$$\\ce{Ar-X + H2C=CH-R -> Ar-CH=CH-R + HX}$$\n\nProdukt Q to pochodna naftalenu z grupą \\(\\ce{H3C-O-}\\) (metoksylową) oraz grupą winylową \\(\\ce{-CH=CH2}\\), powstałą przez utworzenie **nowego wiązania C-C** między pierścieniem a grupą winylową.\n\nAby grupa winylowa przyłączyła się do pierścienia naftalenu w reakcji Hecka, w substracie w tym miejscu musi znajdować się **atom halogenu (Br)** - to on zostaje zastąpiony grupą winylową. Grupa metoksylowa \\(\\ce{-O-CH3}\\) jest już obecna w substracie i pozostaje niezmieniona.\n\nWłaściwym substratem jest więc pochodna naftalenu z **grupą \\(\\ce{-O-CH3}\\) oraz atomem \\(\\ce{Br}\\)** (6-bromo-2-metoksynaftalen) → **odpowiedź B**.\n\nOdpowiedzi z grupą \\(\\ce{-CH2Br}\\) lub \\(\\ce{-CH3}\\) (A, C) nie pasują - reakcja Hecka wymaga halogenku arylu (Br bezpośrednio przy pierścieniu), a nie halogenku alkilowego czy grupy metylowej. Odpowiedź D ma błędne położenie podstawników.\n\n## Zasady oceniania CKE\n**1 pkt** - odpowiedź B. **0 pkt** - poniżej.","image":"img/chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 19.1. (0-1)<br>Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.<br>W celu otrzymania związku Q w reakcji Hecka należy jako substratu użyć substancji o wzorze<br>A.<br>B.<br>CH2Br<br>O<br>C<br>H3<br>Br<br>O<br>CH3<br>C.<br>D.<br>O<br>C<br>H3<br>CH3<br>O<br>CH3<br>Br<br>𝒂<br>𝒃<br>MCHP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 19.1. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie<br>informacji. Zdający:</p>\n<ol><li>pozyskuje i przetwarza informacje</li></ol>\n<p>z różnorodnych źródeł.<br>II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>wskazuje na związek między</li></ol>\n<p>właściwościami substancji a ich budową<br>chemiczną;</p>\n<ol><li>wykorzystuje wiedzę i dostępne</li></ol>\n<p>informacje do rozwiązywania problemów<br>chemicznych […].<br>XII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający:</p>\n<ol><li>na podstawie wzoru […] półstrukturalnego</li></ol>\n<p>(grupowego), opisu budowy lub właściwości<br>fizykochemicznych klasyfikuje dany związek<br>chemiczny do: […] związków<br>jednofunkcyjnych (fluorowcopochodnych<br>[…]) […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - odpowiedź poprawna.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>B</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: <strong>B</strong></h4>\n<h5>Uzasadnienie</h5>\n<p>W reakcji Hecka jednym z substratów jest <strong>halogenek arylu</strong> \\(\\ce{Ar-X}\\) (X = Br, I), a drugim związek nienasycony z wiązaniem podwójnym przy skrajnym atomie węgla:<br>$$\\ce{Ar-X + H2C=CH-R -&gt; Ar-CH=CH-R + HX}$$</p>\n<p>Produkt Q to pochodna naftalenu z grupą \\(\\ce{H3C-O-}\\) (metoksylową) oraz grupą winylową \\(\\ce{-CH=CH2}\\), powstałą przez utworzenie <strong>nowego wiązania C-C</strong> między pierścieniem a grupą winylową.</p>\n<p>Aby grupa winylowa przyłączyła się do pierścienia naftalenu w reakcji Hecka, w substracie w tym miejscu musi znajdować się <strong>atom halogenu (Br)</strong> - to on zostaje zastąpiony grupą winylową. Grupa metoksylowa \\(\\ce{-O-CH3}\\) jest już obecna w substracie i pozostaje niezmieniona.</p>\n<p>Właściwym substratem jest więc pochodna naftalenu z <strong>grupą \\(\\ce{-O-CH3}\\) oraz atomem \\(\\ce{Br}\\)</strong> (6-bromo-2-metoksynaftalen) → <strong>odpowiedź B</strong>.</p>\n<p>Odpowiedzi z grupą \\(\\ce{-CH2Br}\\) lub \\(\\ce{-CH3}\\) (A, C) nie pasują - reakcja Hecka wymaga halogenku arylu (Br bezpośrednio przy pierścieniu), a nie halogenku alkilowego czy grupy metylowej. Odpowiedź D ma błędne położenie podstawników.</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p><strong>1 pkt</strong> - odpowiedź B. <strong>0 pkt</strong> - poniżej.</p>"}]}