{"id":"chemia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/18","paper_id":"chemia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-1)\nKetony, których cząsteczki zawierają grupę metylową związaną z karbonylowym atomem\nwęgla, ulegają tzw. reakcji haloformowej, czyli utlenieniu za pomocą jonów XO\n-, gdzie X\nmoże być chlorem, bromem lub jodem. Przebieg takiej reakcji z udziałem anionów\nchloranowych(I) przedstawiono na schemacie:\nCH3\nC\nO\nR\nCOOH\nR\nClO\nCOO\nR\nH+\nW pierwszym etapie procesu powstaje odpowiedni anion kwasu karboksylowego RCOO-\noraz haloform CHCl3 (chloroform).\nNa podstawie: T.W.G. Solomons, C.B. Fryhle, S.A. Snyder, Chemia organiczna, Warszawa 2022;\nR.T. Morisson, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.\nW celu otrzymania kwasu 3-metylobut-2-enowego w temperaturze 60 °C przeprowadzono\nreakcję chloranu(I) potasu z odpowiednim ketonem. W tych warunkach podwójne wiązanie\nwęgiel - węgiel w cząsteczce ketonu nie ulega reakcji.\nNapisz wzór półstrukturalny (grupowy) ketonu użytego w reakcji haloformowej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\n9. Węglowodory. Zdający:\n5) rysuje wzory […] półstrukturalne izomerów\nkonstytucyjnych […].\n11. Związki karbonylowe - aldehydy i ketony.\nZdający:\n2) rysuje wzory […] półstrukturalne […]\nketonów […].\n12. Kwasy karboksylowe. Zdający:\n5) zapisuje równania reakcji z udziałem\nkwasów karboksylowych (których produktami\nsą […]); projektuje i przeprowadza\ndoświadczenia pozwalające otrzymywać sole\nkwasów karboksylowych […].\nZasady oceniania\n1 pkt - napisanie poprawnego wzoru półstrukturalnego (grupowego) ketonu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nO\nCH3\nC\nCH\nCH3\nC\nH3\nC\nCHO\nCH2OH","solution":null,"image":"img/chemia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 18. (0-1)<br>Ketony, których cząsteczki zawierają grupę metylową związaną z karbonylowym atomem<br>węgla, ulegają tzw. reakcji haloformowej, czyli utlenieniu za pomocą jonów XO<br>-, gdzie X<br>może być chlorem, bromem lub jodem. Przebieg takiej reakcji z udziałem anionów<br>chloranowych(I) przedstawiono na schemacie:<br>CH3<br>C<br>O<br>R<br>COOH<br>R<br>ClO<br>COO<br>R<br>H+<br>W pierwszym etapie procesu powstaje odpowiedni anion kwasu karboksylowego RCOO-<br>oraz haloform CHCl3 (chloroform).<br>Na podstawie: T.W.G. Solomons, C.B. Fryhle, S.A. Snyder, Chemia organiczna, Warszawa 2022;<br>R.T. Morisson, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.<br>W celu otrzymania kwasu 3-metylobut-2-enowego w temperaturze 60 °C przeprowadzono<br>reakcję chloranu(I) potasu z odpowiednim ketonem. W tych warunkach podwójne wiązanie<br>węgiel - węgiel w cząsteczce ketonu nie ulega reakcji.<br>Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) ketonu użytego w reakcji haloformowej.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 18. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Wykorzystanie i tworzenie informacji.<br>II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów.</p>\n<ol><li>Węglowodory. Zdający:</li><li>rysuje wzory […] półstrukturalne izomerów</li></ol>\n<p>konstytucyjnych […].</p>\n<ol><li>Związki karbonylowe - aldehydy i ketony.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>rysuje wzory […] półstrukturalne […]</li></ol>\n<p>ketonów […].</p>\n<ol><li>Kwasy karboksylowe. Zdający:</li><li>zapisuje równania reakcji z udziałem</li></ol>\n<p>kwasów karboksylowych (których produktami<br>są […]); projektuje i przeprowadza<br>doświadczenia pozwalające otrzymywać sole<br>kwasów karboksylowych […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - napisanie poprawnego wzoru półstrukturalnego (grupowego) ketonu.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>O<br>CH3<br>C<br>CH<br>CH3<br>C<br>H3<br>C<br>CHO<br>CH2OH</p>","solutions":[]}