{"id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-2)\nNa zdjęciu jest pokazana probówka z wodnym roztworem zawierającym\njony AO4\n2- pochodzące z soli pierwiastka A o wzorze K2AO4.\nPrzeprowadzono doświadczenie. Do dwóch probówek z roztworem soli\nwprowadzono: do pierwszej wodny roztwór kwasu siarkowego(VI), a do drugiej -\nwodny roztwór wodorotlenku potasu, zgodnie z poniższym schematem.\nZmiany świadczące o przebiegu reakcji zaobserwowano tylko w jednej probówce.\nRozstrzygnij, w której probówce - I czy II - zaszła reakcja. Napisz, co zaobserwowano\npodczas tego doświadczenia. Sformułuj wniosek dotyczący trwałości jonów AO4\n2-\nw roztworze o odczynie kwasowym i w roztworze o odczynie zasadowym.\nRozstrzygnięcie:\nObserwacje:\nWniosek:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) pozyskuje i przetwarza informacje\nz różnorodnych źródeł.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych […].\nIII. Opanowanie czynności praktycznych.\nZdający:\n2) projektuje […] doświadczenia chemiczne,\nrejestruje ich wyniki w różnej\nformie, formułuje obserwacje, wnioski oraz\nwyjaśnienia.\nVII. Systematyka związków\nnieorganicznych. Zdający:\n11) przewiduje przebieg reakcji soli\nz mocnymi kwasami (wypieranie kwasów\nsłabszych, nietrwałych, lotnych) oraz soli\nz zasadami; pisze odpowiednie\nrównania reakcji.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, napisanie poprawnych obserwacji i poprawnego wniosku\ndotyczącego trwałości jonów AO4\n2- w roztworach o odczynie kwasowym i o odczynie\nzasadowym.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie oraz napisanie poprawnych obserwacji i niepoprawnego\nwniosku dotyczącego trwałości jonów AO4\n2- w roztworach o odczynie kwasowym\ni o odczynie zasadowym albo brak wniosku\nALBO\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, napisanie błędnych obserwacji albo brak obserwacji oraz\npoprawne sformułowanie wniosku dotyczącego trwałości jonów AO4\n2- w roztworach\no odczynie kwasowym i o odczynie zasadowym.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nRozstrzygnięcie: (W probówce) I\nObserwacje: Zmiana zabarwienia roztworu na pomarańczową. (W drugiej probówce nie\nzaobserwowano zmian).\nPrzykładowe wnioski:\n0 pkt - Jony AO4\n2- albo jony CrO4\n2- są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym,\n0 pkt - a nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym.\nALBO\n0 pkt - Jony AO4\n2- albo jony CrO4\n2- są trwałe tylko w roztworze o odczynie zasadowym.\nALBO\n0 pkt - Jony AO4\n2- albo jony CrO4\n2- są nietrwałe tylko w roztworze o odczynie kwasowym.\nALBO\n0 pkt - 2AO4\n2- + 2H+ → A2O7\n2- + H2O ALBO 2CrO4\n2- + 2H+ → Cr2O7\n2- + H2O\n0 pkt - Jony AO4\n2- są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym.\nALBO\n0 pkt - 2AO4\n2- + 2H3O+ → A2O7\n2- + 3H2O ALBO 2CrO4\n2- + 2H3O+ → Cr2O7\n2- + 3H2O\n0 pkt - Jony AO4\n2-są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym.