{"id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"chemia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-2)\nPewien jonowy związek X składa się z wapnia, z węgla i z azotu. Masa wapnia stanowi 50 %\nmasy całego związku, a masa węgla - 15 % jego masy. Wzór empiryczny związku X jest też\nwzorem rzeczywistym. Anion związku X ma taką samą strukturę elektronową jak tlenek\nwęgla(IV).\nNa podstawie obliczeń ustal i napisz wzór sumaryczny związku X. Narysuj wzór\nelektronowy anionu tego związku. Zaznacz kreskami wiązania chemiczne i wolne pary\nelektronowe.\nWzór sumaryczny związku X:\nWzór elektronowy anionu:\nObliczenia:\n4.\n0-1-2\nMCHP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n1) opisuje właściwości substancji i wyjaśnia\nprzebieg procesów chemicznych;\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych […].\nI. Atomy, cząsteczki i stechiometria\nchemiczna. Zdający:\n5) ustala wzór […] rzeczywisty związku\nchemicznego […] na podstawie jego składu\ni masy molowej.\nIII. Wiązania chemiczne. Oddziaływania\nmiędzycząsteczkowe. Zdający:\n2) pisze wzory elektronowe […] jonów\nzłożonych, z uwzględnieniem wolnych par\nelektronowych.\nZasady oceniania\n2 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie i napisanie poprawnego wzoru\nsumarycznego związku X i poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu\nz uwzględnieniem wolnych par elektronowych i ładunku.\n1 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie i napisanie poprawnego wzoru\nsumarycznego związku X, ale błędne narysowanie wzoru elektronowego anionu albo\nbrak wzoru elektronowego anionu\nALBO\n1 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie stosunku molowego pierwiastków\nw związku X wyrażonego liczbami całkowitymi i brak wzoru sumarycznego związku X,\nale poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu z uwzględnieniem wolnych\npar elektronowych i ładunku\nALBO\n1 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie stosunku molowego pierwiastków\nw związku X, ale popełnienie błędu rachunkowego, który nie zmienia stosunku\nmolowego Ca : C : N = 1 : 1 : 2 i poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu\nz uwzględnieniem wolnych par elektronowych i ładunku.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nSposób 1.\nStosunek masowy pierwiastków w związku X: 𝑚Ca : 𝑚C : 𝑚N = 50 : 15 : 35\nStosunek molowy: 𝑛Ca : 𝑛C : 𝑛N =\n50\n40 :\n15\n12 :\n35\n14 = 1,25 : 1,25 : 2,5 = 1 : 1 : 2\nWzór sumaryczny związku X: CaCN2\nWzór elektronowy anionu:\nALBO\nC\nN\nN\nSposób 2.\nCaxCyNz\n40𝑥\n12𝑦 =\n50\n15 𝑥= 𝑦\n12𝑦\n14𝑧 =\n15\n35 𝑧= 2𝑦\nWzór sumaryczny związku X: CaxCyNz ⇒ 𝑥∶𝑦∶𝑧 = 1 ∶1 ∶2 CaCN2\nWzór elektronowy anionu:\nALBO\nC\nN\nN\nUwaga: Geometria jonu nie podlega ocenie.","solution":"Odpowiedź: **Krok 1. Skład procentowy.** Skoro wapń stanowi 50%, a węgiel 15%, to na azot przypada: $$100\\% - 50\\% - 15\\% = 35\\%$$ **Krok 2. Stosunek masowy → stosunek molowy.** Przyjmujemy 100 g związku, więc $m_{\\text{Ca}} = 50$ g, $m_{\\text{C}} = 15$ g, $m_{\\text{N}} = 35$ g: $$n_{\\text{Ca}} : n_{\\text{C}} : n_{\\text{N}} = \\frac{50}{40} : \\frac{15}{12} : \\frac{35}{14} = 1{,}25 : 1{,}25 : 2{,}5$$ Dzielimy przez najmniejszą wartość (1,25): $$n_{\\text{Ca}} : n_{\\text{C}} : n_{\\text{N}} = 1 : 1 : 2$$ **Krok 3. Wzór sumaryczny.