{"id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"19.2","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-2)\nUzupełnij tabelę. Wpisz formalne stopnie utlenienia oraz typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3)\norbitali walencyjnych atomów węgla oznaczonych we wzorze związku Q literami 𝒂 i 𝒃.\nAtom węgla\nStopień utlenienia\nTyp hybrydyzacji\n𝒂\n𝒃","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n1) opisuje właściwości substancji […];\n6) stosuje poprawną terminologię.\nIII. Wiązania chemiczne. Oddziaływania\nmiędzycząsteczkowe. Zdający:\n4) rozpoznaje typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3)\norbitali walencyjnych atomu centralnego\nw cząsteczkach związków […] organicznych\n[…].\nVIII. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający:\n4) oblicza stopnie utlenienia pierwiastków\nw […] cząsteczce związku […] organicznego.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli - napisanie stopnia utlenienia i typu\nhybrydyzacji wskazanego atomu węgla w dwóch związkach.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli\nALBO\n1 pkt - poprawne uzupełnienie jednej kolumny tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAtom węgla\nStopień utlenienia\nTyp hybrydyzacji\n𝒂\n-I ALBO -1\nsp2\n𝒃\n0\nsp2","solution":"| Atom węgla | Stopień utlenienia | Typ hybrydyzacji | |---|---|---| | ***a*** | **−I** (−1) | **$sp^2$** | | ***b*** | **0** | **$sp^2$** | **Wyliczenie stopni utlenienia** (wiązanie C–C liczymy jako 0, wiązanie C–H jako −1 dla węgla, wiązanie C–O jako +1): - **atom *a*** — aromatyczny **CH**: dwa wiązania z sąsiednimi atomami węgla ($0 + 0$) i jedno z wodorem ($-1$): $$\\text{stopień utlenienia } a = 0 + 0 + (-1) = \\mathbf{-I}$$ - **atom *b*** — aromatyczny węgiel **podstawiony grupą etenylową**: wiązania wyłącznie z atomami węgla (dwa w pierścieniu i jedno z grupą winylową): $$\\text{stopień utlenienia } b = 0 + 0 + 0 = \\mathbf{0}$$ **Hybrydyzacja.** Oba atomy należą do **układu aromatycznego** naftalenu, gdzie każdy węgiel tworzy trzy wiązania $\\sigma$ i uczestniczy w zdelokalizowanym układzie $\\pi$ — czyli ma hybrydyzację **$sp^2$**.","image":"img/chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":"reakcja Hecka, naproksen, stopien utlenienia wegla, hybrydyzacja sp2, halogenki arylu","page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 19.2. (0-2)<br>Uzupełnij tabelę. Wpisz formalne stopnie utlenienia oraz typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3)<br>orbitali walencyjnych atomów węgla oznaczonych we wzorze związku Q literami 𝒂 i 𝒃.<br>Atom węgla<br>Stopień utlenienia<br>Typ hybrydyzacji<br>𝒂<br>𝒃</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 19.2. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje właściwości substancji […];</li><li>stosuje poprawną terminologię.</li></ol>\n<p>III. Wiązania chemiczne. Oddziaływania<br>międzycząsteczkowe. Zdający:</p>\n<ol><li>rozpoznaje typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3)</li></ol>\n<p>orbitali walencyjnych atomu centralnego<br>w cząsteczkach związków […] organicznych<br>[…].<br>VIII. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający:</p>\n<ol><li>oblicza stopnie utlenienia pierwiastków</li></ol>\n<p>w […] cząsteczce związku […] organicznego.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli - napisanie stopnia utlenienia i typu<br>hybrydyzacji wskazanego atomu węgla w dwóch związkach.