{"id":"chemia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/17","paper_id":"chemia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"17","points":null,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.\nNiektóre aldehydy w obecności mocnych zasad ulegają reakcji dysproporcjonowania,\nprowadzącej do powstania alkoholu i soli kwasu karboksylowego. Dotyczy to związków,\nktórych cząsteczki nie zawierają atomów wodoru związanych z atomem węgla połączonym\nz grupą aldehydową - np. 2,2-dimetylopropanalu. Opisana reakcja z udziałem tego aldehydu\nprzebiega zgodnie z równaniem:\n2CH3-C(CH3)2-CHO + KOH → CH3-C(CH3)2-CH2-OH + CH3-C(CH3)2-COOK\nJeżeli do reakcji użyje się mieszaniny dwóch aldehydów, na ogół powstaną cztery produkty:\ndwa alkohole i sole dwóch kwasów. Wyjątek stanowią reakcje, w których jednym\nz substratów jest metanal. Ma on na tyle silne właściwości redukujące, że w warunkach\nreakcji utlenia się do kwasu (powstaje HCOOK), a drugi aldehyd wchodzący w skład\nmieszaniny substratów redukuje się do alkoholu.\nNa podstawie: R.T. Morrison, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/chemia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 17.<br>Niektóre aldehydy w obecności mocnych zasad ulegają reakcji dysproporcjonowania,<br>prowadzącej do powstania alkoholu i soli kwasu karboksylowego. Dotyczy to związków,<br>których cząsteczki nie zawierają atomów wodoru związanych z atomem węgla połączonym<br>z grupą aldehydową - np. 2,2-dimetylopropanalu. Opisana reakcja z udziałem tego aldehydu<br>przebiega zgodnie z równaniem:<br>2CH3-C(CH3)2-CHO + KOH → CH3-C(CH3)2-CH2-OH + CH3-C(CH3)2-COOK<br>Jeżeli do reakcji użyje się mieszaniny dwóch aldehydów, na ogół powstaną cztery produkty:<br>dwa alkohole i sole dwóch kwasów. Wyjątek stanowią reakcje, w których jednym<br>z substratów jest metanal. Ma on na tyle silne właściwości redukujące, że w warunkach<br>reakcji utlenia się do kwasu (powstaje HCOOK), a drugi aldehyd wchodzący w skład<br>mieszaniny substratów redukuje się do alkoholu.<br>Na podstawie: R.T. Morrison, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.</p>","solutions":[]}