** $$\\boxed{\\text{CaCN}_2}$$ (Sprawdzenie: $M = 40 + 12 + 2\\cdot 14 = 80\\ \\text{g/mol}$; udział Ca $= 40/80 = 50\\%$ ✓, węgla $= 12/80 = 15\\%$ ✓.) To **cyjanamid wapnia** — związek jonowy zbudowany z kationów $\\text{Ca}^{2+}$ i anionów cyjanamidkowych $\\text{CN}_2^{2-}$. **Krok 4. Wzór elektronowy anionu.** Anion $\\text{CN}_2^{2-}$ jest **izoelektronowy z $\\text{CO}_2$** — ma tę samą liczbę elektronów walencyjnych i tę samą strukturę: atom centralny z **dwoma wiązaniami podwójnymi** i po dwie wolne pary na atomach skrajnych. Sprawdzenie liczby elektronów walencyjnych: $4 (\\text{C}) + 2\\cdot 5 (\\text{N}) + 2 (\\text{ładunek}) = 16$ elektronów, czyli **8 par** — dokładnie tyle co w $\\text{CO}_2$ ($4 + 2\\cdot 6 = 16$). Wzór elektronowy (kreski oznaczają wiązania i wolne pary): $$\\big[\\ \\overline{\\underline{\\text{N}}} = \\text{C} = \\overline{\\underline{\\text{N}}}\\ \\big]^{2-}$$ czyli: **dwa wiązania podwójne C=N** oraz **po dwie wolne pary elektronowe na każdym atomie azotu**; na atomie węgla **brak wolnych par**. **Bilans:** 4 pary wiążące + 4 pary wolne = 8 par = 16 elektronów ✓\n\nTreść zadania (CKE)\n\nOd składu procentowego do wzoru — cztery kroki\n\nKrok | Działanie | W tym zadaniu\n1. | dopełnij procenty do 100% | N: $100 - 50 - 15 = 35\\%$\n2. | przyjmij 100 g próbki → procenty stają się gramami | 50 g Ca, 15 g C, 35 g N\n3. | podziel masy przez masy molowe | $\\frac{50}{40} : \\frac{15}{12} : \\frac{35}{14}$\n4. | sprowadź do najmniejszych liczb całkowitych | $1{,}25 : 1{,}25 : 2{,}5 = 1 : 1 : 2$\n\n$$\\text{wzór empiryczny} = \\text{CaCN}_2$$\n\nWzór empiryczny podaje najprostszy stosunek atomów; wzór rzeczywisty (sumaryczny) — faktyczną liczbę atomów w cząsteczce. Treść zadania zastrzega, że tu oba są tożsame, więc drugiego kroku (przez masę molową) nie trzeba wykonywać.\n\nCząsteczki i jony izoelektronowe\n\nIzoelektronowe = mają taką samą liczbę elektronów walencyjnych i taką samą liczbę atomów, więc przyjmują tę samą strukturę.\n\nWzorzec | Izoelektronowe z nim | Elektrony walencyjne | Budowa\n$\\text{CO}_2$ | $\\text{CN}_2^{2-}$, $\\text{N}_2\\text{O}$, $\\text{OCN}^-$, $\\text{SCN}^-$, $\\text{N}_3^-$ | 16 | liniowa, 2 wiązania podwójne\n$\\text{N}_2$ | CO, $\\text{CN}^-$, $\\text{NO}^+$ | 10 | potrójne\n$\\text{NO}_3^-$ | $\\text{CO}_3^{2-}$, $\\text{BO}_3^{3-}$ | 24 | płaska trójkątna\n$\\text{SO}_4^{2-}$ | $\\text{PO}_4^{3-}$, $\\text{ClO}_4^-$ | 32 | tetraedryczna\n\nRozpoznanie izoelektronowości to najszybsza droga do wzoru elektronowego nieznanego jonu.\n\nCyjanamid wapnia — kontekst\n\nCecha | Szczegóły\nwzór | $\\text{CaCN}_2$\nmasa molowa | 80 g/mol\nbudowa | jonowa: $\\text{Ca}^{2+}$ + $\\text{CN}_2^{2-}$\nnazwa handlowa | azotniak\nzastosowanie | nawóz azotowy, herbicyd, defoliant\notrzymywanie | $\\text{CaC}_2 + \\text{N}_2 \\xrightarrow{1000\\,^\\circ\\text{C}} \\text{CaCN}_2 + \\text{C}$\nw glebie | hydrolizuje do amoniaku i węglanu wapnia\n\nJak rysować wzór elektronowy jonu\n\n1. Policz wszystkie elektrony walencyjne, dodając ładunek ujemny (albo odejmując dodatni).