{"id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/25.2","paper_id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"25.2","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25.2. (0-1)\nW odpowiednich warunkach, w środowisku zasadowym, benzokaina ulega reakcji hydrolizy.\nUzupełnij poniższy zapis tak, aby powstało w formie jonowej skróconej równanie\nreakcji hydrolizy zasadowej benzokainy. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) lub\nuproszczone związków organicznych.\nNH2\nCH3\nCH2\nO\nO\nC","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych […].\nXVII. Estry i tłuszcze. Zdający:\n4) wyjaśnia i porównuje przebieg hydrolizy\nestrów […] w środowisku zasadowym\n(reakcja z wodorotlenkiem sodu); pisze\nodpowiednie równania reakcji.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNH2\nCH3\nCH2\nO\nO\nC\nNH2\nO\nO\nC\n+ OH- + CH3CH2OH","solution":"W hydrolizie zasadowej estru powstaje **anion kwasu karboksylowego** i **alkohol**: $$\\text{H}_2\\text{N}\\!-\\!\\text{C}_6\\text{H}_4\\!-\\!\\text{COO}\\!-\\!\\text{C}_2\\text{H}_5 + \\text{OH}^- \\rightarrow \\text{H}_2\\text{N}\\!-\\!\\text{C}_6\\text{H}_4\\!-\\!\\text{COO}^- + \\text{C}_2\\text{H}_5\\text{OH}$$ Produkty: **anion 4-aminobenzoesanowy** oraz **etanol**. **25.3. B1** — reakcja **substytucji** przebiegająca według mechanizmu **elektrofilowego**. Pierścień aromatyczny jest trwały dzięki delokalizacji elektronów $\\pi$, dlatego **nie ulega addycji** (która zniszczyłaby aromatyczność), lecz **podstawieniu**. Katalizator $\\text{FeBr}_3$ polaryzuje cząsteczkę bromu, generując cząstkę **elektrofilową**, która atakuje bogaty w elektrony pierścień: $$\\text{Br}_2 + \\text{FeBr}_3 \\rightarrow \\text{Br}^{\\delta+}\\!\\cdots\\!\\text{Br}\\!\\cdots\\!\\text{FeBr}_3^{\\delta-}$$","image":"img/chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-25.2.webp","solution_image":null,"topics":"benzokaina, aminy aromatyczne, hydroliza zasadowa estru, substytucja elektrofilowa, rozpuszczalnosc soli","page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 25.2. (0-1)
W odpowiednich warunkach, w środowisku zasadowym, benzokaina ulega reakcji hydrolizy.
Uzupełnij poniższy zapis tak, aby powstało w formie jonowej skróconej równanie
reakcji hydrolizy zasadowej benzokainy. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) lub
uproszczone związków organicznych.
NH2
CH3
CH2
O
O
C

","answer_text_html":"

Zadanie 25.2. (0-1)
Wymaganie ogólne
Wymaganie szczegółowe
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.
Zdający:

\n
  1. wykorzystuje wiedzę i dostępne
\n

informacje do rozwiązywania problemów
chemicznych […].
XVII. Estry i tłuszcze. Zdający:

\n
  1. wyjaśnia i porównuje przebieg hydrolizy
\n

estrów […] w środowisku zasadowym
(reakcja z wodorotlenkiem sodu); pisze
odpowiednie równania reakcji.
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
NH2
CH3
CH2
O
O
C
NH2
O
O
C

\n","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

W hydrolizie zasadowej estru powstaje anion kwasu karboksylowego i alkohol: $$\\text{H}_2\\text{N}\\!-\\!\\text{C}_6\\text{H}_4\\!-\\!\\text{COO}\\!-\\!\\text{C}_2\\text{H}_5 + \\text{OH}^- \\rightarrow \\text{H}_2\\text{N}\\!-\\!\\text{C}_6\\text{H}_4\\!-\\!\\text{COO}^- + \\text{C}_2\\text{H}_5\\text{OH}$$ Produkty: anion 4-aminobenzoesanowy oraz etanol. 25.3. B1 — reakcja substytucji przebiegająca według mechanizmu elektrofilowego. Pierścień aromatyczny jest trwały dzięki delokalizacji elektronów $\\pi$, dlatego nie ulega addycji (która zniszczyłaby aromatyczność), lecz podstawieniu. Katalizator $\\text{FeBr}_3$ polaryzuje cząsteczkę bromu, generując cząstkę elektrofilową, która atakuje bogaty w elektrony pierścień: $$\\text{Br}_2 + \\text{FeBr}_3 \\rightarrow \\text{Br}^{\\delta+}\\!\\cdots\\!\\text{Br}\\!\\cdots\\!\\text{FeBr}_3^{\\delta-}$$

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź:

\n

Równanie hydrolizy zasadowej benzokainy (forma jonowa skrócona):
$$\\ce{H2N-C6H4-CO-O-C2H5 + OH- -> H2N-C6H4-COO- + C2H5OH}$$

\n

czyli w zapisie schematycznym:
$$\\text{(benzokaina)} + \\ce{OH-} -> \\text{(anion 4-aminobenzoesanu)} + \\ce{C2H5OH}$$

\n
Uzasadnienie
\n

Benzokaina to ester etylowy kwasu 4-aminobenzoesowego. W środowisku zasadowym estry ulegają hydrolizie zasadowej (zmydlaniu) - reakcja jest nieodwracalna, bo powstaje anion karboksylanowy.

\n

Grupa estrowa \\(\\ce{-CO-O-C2H5}\\) reaguje z jonem \\(\\ce{OH-}\\):

\n\n

Ogólny schemat hydrolizy zasadowej estru:
$$\\ce{R-CO-O-R' + OH- -> R-COO- + R'-OH}$$

\n

Dla benzokainy:
$$\\ce{H2N-C6H4-CO-O-C2H5 + OH- -> H2N-C6H4-COO- + C2H5OH}$$

\n

(Grupa aminowa \\(\\ce{-NH2}\\) w środowisku zasadowym nie reaguje.)

\n

Zasady oceniania CKE

\n

1 pkt - poprawne równanie hydrolizy zasadowej w formie jonowej skróconej (powstaje anion karboksylanowy i etanol). 0 pkt - poniżej.

"}]}