\nUwaga: Odpowiedź, w której zdający w obserwacjach napisze tylko „zmiana barwy\nroztworu”, jest niewystarczająca.","solution":"Odpowiedź: **Rozstrzygnięcie:** reakcja zaszła w **probówce I** (po dodaniu kwasu siarkowego(VI)). **Obserwacje:** w probówce I nastąpiła **zmiana zabarwienia roztworu z żółtej na pomarańczową**. W probówce II **nie zaobserwowano zmian** — roztwór pozostał żółty. **Wniosek:** jony chromianowe(VI) $\\text{CrO}_4^{2-}$ są **trwałe w roztworze o odczynie zasadowym**, a **nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym** — w środowisku kwasowym przechodzą w jony dichromianowe(VI) $\\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-}$. **Równanie zachodzącej reakcji:** $$2\\,\\text{CrO}_4^{2-} + 2\\,\\text{H}^+ \\rightarrow \\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-} + \\text{H}_2\\text{O}$$ albo w zapisie z jonem oksoniowym: $$2\\,\\text{CrO}_4^{2-} + 2\\,\\text{H}_3\\text{O}^+ \\rightarrow \\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-} + 3\\,\\text{H}_2\\text{O}$$ **Dlaczego w probówce II nie ma zmian:** roztwór $\\text{K}_2\\text{CrO}_4$ ma już odczyn zasadowy, a dodanie KOH tylko przesuwa równowagę w stronę, w której układ już się znajduje — w stronę jonów chromianowych(VI). Nie powstaje więc żaden nowy, widoczny produkt.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nRównowaga chromianowo-dichromianowa\n\n$$2\\,\\text{CrO}_4^{2-} + 2\\,\\text{H}^+ \\rightleftharpoons \\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-} + \\text{H}_2\\text{O}$$\n\nŚrodowisko | Dominujący jon | Barwa roztworu\nzasadowe (dodajemy OH⁻) | $\\text{CrO}_4^{2-}$ — chromianowy(VI) | żółta\nkwasowe (dodajemy H⁺) | $\\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-}$ — dichromianowy(VI) | pomarańczowa\n\nTo podręcznikowy przykład reguły przekory (Le Chateliera): dodanie jonów H⁺ przesuwa równowagę w prawo, dodanie OH⁻ (usuwających H⁺) — w lewo.\n\nUwaga: stopień utlenienia chromu nie zmienia się — w obu jonach wynosi +VI. To reakcja kondensacji anionów, nie utleniania-redukcji.\n\nBarwy związków chromu — ściąga\n\nZwiązek / jon | Stopień utlenienia | Barwa\n$\\text{Cr}^{2+}$ | +II | niebieska\n$\\text{Cr}^{3+}$ (aq) | +III | zielona lub fioletowa\n$\\text{Cr(OH)}_3$ | +III | szarozielony osad\n$[\\text{Cr(OH)}_4]^-$ (chromian(III)) | +III | zielona\n$\\text{CrO}_4^{2-}$ | +VI | żółta\n$\\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-}$ | +VI | pomarańczowa\n\nChrom(III) — amfoteryczność wodorotlenku\n\n$$\\text{Cr(OH)}_3 + 3\\,\\text{H}^+ \\rightarrow \\text{Cr}^{3+} + 3\\,\\text{H}_2\\text{O}$$\n\n$$\\text{Cr(OH)}_3 + \\text{OH}^- \\rightarrow [\\text{Cr(OH)}_4]^-$$\n\nWodorotlenek chromu(III) roztwarza się zarówno w kwasach, jak i w mocnych zasadach — to jeden z klasycznych przykładów amfoteryczności, obok $\\text{Al(OH)}_3$, $\\text{Zn(OH)}_2$, $\\text{Pb(OH)}_2$ i $\\text{Be(OH)}_2$.\n\nUtleniające właściwości dichromianów(VI)\n\nW środowisku kwasowym dichromian(VI) jest silnym utleniaczem:\n\n$$\\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-} + 14\\,\\text{H}^+ + 6\\,e^- \\rightarrow 2\\,\\text{Cr}^{3+} + 7\\,\\text{H}_2\\text{O}$$\n\nTowarzyszy temu charakterystyczna zmiana barwy z pomarańczowej na zieloną — wykorzystywana m.in. w dawnych alkomatach i w oznaczeniach analitycznych.