\n2. Ustal atom centralny — zwykle ten o najmniejszej elektroujemności (tu: węgiel).\n3. Rozmieść wiązania tak, by każdy atom miał oktet.\n4. Pozostałe elektrony rozdziel jako wolne pary.\n5. Całość ujmij w nawias kwadratowy i zapisz ładunek w prawym górnym rogu.\n\nDla $\\text{CN}_2^{2-}$: 16 elektronów = 8 par → 4 pary wiążące (2 wiązania podwójne) + 4 pary wolne (po 2 na każdym azocie).\n\nPunktacja CKE\n\n- 2 pkt — poprawne obliczenia i wzór $\\text{CaCN}_2$ oraz poprawny wzór elektronowy anionu z wolnymi parami i ładunkiem.\n- 1 pkt — poprawny wzór sumaryczny, ale błędny lub brak wzoru elektronowego albo poprawny stosunek molowy (bez wzoru sumarycznego) i poprawny wzór elektronowy albo błąd rachunkowy niezmieniający stosunku 1:1:2 przy poprawnym wzorze elektronowym.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: **Najczęstszy błąd: pominięcie azotu przy liczeniu procentów.** Treść podaje udziały tylko dwóch pierwiastków — trzeci trzeba **dopełnić do 100%**. Bez tego kroku zadania nie da się rozwiązać. **Drugi błąd: dzielenie mas przez liczby atomowe zamiast przez masy molowe.** Do stosunku molowego dzielimy masę przez **masę molową**: Ca — 40 g/mol, C — 12 g/mol, N — 14 g/mol. **Trzeci: pozostawienie stosunku w postaci ułamkowej.** $1{,}25 : 1{,}25 : 2{,}5$ trzeba **sprowadzić do najmniejszych liczb całkowitych**, dzieląc przez najmniejszą wartość. **Wskazówka o $\\text{CO}_2$ jest kluczem do drugiej części zadania.** „Taka sama struktura elektronowa\" oznacza **izoelektronowość** — anion ma tyle samo elektronów walencyjnych i taki sam układ wiązań: liniowy, dwa wiązania podwójne, cztery wolne pary. **Nie zapomnij o ładunku 2− przy wzorze elektronowym.** Klucz CKE wymaga uwzględnienia zarówno **wolnych par**, jak i **ładunku** anionu. Wzór bez nawiasu kwadratowego i ładunku traci punkt. **Nie rysuj wiązań pojedynczych z potrójnym.** Struktura $\\text{N}\\equiv\\text{C}-\\text{N}$ ma inną liczbę wolnych par i nie jest izoelektronowa z $\\text{CO}_2$ w sensie wymaganym przez zadanie — choć jest jedną z formalnych struktur granicznych, klucz oczekuje wzoru analogicznego do dwutlenku węgla. **Geometria jonu nie podlega ocenie** — klucz CKE wprost to zaznacza. Liczy się poprawny układ wiązań i wolnych par, nie kąty.","image":"img/chemia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":"wzor empiryczny, sklad procentowy, stosunek molowy, wzor elektronowy anionu, cyjanamid wapnia","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 4. (0-2)
Pewien jonowy związek X składa się z wapnia, z węgla i z azotu. Masa wapnia stanowi 50 %
masy całego związku, a masa węgla - 15 % jego masy. Wzór empiryczny związku X jest też
wzorem rzeczywistym. Anion związku X ma taką samą strukturę elektronową jak tlenek
węgla(IV).
Na podstawie obliczeń ustal i napisz wzór sumaryczny związku X. Narysuj wzór
elektronowy anionu tego związku. Zaznacz kreskami wiązania chemiczne i wolne pary
elektronowe.
Wzór sumaryczny związku X:
Wzór elektronowy anionu:
Obliczenia:
4.
0-1-2
MCHP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 4. (0-2)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.
Zdający:

