{"id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/25.3","paper_id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"25.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25.3. (0-1)\nZe względu na obecność pierścienia aromatycznego w cząsteczce benzokainy może ona\nulegać reakcji z bromem.\nDokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.\nPrzemiana prowadzona w obecności FeBr3, w której substratami są benzokaina i brom, jest\nreakcją\nA.\naddycji\ni przebiega według mechanizmu\n1.\nelektrofilowego.\n2.\nnukleofilowego.\nB.\nsubstytucji\n3.\nrodnikowego.\n25.1.\n0-1\n25.2.\n0-1\nMCHP-R0_100","answer":"B","answer_text":"Zadanie 25.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych […].\nXII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający:\n7) klasyfikuje reakcje związków\norganicznych ze względu na typ procesu\n(addycja, eliminacja, substytucja,\npolimeryzacja, kondensacja) i mechanizm\nreakcji (elektrofilowy, nukleofilowy,\nrodnikowy); wyjaśnia mechanizmy reakcji\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB1\n+ OH\n+ CH3CH2OH\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"## Poprawna odpowiedź: **B1** (substytucja, mechanizm elektrofilowy)\n\n### Uzasadnienie\nBenzokaina zawiera **pierścień aromatyczny (benzenowy)**. Reakcje związków aromatycznych z bromem w obecności katalizatora \\(\\ce{FeBr3}\\) (kwasu Lewisa) to **substytucja elektrofilowa aromatyczna (SEAr)**.\n\n**Typ reakcji - substytucja (B):**\nPierścień aromatyczny jest trwały (aromatyczność) i nie ulega addycji jak zwykłe wiązania podwójne. Zamiast tego jeden atom wodoru pierścienia zostaje **zastąpiony** atomem bromu:\n$$\\ce{Ar-H + Br2 ->[FeBr3] Ar-Br + HBr}$$\n\n**Mechanizm - elektrofilowy (1):**\nKatalizator \\(\\ce{FeBr3}\\) polaryzuje cząsteczkę \\(\\ce{Br2}\\), tworząc elektrofil (\\(\\ce{Br+}\\) / kompleks), który atakuje bogaty w elektrony pierścień aromatyczny. Jest to mechanizm **elektrofilowy** (nie nukleofilowy ani rodnikowy).\n\nOdpowiedź: **B** (substytucja) + **1** (elektrofilowy) = **B1**.\n\n## Zasady oceniania CKE\n**1 pkt** - odpowiedź poprawna: B (substytucja) i 1 (elektrofilowy) = B1. **0 pkt** - poniżej.","image":"img/chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-25.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 25.3. (0-1)
Ze względu na obecność pierścienia aromatycznego w cząsteczce benzokainy może ona
ulegać reakcji z bromem.
Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.
Przemiana prowadzona w obecności FeBr3, w której substratami są benzokaina i brom, jest
reakcją
A.
addycji
i przebiega według mechanizmu
1.
elektrofilowego.
2.
nukleofilowego.
B.
substytucji
3.
rodnikowego.
25.1.
0-1
25.2.
0-1
MCHP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 25.3. (0-1)
Wymaganie ogólne
Wymaganie szczegółowe
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.
Zdający:

\n
  1. wykorzystuje wiedzę i dostępne
\n

informacje do rozwiązywania problemów
chemicznych […].
XII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający:

\n
  1. klasyfikuje reakcje związków
\n

organicznych ze względu na typ procesu
(addycja, eliminacja, substytucja,
polimeryzacja, kondensacja) i mechanizm
reakcji (elektrofilowy, nukleofilowy,
rodnikowy); wyjaśnia mechanizmy reakcji
[…].
Zasady oceniania
1 pkt - odpowiedź poprawna.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
B1

\n\n

Zasady oceniania rozwiązań zadań

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź: B1 (substytucja, mechanizm elektrofilowy)

\n
Uzasadnienie
\n

Benzokaina zawiera pierścień aromatyczny (benzenowy). Reakcje związków aromatycznych z bromem w obecności katalizatora \\(\\ce{FeBr3}\\) (kwasu Lewisa) to substytucja elektrofilowa aromatyczna (SEAr).

\n

Typ reakcji - substytucja (B):
Pierścień aromatyczny jest trwały (aromatyczność) i nie ulega addycji jak zwykłe wiązania podwójne. Zamiast tego jeden atom wodoru pierścienia zostaje zastąpiony atomem bromu:
$$\\ce{Ar-H + Br2 ->[FeBr3] Ar-Br + HBr}$$

\n

Mechanizm - elektrofilowy (1):
Katalizator \\(\\ce{FeBr3}\\) polaryzuje cząsteczkę \\(\\ce{Br2}\\), tworząc elektrofil (\\(\\ce{Br+}\\) / kompleks), który atakuje bogaty w elektrony pierścień aromatyczny. Jest to mechanizm elektrofilowy (nie nukleofilowy ani rodnikowy).

\n

Odpowiedź: B (substytucja) + 1 (elektrofilowy) = B1.

\n

Zasady oceniania CKE

\n

1 pkt - odpowiedź poprawna: B (substytucja) i 1 (elektrofilowy) = B1. 0 pkt - poniżej.

"}]}