{"id":"chemia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/20.3","paper_id":"chemia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"20.3","points":3,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.3. (0-3)\nDo reakcji Hecka użyto 0,1570 g bromobenzenu i 0,1081 g kwasu propenowego. W wyniku\nprzemiany opisanej poniższym równaniem otrzymano 0,1245 g kwasu cynamonowego.\nC6H5Br + C3H4O2 → C9H8O2 + HBr\nbromobenzen kwas propenowy kwas cynamonowy\nOblicz wydajność opisanej przemiany. Wynik podaj w procentach. Napisz nazwę lub\nwzór substancji użytej w nadmiarze.\nObliczenia:\nWydajność przemiany: W nadmiarze użyto:\nECHP-R0_100\nInformacja do zadań 21.-22.\nKwas cynamonowy i kwas kawowy są naturalnymi antyoksydantami występującymi\nw roślinach.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20.3. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\n1. Atomy, cząsteczki i stechiometria\nchemiczna. Zdający:\n6) wykonuje obliczenia z uwzględnieniem\nwydajności reakcji i mola dotyczące: mas\nsubstratów i produktów (stechiometria\nwzorów i równań chemicznych) […].\n12. Kwasy karboksylowe. Zdający:\n1) […] rysuje wzory […] półstrukturalne\nizomerycznych kwasów karboksylowych\n[…];\n3) zapisuje równania reakcji otrzymywania\nkwasów karboksylowych […].\nZasady oceniania\n3 pkt - zastosowanie poprawnej metody uwzględniającej sprawdzenie na podstawie\nobliczeń, która z substancji została użyta w nadmiarze, poprawne wykonanie\nobliczeń i podanie poprawnej wartości wydajności oraz poprawne wskazanie\nsubstancji użytej w nadmiarze (wzór lub nazwa).\n2 pkt - zastosowanie poprawnej metody bez sprawdzenia na podstawie obliczeń, która\nz substancji została użyta w nadmiarze, poprawne wykonanie obliczeń i podanie\npoprawnej wartości wydajności oraz poprawne wskazanie substancji użytej\nw nadmiarze (wzór lub nazwa)\nALBO\n2 pkt - zastosowanie poprawnej metody uwzględniającej sprawdzenie na podstawie\nobliczeń, która z substancji została użyta w nadmiarze, ale popełnienie błędów\nrachunkowych prowadzących do błędnego wyniku albo wyników i obliczenie\nwydajności oraz poprawne wskazanie substancji użytej w nadmiarze (wzór lub\nnazwa) w odniesieniu do wykonanych obliczeń\nALBO\n2 pkt - zastosowanie poprawnej metody uwzględniającej sprawdzenie na podstawie\nobliczeń, która z substancji została użyta w nadmiarze, poprawne wykonanie\nobliczeń i podanie poprawnej wartości masy kwasu cynamonowego lub poprawnych\nliczb moli kwasu cynamonowego oraz poprawne wskazanie substancji użytej\nw nadmiarze (wzór lub nazwa)\nALBO\n2 pkt - zastosowanie poprawnej metody uwzględniającej sprawdzenie na podstawie\nobliczeń, która z substancji została użyta w nadmiarze, poprawne wykonanie\nobliczeń i podanie poprawnej wartości masy bromobenzenu, który przereagował oraz\npoprawne wskazanie substancji użytej w nadmiarze (wzór lub nazwa).