\n
  1. opisuje właściwości substancji i wyjaśnia
\n

przebieg procesów chemicznych;

\n
  1. wykorzystuje wiedzę i dostępne
\n

informacje do rozwiązywania problemów
chemicznych […].
I. Atomy, cząsteczki i stechiometria
chemiczna. Zdający:

\n
  1. ustala wzór […] rzeczywisty związku
\n

chemicznego […] na podstawie jego składu
i masy molowej.
III. Wiązania chemiczne. Oddziaływania
międzycząsteczkowe. Zdający:

\n
  1. pisze wzory elektronowe […] jonów
\n

złożonych, z uwzględnieniem wolnych par
elektronowych.
Zasady oceniania
2 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie i napisanie poprawnego wzoru
sumarycznego związku X i poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu
z uwzględnieniem wolnych par elektronowych i ładunku.
1 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie i napisanie poprawnego wzoru
sumarycznego związku X, ale błędne narysowanie wzoru elektronowego anionu albo
brak wzoru elektronowego anionu
ALBO
1 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie stosunku molowego pierwiastków
w związku X wyrażonego liczbami całkowitymi i brak wzoru sumarycznego związku X,
ale poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu z uwzględnieniem wolnych
par elektronowych i ładunku
ALBO
1 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie stosunku molowego pierwiastków
w związku X, ale popełnienie błędu rachunkowego, który nie zmienia stosunku
molowego Ca : C : N = 1 : 1 : 2 i poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu
z uwzględnieniem wolnych par elektronowych i ładunku.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
Sposób 1.
Stosunek masowy pierwiastków w związku X: 𝑚Ca : 𝑚C : 𝑚N = 50 : 15 : 35
Stosunek molowy: 𝑛Ca : 𝑛C : 𝑛N =
50
40 :
15
12 :
35
14 = 1,25 : 1,25 : 2,5 = 1 : 1 : 2
Wzór sumaryczny związku X: CaCN2
Wzór elektronowy anionu:
ALBO
C
N
N
Sposób 2.
CaxCyNz
40𝑥
12𝑦 =
50
15 𝑥= 𝑦
12𝑦
14𝑧 =
15
35 𝑧= 2𝑦
Wzór sumaryczny związku X: CaxCyNz ⇒ 𝑥∶𝑦∶𝑧 = 1 ∶1 ∶2 CaCN2
Wzór elektronowy anionu:
ALBO
C
N
N
Uwaga: Geometria jonu nie podlega ocenie.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Odpowiedź: Krok 1. Skład procentowy. Skoro wapń stanowi 50%, a węgiel 15%, to na azot przypada: $$100\\% - 50\\% - 15\\% = 35\\%$$ Krok 2. Stosunek masowy → stosunek molowy. Przyjmujemy 100 g związku, więc $m_{\\text{Ca}} = 50$ g, $m_{\\text{C}} = 15$ g, $m_{\\text{N}} = 35$ g: $$n_{\\text{Ca}} : n_{\\text{C}} : n_{\\text{N}} = \\frac{50}{40} : \\frac{15}{12} : \\frac{35}{14} = 1{,}25 : 1{,}25 : 2{,}5$$ Dzielimy przez najmniejszą wartość (1,25): $$n_{\\text{Ca}} : n_{\\text{C}} : n_{\\text{N}} = 1 : 1 : 2$$ Krok 3. Wzór sumaryczny. $$\\boxed{\\text{CaCN}_2}$$ (Sprawdzenie: $M = 40 + 12 + 2\\cdot 14 = 80\\ \\text{g/mol}$; udział Ca $= 40/80 = 50\\%$ ✓, węgla $= 12/80 = 15\\%$ ✓.) To cyjanamid wapnia — związek jonowy zbudowany z kationów $\\text{Ca}^{2+}$ i anionów cyjanamidkowych $\\text{CN}_2^{2-}$. Krok 4. Wzór elektronowy anionu. Anion $\\text{CN}_2^{2-}$ jest izoelektronowy z $\\text{CO}_2$ — ma tę samą liczbę elektronów walencyjnych i tę samą strukturę: atom centralny z dwoma wiązaniami podwójnymi i po dwie wolne pary na atomach skrajnych. Sprawdzenie liczby elektronów walencyjnych: $4 (\\text{C}) + 2\\cdot 5 (\\text{N}) + 2 (\\text{ładunek}) = 16$ elektronów, czyli 8 par — dokładnie tyle co w $\\text{CO}_2$ ($4 + 2\\cdot 6 = 16$). Wzór elektronowy (kreski oznaczają wiązania i wolne pary): $$\\big[\\ \\overline{\\underline{\\text{N}}} = \\text{C} = \\overline{\\underline{\\text{N}}}\\ \\big]^{2-}$$ czyli: dwa wiązania podwójne C=N oraz po dwie wolne pary elektronowe na każdym atomie azotu; na atomie węgla brak wolnych par. Bilans: 4 pary wiążące + 4 pary wolne = 8 par = 16 elektronów ✓