\n\nJak pisać obserwacje na maturze z chemii\n\nElement | Przykład dobry | Przykład zły\nbarwa przed i po | „roztwór zmienił barwę z żółtej na pomarańczową\" | „zmiana barwy roztworu\"\nosad | „wytrącił się biały, galaretowaty osad\" | „powstał osad\"\ngaz | „wydzielił się bezbarwny gaz\" | „coś się wydzieliło\"\nbrak zmian | „nie zaobserwowano zmian\" | pominięcie milczeniem\n\nObserwacja opisuje to, co widać zmysłami — nie wolno w niej używać nazw substancji, których nie da się zobaczyć („powstał dichromian potasu\" to już wniosek, nie obserwacja).\n\nPunktacja CKE\n\n- 2 pkt — poprawne rozstrzygnięcie (probówka I), poprawne obserwacje (zmiana barwy z żółtej na pomarańczową, brak zmian w II) oraz poprawny wniosek o trwałości jonów w obu środowiskach.\n- 1 pkt — rozstrzygnięcie i poprawne obserwacje, ale błędny wniosek lub jego brak albo rozstrzygnięcie i poprawny wniosek przy błędnych obserwacjach.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: **Sama „zmiana barwy roztworu\" to za mało.** Klucz CKE wprost zaznacza, że taka odpowiedź jest **niewystarczająca**. Trzeba podać **barwę wyjściową i końcową**: z żółtej na pomarańczową. **Trzeba opisać obie probówki.** Obserwacja obejmuje także informację, że w probówce II **nic się nie zmieniło** — bez tego opis doświadczenia jest niepełny. **Wniosek musi dotyczyć obu środowisk.** Polecenie mówi wprost: „trwałość jonów w roztworze o odczynie **kwasowym i** w roztworze o odczynie **zasadowym**\". Napisanie tylko o jednym z nich obniża punktację. **Nie myl kierunku równowagi.** Zapamiętaj skojarzenie barw: **żółty = chromian(VI) = zasadowy**, **pomarańczowy = dichromian(VI) = kwasowy**. Dodanie kwasu „skleja\" dwa jony żółte w jeden pomarańczowy. **To nie jest reakcja redoks.** Chrom pozostaje na stopniu utlenienia **+VI** po obu stronach równania — zmienia się tylko stopień skondensowania anionu. Próba bilansowania elektronowego jest tu błędem koncepcyjnym. **Uwaga na wzór dichromianu.** $\\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-}$ — dwa atomy chromu, siedem tlenów, ładunek −2. Zapis $\\text{Cr}_2\\text{O}_4^{4-}$ albo $\\text{Cr}_2\\text{O}_7^{4-}$ to typowe błędy.","image":"img/chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":"chromiany i dichromiany, rownowaga w roztworze, wplyw pH, obserwacje i wnioski, chrom","page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2. (0-2)<br>Na zdjęciu jest pokazana probówka z wodnym roztworem zawierającym<br>jony AO4<br>2- pochodzące z soli pierwiastka A o wzorze K2AO4.<br>Przeprowadzono doświadczenie. Do dwóch probówek z roztworem soli<br>wprowadzono: do pierwszej wodny roztwór kwasu siarkowego(VI), a do drugiej -<br>wodny roztwór wodorotlenku potasu, zgodnie z poniższym schematem.<br>Zmiany świadczące o przebiegu reakcji zaobserwowano tylko w jednej probówce.<br>Rozstrzygnij, w której probówce - I czy II - zaszła reakcja. Napisz, co zaobserwowano<br>podczas tego doświadczenia. Sformułuj wniosek dotyczący trwałości jonów AO4<br>2-<br>w roztworze o odczynie kwasowym i w roztworze o odczynie zasadowym.<br>Rozstrzygnięcie:<br>Obserwacje:<br>Wniosek:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 2. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie<br>informacji. Zdający:</p>\n<ol><li>pozyskuje i przetwarza informacje</li></ol>\n<p>z różnorodnych źródeł.<br>II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>wykorzystuje wiedzę i dostępne</li></ol>\n<p>informacje do rozwiązywania problemów<br>chemicznych […].