\n1 pkt - poprawne wykonanie obliczeń i wskazanie na podstawie obliczeń substancji użytej\nw nadmiarze (wzór lub nazwa).\n0 pkt - zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.\nPrzykładowe rozwiązania\nSposób 1.\n157,0 g C6H5Br 1 mol\n0,1570 g 𝑥\n𝑥 = 0,001 mol\n72,0 g C3H4O2 1 mol\n0,1081 g 𝑦\n𝑦 = 0,0015 mol\n(związek użyty w nadmiarze)\nmasa kwasu cynamonowego 𝑚 = 0,001 ∙ 148 = 0,148 (g)\n0,148 g 100 %\n0,1245 g 𝑊 ⇒ 𝑊= 84,1 (%)\nWydajność przemiany: 84,1 (%) W nadmiarze użyto: kwasu propenowego (C3H4O2)\nSposób 2.\n𝑛C6H5Br = 𝑚\n𝑀= 0,1570\n157 = 0,001 (mol)\n𝑛C3H4O2 = 0,1081\n72 = 0,0015 (mol)\n(związek użyty w nadmiarze)\nLiczba moli kwasu cynamonowego 𝑛=\n0,1245\n148 = 0,00084 (mol)\n𝑊= 𝑛𝑟𝑧\n𝑛𝑡\n∙100 % ⇒ 𝑊= 0,00084 (mol)\n0,001 (mol) ∙100 % = 84,0 (%)\nWydajność przemiany: 84,0 (%) W nadmiarze użyto: kwasu propenowego (C3H4O2)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nSposób 3.\n157,0 g C6H5Br 72,0 g C3H4O2\n𝑦 0,1081 g\n𝑦 = 0,2357 (g)\n𝑥 C6H5Br 0,1245 g\n157 g 148 g\n𝑥 = 0,1321 (g)\n𝑊= 0,1321 (𝑔)\n0,1570 (𝑔) ∙100 % ⇒ 𝑊= 84,1 (%)\nWydajność przemiany: 84,1 (%) W nadmiarze użyto: kwasu propenowego (C3H4O2)\nUwaga 1.: Jeżeli zdający poprawnie wykona konieczne obliczenia, a w miejscu\nprzeznaczonym na wskazanie substancji użytej w nadmiarze nie dokona\nwskazania albo wpisze błędną nazwę kwasu lub błędny wzór kwasu, to za swoje\nrozwiązanie może otrzymać maksymalnie 2 punkt.\nUwaga 2.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.\nZa poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej\npoprawnej metody i poprawnych obliczeń.","solution":null,"image":"img/chemia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-20.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 20.3. (0-3)
Do reakcji Hecka użyto 0,1570 g bromobenzenu i 0,1081 g kwasu propenowego. W wyniku
przemiany opisanej poniższym równaniem otrzymano 0,1245 g kwasu cynamonowego.
C6H5Br + C3H4O2 → C9H8O2 + HBr
bromobenzen kwas propenowy kwas cynamonowy
Oblicz wydajność opisanej przemiany. Wynik podaj w procentach. Napisz nazwę lub
wzór substancji użytej w nadmiarze.
Obliczenia:
Wydajność przemiany: W nadmiarze użyto:
ECHP-R0_100
Informacja do zadań 21.-22.
Kwas cynamonowy i kwas kawowy są naturalnymi antyoksydantami występującymi
w roślinach.