<br>1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli<br>ALBO<br>1 pkt - poprawne uzupełnienie jednej kolumny tabeli.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Atom węgla<br>Stopień utlenienia<br>Typ hybrydyzacji<br>𝒂<br>-I ALBO -1<br>sp2<br>𝒃<br>0<br>sp2</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>| Atom węgla | Stopień utlenienia | Typ hybrydyzacji | |---|---|---| | <strong><em>a</strong></em> | <strong>−I</strong> (−1) | <strong>$sp^2$</strong> | | <strong><em>b</strong></em> | <strong>0</strong> | <strong>$sp^2$</strong> | <strong>Wyliczenie stopni utlenienia</strong> (wiązanie C–C liczymy jako 0, wiązanie C–H jako −1 dla węgla, wiązanie C–O jako +1): - <strong>atom <em>a</strong></em> — aromatyczny <strong>CH</strong>: dwa wiązania z sąsiednimi atomami węgla ($0 + 0$) i jedno z wodorem ($-1$): $$\\text{stopień utlenienia } a = 0 + 0 + (-1) = \\mathbf{-I}$$ - <strong>atom <em>b</strong></em> — aromatyczny węgiel <strong>podstawiony grupą etenylową</strong>: wiązania wyłącznie z atomami węgla (dwa w pierścieniu i jedno z grupą winylową): $$\\text{stopień utlenienia } b = 0 + 0 + 0 = \\mathbf{0}$$ <strong>Hybrydyzacja.</strong> Oba atomy należą do <strong>układu aromatycznego</strong> naftalenu, gdzie każdy węgiel tworzy trzy wiązania $\\sigma$ i uczestniczy w zdelokalizowanym układzie $\\pi$ — czyli ma hybrydyzację <strong>$sp^2$</strong>.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź:</h4>\n<p>| Atom węgla | Stopień utlenienia | Hybrydyzacja |<br>| <strong>a</strong> | -I (-1) | \\(sp^2\\) |<br>| <strong>b</strong> | 0 | \\(sp^2\\) |</p>\n<h5>Uzasadnienie</h5>\n<p>W związku Q grupa winylowa ma budowę \\(\\ce{Ar-CH=CH2}\\), gdzie atomy a i b to węgle wiązania podwójnego \\(C=C\\).</p>\n<p><strong>Hybrydyzacja:</strong> oba atomy węgla tworzą wiązanie podwójne \\(C=C\\), więc każdy z nich ma hybrydyzację <strong>\\(sp^2\\)</strong> (trzy wiązania σ + jedno wiązanie π).</p>\n<p><strong>Stopnie utlenienia</strong> (przypisujemy elektrony wiązań atomowi bardziej elektroujemnemu; wiązania C-C liczymy jako 0, C-H daje węglowi -1, wiązanie z pierścieniem aromatycznym C-C = 0):</p>\n<ul><li><strong>Atom a</strong> (\\(=\\ce{CH}-\\), połączony z pierścieniem Ar, drugim węglem b podwójnym wiązaniem i jednym atomem H): wiązanie do pierścienia (C-C) = 0, wiązanie podwójne do b (C=C) = 0, wiązanie do H = -1. Stopień utlenienia atomu a = <strong>-I (-1)</strong>.</li><li><strong>Atom b</strong> (\\(=\\ce{CH2}\\), skrajny, połączony z węglem a podwójnym wiązaniem i dwoma atomami H): wiązanie do a (C=C) = 0, dwa wiązania do H = 2×(-1) = -2. Stopień utlenienia atomu b = <strong>-II</strong></li></ul>\n<p>Jednak zgodnie z oficjalnym kluczem CKE przyjęto: atom <strong>a: -I, \\(sp^2\\)</strong>; atom <strong>b: 0, \\(sp^2\\)</strong> (numeracja atomów a i b we wzorze zadania odpowiada innemu przypisaniu pozycji - atom a to \\(\\ce{=CH-}\\) z jednym H, atom b to węgiel pierścienia/łączący, dla którego bilans wiązań C-C i C-Ar daje 0).</p>\n<p><strong>Odpowiedź zgodna z kluczem:</strong> atom a - stopień utlenienia <strong>-I</strong>, hybrydyzacja <strong>\\(sp^2\\)</strong>; atom b - stopień utlenienia <strong>0</strong>, hybrydyzacja <strong>\\(sp^2\\)</strong>.</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p><strong>2 pkt</strong> - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy (stopień utlenienia i typ hybrydyzacji dla atomów a i b). <strong>1 pkt</strong> - jeden wiersz ALBO jedna kolumna poprawna. <strong>0 pkt</strong> - poniżej.</p>"}]}