\n

Treść zadania (CKE)

\n

Od składu procentowego do wzoru — cztery kroki

\n

Krok | Działanie | W tym zadaniu

\n
  1. | dopełnij procenty do 100% | N: $100 - 50 - 15 = 35\\%$
  2. | przyjmij 100 g próbki → procenty stają się gramami | 50 g Ca, 15 g C, 35 g N
  3. | podziel masy przez masy molowe | $\\frac{50}{40} : \\frac{15}{12} : \\frac{35}{14}$
  4. | sprowadź do najmniejszych liczb całkowitych | $1{,}25 : 1{,}25 : 2{,}5 = 1 : 1 : 2$
\n

$$\\text{wzór empiryczny} = \\text{CaCN}_2$$

\n

Wzór empiryczny podaje najprostszy stosunek atomów; wzór rzeczywisty (sumaryczny) — faktyczną liczbę atomów w cząsteczce. Treść zadania zastrzega, że tu oba są tożsame, więc drugiego kroku (przez masę molową) nie trzeba wykonywać.

\n

Cząsteczki i jony izoelektronowe

\n

Izoelektronowe = mają taką samą liczbę elektronów walencyjnych i taką samą liczbę atomów, więc przyjmują tę samą strukturę.

\n

Wzorzec | Izoelektronowe z nim | Elektrony walencyjne | Budowa
$\\text{CO}_2$ | $\\text{CN}_2^{2-}$, $\\text{N}_2\\text{O}$, $\\text{OCN}^-$, $\\text{SCN}^-$, $\\text{N}_3^-$ | 16 | liniowa, 2 wiązania podwójne
$\\text{N}_2$ | CO, $\\text{CN}^-$, $\\text{NO}^+$ | 10 | potrójne
$\\text{NO}_3^-$ | $\\text{CO}_3^{2-}$, $\\text{BO}_3^{3-}$ | 24 | płaska trójkątna
$\\text{SO}_4^{2-}$ | $\\text{PO}_4^{3-}$, $\\text{ClO}_4^-$ | 32 | tetraedryczna

\n

Rozpoznanie izoelektronowości to najszybsza droga do wzoru elektronowego nieznanego jonu.

\n

Cyjanamid wapnia — kontekst

\n

Cecha | Szczegóły
wzór | $\\text{CaCN}_2$
masa molowa | 80 g/mol
budowa | jonowa: $\\text{Ca}^{2+}$ + $\\text{CN}_2^{2-}$
nazwa handlowa | azotniak
zastosowanie | nawóz azotowy, herbicyd, defoliant
otrzymywanie | $\\text{CaC}_2 + \\text{N}_2 \\xrightarrow{1000\\,^\\circ\\text{C}} \\text{CaCN}_2 + \\text{C}$
w glebie | hydrolizuje do amoniaku i węglanu wapnia

\n

Jak rysować wzór elektronowy jonu

\n
  1. Policz wszystkie elektrony walencyjne, dodając ładunek ujemny (albo odejmując dodatni).
  2. Ustal atom centralny — zwykle ten o najmniejszej elektroujemności (tu: węgiel).
  3. Rozmieść wiązania tak, by każdy atom miał oktet.
  4. Pozostałe elektrony rozdziel jako wolne pary.
  5. Całość ujmij w nawias kwadratowy i zapisz ładunek w prawym górnym rogu.
\n

Dla $\\text{CN}_2^{2-}$: 16 elektronów = 8 par → 4 pary wiążące (2 wiązania podwójne) + 4 pary wolne (po 2 na każdym azocie).