","answer_text_html":"

Zadanie 20.3. (0-3)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Wykorzystanie i tworzenie informacji.
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.

\n
  1. Atomy, cząsteczki i stechiometria
\n

chemiczna. Zdający:

\n
  1. wykonuje obliczenia z uwzględnieniem
\n

wydajności reakcji i mola dotyczące: mas
substratów i produktów (stechiometria
wzorów i równań chemicznych) […].

\n
  1. Kwasy karboksylowe. Zdający:
  2. […] rysuje wzory […] półstrukturalne
\n

izomerycznych kwasów karboksylowych
[…];

\n
  1. zapisuje równania reakcji otrzymywania
\n

kwasów karboksylowych […].
Zasady oceniania
3 pkt - zastosowanie poprawnej metody uwzględniającej sprawdzenie na podstawie
obliczeń, która z substancji została użyta w nadmiarze, poprawne wykonanie
obliczeń i podanie poprawnej wartości wydajności oraz poprawne wskazanie
substancji użytej w nadmiarze (wzór lub nazwa).
2 pkt - zastosowanie poprawnej metody bez sprawdzenia na podstawie obliczeń, która
z substancji została użyta w nadmiarze, poprawne wykonanie obliczeń i podanie
poprawnej wartości wydajności oraz poprawne wskazanie substancji użytej
w nadmiarze (wzór lub nazwa)
ALBO
2 pkt - zastosowanie poprawnej metody uwzględniającej sprawdzenie na podstawie
obliczeń, która z substancji została użyta w nadmiarze, ale popełnienie błędów
rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku albo wyników i obliczenie
wydajności oraz poprawne wskazanie substancji użytej w nadmiarze (wzór lub
nazwa) w odniesieniu do wykonanych obliczeń
ALBO
2 pkt - zastosowanie poprawnej metody uwzględniającej sprawdzenie na podstawie
obliczeń, która z substancji została użyta w nadmiarze, poprawne wykonanie
obliczeń i podanie poprawnej wartości masy kwasu cynamonowego lub poprawnych
liczb moli kwasu cynamonowego oraz poprawne wskazanie substancji użytej
w nadmiarze (wzór lub nazwa)
ALBO
2 pkt - zastosowanie poprawnej metody uwzględniającej sprawdzenie na podstawie
obliczeń, która z substancji została użyta w nadmiarze, poprawne wykonanie
obliczeń i podanie poprawnej wartości masy bromobenzenu, który przereagował oraz
poprawne wskazanie substancji użytej w nadmiarze (wzór lub nazwa).
1 pkt - poprawne wykonanie obliczeń i wskazanie na podstawie obliczeń substancji użytej
w nadmiarze (wzór lub nazwa).
0 pkt - zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Przykładowe rozwiązania
Sposób 1.
157,0 g C6H5Br 1 mol
0,1570 g 𝑥
𝑥 = 0,001 mol
72,0 g C3H4O2 1 mol
0,1081 g 𝑦
𝑦 = 0,0015 mol
(związek użyty w nadmiarze)
masa kwasu cynamonowego 𝑚 = 0,001 ∙ 148 = 0,148 (g)
0,148 g 100 %
0,1245 g 𝑊 ⇒ 𝑊= 84,1 (%)
Wydajność przemiany: 84,1 (%) W nadmiarze użyto: kwasu propenowego (C3H4O2)
Sposób 2.
𝑛C6H5Br = 𝑚
𝑀= 0,1570
157 = 0,001 (mol)
𝑛C3H4O2 = 0,1081
72 = 0,0015 (mol)
(związek użyty w nadmiarze)
Liczba moli kwasu cynamonowego 𝑛=
0,1245
148 = 0,00084 (mol)
𝑊= 𝑛𝑟𝑧
𝑛𝑡
∙100 % ⇒ 𝑊= 0,00084 (mol)
0,001 (mol) ∙100 % = 84,0 (%)
Wydajność przemiany: 84,0 (%) W nadmiarze użyto: kwasu propenowego (C3H4O2)
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Sposób 3.
157,0 g C6H5Br 72,0 g C3H4O2
𝑦 0,1081 g
𝑦 = 0,2357 (g)
𝑥 C6H5Br 0,1245 g
157 g 148 g
𝑥 = 0,1321 (g)
𝑊= 0,1321 (𝑔)
0,1570 (𝑔) ∙100 % ⇒ 𝑊= 84,1 (%)
Wydajność przemiany: 84,1 (%) W nadmiarze użyto: kwasu propenowego (C3H4O2)
Uwaga 1.: Jeżeli zdający poprawnie wykona konieczne obliczenia, a w miejscu
przeznaczonym na wskazanie substancji użytej w nadmiarze nie dokona
wskazania albo wpisze błędną nazwę kwasu lub błędny wzór kwasu, to za swoje
rozwiązanie może otrzymać maksymalnie 2 punkt.
Uwaga 2.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej
poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

","solutions":[]}