<br>III. Opanowanie czynności praktycznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>projektuje […] doświadczenia chemiczne,</li></ol>\n<p>rejestruje ich wyniki w różnej<br>formie, formułuje obserwacje, wnioski oraz<br>wyjaśnienia.<br>VII. Systematyka związków<br>nieorganicznych. Zdający:</p>\n<ol><li>przewiduje przebieg reakcji soli</li></ol>\n<p>z mocnymi kwasami (wypieranie kwasów<br>słabszych, nietrwałych, lotnych) oraz soli<br>z zasadami; pisze odpowiednie<br>równania reakcji.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, napisanie poprawnych obserwacji i poprawnego wniosku<br>dotyczącego trwałości jonów AO4<br>2- w roztworach o odczynie kwasowym i o odczynie<br>zasadowym.<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie oraz napisanie poprawnych obserwacji i niepoprawnego<br>wniosku dotyczącego trwałości jonów AO4<br>2- w roztworach o odczynie kwasowym<br>i o odczynie zasadowym albo brak wniosku<br>ALBO<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, napisanie błędnych obserwacji albo brak obserwacji oraz<br>poprawne sformułowanie wniosku dotyczącego trwałości jonów AO4<br>2- w roztworach<br>o odczynie kwasowym i o odczynie zasadowym.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązania<br>Rozstrzygnięcie: (W probówce) I<br>Obserwacje: Zmiana zabarwienia roztworu na pomarańczową. (W drugiej probówce nie<br>zaobserwowano zmian).<br>Przykładowe wnioski:<br>0 pkt - Jony AO4<br>2- albo jony CrO4<br>2- są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym,<br>0 pkt - a nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym.<br>ALBO<br>0 pkt - Jony AO4<br>2- albo jony CrO4<br>2- są trwałe tylko w roztworze o odczynie zasadowym.<br>ALBO<br>0 pkt - Jony AO4<br>2- albo jony CrO4<br>2- są nietrwałe tylko w roztworze o odczynie kwasowym.<br>ALBO<br>0 pkt - 2AO4<br>2- + 2H+ → A2O7<br>2- + H2O ALBO 2CrO4<br>2- + 2H+ → Cr2O7<br>2- + H2O<br>0 pkt - Jony AO4<br>2- są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym.<br>ALBO<br>0 pkt - 2AO4<br>2- + 2H3O+ → A2O7<br>2- + 3H2O ALBO 2CrO4<br>2- + 2H3O+ → Cr2O7<br>2- + 3H2O<br>0 pkt - Jony AO4<br>2-są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym.<br>Uwaga: Odpowiedź, w której zdający w obserwacjach napisze tylko „zmiana barwy<br>roztworu”, jest niewystarczająca.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Rozstrzygnięcie:</strong> reakcja zaszła w <strong>probówce I</strong> (po dodaniu kwasu siarkowego(VI)). <strong>Obserwacje:</strong> w probówce I nastąpiła <strong>zmiana zabarwienia roztworu z żółtej na pomarańczową</strong>. W probówce II <strong>nie zaobserwowano zmian</strong> — roztwór pozostał żółty. <strong>Wniosek:</strong> jony chromianowe(VI) $\\text{CrO}_4^{2-}$ są <strong>trwałe w roztworze o odczynie zasadowym</strong>, a <strong>nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym</strong> — w środowisku kwasowym przechodzą w jony dichromianowe(VI) $\\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-}$. <strong>Równanie zachodzącej reakcji:</strong> $$2\\,\\text{CrO}_4^{2-} + 2\\,\\text{H}^+ \\rightarrow \\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-} + \\text{H}_2\\text{O}$$ albo w zapisie z jonem oksoniowym: $$2\\,\\text{CrO}_4^{2-} + 2\\,\\text{H}_3\\text{O}^+ \\rightarrow \\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-} + 3\\,\\text{H}_2\\text{O}$$ <strong>Dlaczego w probówce II nie ma zmian:</strong> roztwór $\\text{K}_2\\text{CrO}_4$ ma już odczyn zasadowy, a dodanie KOH tylko przesuwa równowagę w stronę, w której układ już się znajduje — w stronę jonów chromianowych(VI). Nie powstaje więc żaden nowy, widoczny produkt.