\n

Punktacja CKE

\n\n

Typowy błąd: Najczęstszy błąd: pominięcie azotu przy liczeniu procentów. Treść podaje udziały tylko dwóch pierwiastków — trzeci trzeba dopełnić do 100%. Bez tego kroku zadania nie da się rozwiązać. Drugi błąd: dzielenie mas przez liczby atomowe zamiast przez masy molowe. Do stosunku molowego dzielimy masę przez masę molową: Ca — 40 g/mol, C — 12 g/mol, N — 14 g/mol. Trzeci: pozostawienie stosunku w postaci ułamkowej. $1{,}25 : 1{,}25 : 2{,}5$ trzeba sprowadzić do najmniejszych liczb całkowitych, dzieląc przez najmniejszą wartość. Wskazówka o $\\text{CO}_2$ jest kluczem do drugiej części zadania. „Taka sama struktura elektronowa" oznacza izoelektronowość — anion ma tyle samo elektronów walencyjnych i taki sam układ wiązań: liniowy, dwa wiązania podwójne, cztery wolne pary. Nie zapomnij o ładunku 2− przy wzorze elektronowym. Klucz CKE wymaga uwzględnienia zarówno wolnych par, jak i ładunku anionu. Wzór bez nawiasu kwadratowego i ładunku traci punkt. Nie rysuj wiązań pojedynczych z potrójnym. Struktura $\\text{N}\\equiv\\text{C}-\\text{N}$ ma inną liczbę wolnych par i nie jest izoelektronowa z $\\text{CO}_2$ w sensie wymaganym przez zadanie — choć jest jedną z formalnych struktur granicznych, klucz oczekuje wzoru analogicznego do dwutlenku węgla. Geometria jonu nie podlega ocenie — klucz CKE wprost to zaznacza. Liczy się poprawny układ wiązań i wolnych par, nie kąty.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź: wzór sumaryczny X = CaCN₂; anion = (N=C=N)²⁻ (cyjanamid/karbodiimid wapnia)

\n
Ustalenie wzoru
\n

Załóżmy 100 g związku X. Z danych:

\n\n

Liczby moli atomów:

\n

$$n_{Ca}=\\frac{50}{40}=1,25\\text{ mol}$$
$$n_{C}=\\frac{15}{12}=1,25\\text{ mol}$$
$$n_{N}=\\frac{35}{14}=2,5\\text{ mol}$$

\n

Stosunek atomów:

\n

$$Ca:C:N=1,25:1,25:2,5=1:1:2$$

\n

Ponieważ wzór empiryczny jest zarazem rzeczywistym, wzór sumaryczny to:

\n

$$\\boxed{CaCN_2}$$

\n
Wzór elektronowy anionu
\n

Anion to \\(CN_2^{2-}\\). Ma on taką samą strukturę elektronową (jest izoelektronowy) jak \\(CO_2\\): łączna liczba elektronów walencyjnych = 4 (C) + 2·5 (N) + 2 (ładunek) = 16 e⁻, tak jak w \\(CO_2\\). Budowa jest liniowa z podwójnymi wiązaniami:

\n

$$\\left[\\,\\overset{ }{\\underset{ }{N}}\\!=\\!C\\!=\\!\\overset{ }{\\underset{ }{N}}\\,\\right]^{2-}$$

\n

Każdy atom azotu ma po dwie wolne pary elektronowe, atom węgla nie ma wolnych par, a wszystkie wiązania to wiązania podwójne (N=C=N). Cały jon ma ładunek 2-.

\n

Uwaga: poprawnym związkiem jest CaCN₂ (cyjanamid/karbodiimid wapnia), a NIE Ca(CN)₂ - decyduje o tym analiza procentowa (stosunek 1:1:2) oraz izoelektronowość anionu z CO₂.

\n

Zasady oceniania CKE

\n"}]}