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Równowaga chromianowo-dichromianowa</p>\n<p>$$2\\,\\text{CrO}_4^{2-} + 2\\,\\text{H}^+ \\rightleftharpoons \\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-} + \\text{H}_2\\text{O}$$</p>\n<p>Środowisko | Dominujący jon | Barwa roztworu<br>zasadowe (dodajemy OH⁻) | $\\text{CrO}_4^{2-}$ — chromianowy(VI) | żółta<br>kwasowe (dodajemy H⁺) | $\\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-}$ — dichromianowy(VI) | pomarańczowa</p>\n<p>To podręcznikowy przykład reguły przekory (Le Chateliera): dodanie jonów H⁺ przesuwa równowagę w prawo, dodanie OH⁻ (usuwających H⁺) — w lewo.</p>\n<p>Uwaga: stopień utlenienia chromu nie zmienia się — w obu jonach wynosi +VI. To reakcja kondensacji anionów, nie utleniania-redukcji.</p>\n<p>Barwy związków chromu — ściąga</p>\n<p>Związek / jon | Stopień utlenienia | Barwa<br>$\\text{Cr}^{2+}$ | +II | niebieska<br>$\\text{Cr}^{3+}$ (aq) | +III | zielona lub fioletowa<br>$\\text{Cr(OH)}_3$ | +III | szarozielony osad<br>$[\\text{Cr(OH)}_4]^-$ (chromian(III)) | +III | zielona<br>$\\text{CrO}_4^{2-}$ | +VI | żółta<br>$\\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-}$ | +VI | pomarańczowa</p>\n<p>Chrom(III) — amfoteryczność wodorotlenku</p>\n<p>$$\\text{Cr(OH)}_3 + 3\\,\\text{H}^+ \\rightarrow \\text{Cr}^{3+} + 3\\,\\text{H}_2\\text{O}$$</p>\n<p>$$\\text{Cr(OH)}_3 + \\text{OH}^- \\rightarrow [\\text{Cr(OH)}_4]^-$$</p>\n<p>Wodorotlenek chromu(III) roztwarza się zarówno w kwasach, jak i w mocnych zasadach — to jeden z klasycznych przykładów amfoteryczności, obok $\\text{Al(OH)}_3$, $\\text{Zn(OH)}_2$, $\\text{Pb(OH)}_2$ i $\\text{Be(OH)}_2$.</p>\n<p>Utleniające właściwości dichromianów(VI)</p>\n<p>W środowisku kwasowym dichromian(VI) jest silnym utleniaczem:</p>\n<p>$$\\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-} + 14\\,\\text{H}^+ + 6\\,e^- \\rightarrow 2\\,\\text{Cr}^{3+} + 7\\,\\text{H}_2\\text{O}$$</p>\n<p>Towarzyszy temu charakterystyczna zmiana barwy z pomarańczowej na zieloną — wykorzystywana m.in. w dawnych alkomatach i w oznaczeniach analitycznych.</p>\n<p>Jak pisać obserwacje na maturze z chemii</p>\n<p>Element | Przykład dobry | Przykład zły<br>barwa przed i po | „roztwór zmienił barwę z żółtej na pomarańczową&quot; | „zmiana barwy roztworu&quot;<br>osad | „wytrącił się biały, galaretowaty osad&quot; | „powstał osad&quot;<br>gaz | „wydzielił się bezbarwny gaz&quot; | „coś się wydzieliło&quot;<br>brak zmian | „nie zaobserwowano zmian&quot; | pominięcie milczeniem</p>\n<p>Obserwacja opisuje to, co widać zmysłami — nie wolno w niej używać nazw substancji, których nie da się zobaczyć („powstał dichromian potasu&quot; to już wniosek, nie obserwacja).</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>2 pkt — poprawne rozstrzygnięcie (probówka I), poprawne obserwacje (zmiana barwy z żółtej na pomarańczową, brak zmian w II) oraz poprawny wniosek o trwałości jonów w obu środowiskach.</li><li>1 pkt — rozstrzygnięcie i poprawne obserwacje, ale błędny wniosek lub jego brak albo rozstrzygnięcie i poprawny wniosek przy błędnych obserwacjach.</li><li>Razem: 2 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: <strong>Sama „zmiana barwy roztworu&quot; to za mało.</strong> Klucz CKE wprost zaznacza, że taka odpowiedź jest <strong>niewystarczająca</strong>. Trzeba podać <strong>barwę wyjściową i końcową</strong>: z żółtej na pomarańczową. <strong>Trzeba opisać obie probówki.</strong> Obserwacja obejmuje także informację, że w probówce II <strong>nic się nie zmieniło</strong> — bez tego opis doświadczenia jest niepełny. <strong>Wniosek musi dotyczyć obu środowisk.</strong> Polecenie mówi wprost: „trwałość jonów w roztworze o odczynie <strong>kwasowym i</strong> w roztworze o odczynie <strong>zasadowym</strong>&quot;. Napisanie tylko o jednym z nich obniża punktację. <strong>Nie myl kierunku równowagi.</strong> Zapamiętaj skojarzenie barw: <strong>żółty = chromian(VI) = zasadowy</strong>, <strong>pomarańczowy = dichromian(VI) = kwasowy</strong>. Dodanie kwasu „skleja&quot; dwa jony żółte w jeden pomarańczowy. <strong>To nie jest reakcja redoks.</strong> Chrom pozostaje na stopniu utlenienia <strong>+VI</strong> po obu stronach równania — zmienia się tylko stopień skondensowania anionu. Próba bilansowania elektronowego jest tu błędem koncepcyjnym. <strong>Uwaga na wzór dichromianu.</strong> $\\text{Cr}_2\\text{O}_7^{2-}$ — dwa atomy chromu, siedem tlenów, ładunek −2. Zapis $\\text{Cr}_2\\text{O}_4^{4-}$ albo $\\text{Cr}_2\\text{O}_7^{4-}$ to typowe błędy.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź:</h4>\n<p><strong>Rozstrzygnięcie:</strong> reakcja zaszła w <strong>probówce I</strong> (z \\(\\ce{H2SO4}\\)).</p>\n<p><strong>Obserwacje:</strong> roztwór w probówce I zmienił zabarwienie z <strong>żółtego na pomarańczowe</strong>; w probówce II (z \\(\\ce{KOH}\\)) nie zaobserwowano żadnych zmian.</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> jony \\(\\ce{CrO4^2-}\\) (żółte) są <strong>trwałe w środowisku zasadowym</strong>, a <strong>nietrwałe w środowisku kwasowym</strong> - w kwasie przechodzą w jony dichromianowe(VI) \\(\\ce{Cr2O7^2-}\\).</p>\n<h5>Uzasadnienie</h5>\n<p>Między jonami chromianowymi(VI) a dichromianowymi(VI) istnieje równowaga zależna od pH:<br>$$\\ce{2CrO4^2- + 2H+ &lt;=&gt; Cr2O7^2- + H2O}$$<br>(żółty) ⇌ (pomarańczowy)</p>\n<ul><li>Dodanie <strong>kwasu</strong> (\\(\\ce{H2SO4}\\), jony \\(\\ce{H+}\\)) przesuwa równowagę w prawo → powstaje pomarańczowy \\(\\ce{Cr2O7^2-}\\) (obserwowalna zmiana barwy - reakcja zaszła).</li><li>Dodanie <strong>zasady</strong> (\\(\\ce{KOH}\\)) do roztworu, w którym już panuje odczyn zasadowy, nie zmienia formy jonu - pozostaje żółty \\(\\ce{CrO4^2-}\\) (brak zmian).</li></ul>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p><strong>2 pkt</strong> - poprawne rozstrzygnięcie + obserwacje + wniosek. <strong>1 pkt</strong> - rozstrzygnięcie + obserwacje + błędny/brak wniosku ALBO rozstrzygnięcie + błędne/brak obserwacji + poprawny wniosek. Samo „zmiana barwy roztworu&quot; bez podania kierunku zmiany jest niewystarczające.</p>"}]}