{"id":"chemia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/5","paper_id":"chemia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-2)\nPewien jonowy związek X składa się z wapnia, z węgla i z azotu. Masa wapnia stanowi 50 %\nmasy całego związku, a masa węgla - 15 % jego masy. Wzór empiryczny związku X jest też\nwzorem rzeczywistym. Anion związku X ma taką samą strukturę elektronową jak tlenek\nwęgla(IV).\nNa podstawie obliczeń ustal i napisz wzór sumaryczny związku X. Narysuj wzór\nelektronowy anionu tego związku. Zaznacz kreskami wiązania chemiczne i wolne pary\nelektronowe.\nObliczenia:\nWzór sumaryczny związku X:\nWzór elektronowy anionu:\nECHP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\n1. Atomy, cząsteczki i stechiometria\nchemiczna. Zdający:\n4) ustala wzór empiryczny i rzeczywisty\nzwiązku chemicznego (nieorganicznego\n[…]) na podstawie jego składu wyrażonego\nw % masowych i masy molowej.\n3. Wiązania chemiczne. Zdający:\n4) zapisuje wzory elektronowe […] jonów\n[…].\nZasady oceniania\n2 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie i napisanie poprawnego wzoru\nsumarycznego związku X i poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu\nz uwzględnieniem wolnych par elektronowych i ładunku.\n1 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie i napisanie poprawnego wzoru\nsumarycznego związku X, ale błędne narysowanie wzoru elektronowego anionu albo\nbrak wzoru elektronowego anionu\nALBO\n1 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie stosunku molowego pierwiastków\nw związku X wyrażonego liczbami całkowitymi i brak wzoru sumarycznego związku X,\nale poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu z uwzględnieniem wolnych\npar elektronowych i ładunku\nALBO\n1 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie stosunku molowego pierwiastków\nw związku X, ale popełnienie błędu rachunkowego, który nie zmienia stosunku\nmolowego Ca : C : N = 1 : 1 : 2 i poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu\nz uwzględnieniem wolnych par elektronowych i ładunku.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nSposób 1.\nStosunek masowy pierwiastków w związku X: 𝑚Ca : 𝑚C : 𝑚N = 50 : 15 : 35\nStosunek molowy: 𝑛Ca : 𝑛C : 𝑛N =\n50\n40 :\n15\n12 :\n35\n14 = 1,25 : 1,25 : 2,5 = 1 : 1 : 2\nWzór sumaryczny związku X: CaCN2\nWzór elektronowy anionu:\nALBO\nC\nN\nN\nSposób 2.\nCaxCyNz\n40𝑥\n12𝑦 =\n50\n15 𝑥= 𝑦\n12𝑦\n14𝑧 =\n15\n35 𝑧= 2𝑦\nWzór sumaryczny związku X: CaxCyNz ⇒ 𝑥∶𝑦∶𝑧 = 1 ∶1 ∶2 CaCN2\nWzór elektronowy anionu:\nALBO\nC\nN\nN\nUwaga: Geometria jonu nie podlega ocenie.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/chemia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 5. (0-2)
Pewien jonowy związek X składa się z wapnia, z węgla i z azotu. Masa wapnia stanowi 50 %
masy całego związku, a masa węgla - 15 % jego masy. Wzór empiryczny związku X jest też
wzorem rzeczywistym. Anion związku X ma taką samą strukturę elektronową jak tlenek
węgla(IV).
Na podstawie obliczeń ustal i napisz wzór sumaryczny związku X. Narysuj wzór
elektronowy anionu tego związku. Zaznacz kreskami wiązania chemiczne i wolne pary
elektronowe.
Obliczenia:
Wzór sumaryczny związku X:
Wzór elektronowy anionu:
ECHP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 5. (0-2)
Wymaganie ogólne
Wymagania szczegółowe
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.

\n
  1. Atomy, cząsteczki i stechiometria
\n

chemiczna. Zdający:

\n
  1. ustala wzór empiryczny i rzeczywisty
\n

związku chemicznego (nieorganicznego
[…]) na podstawie jego składu wyrażonego
w % masowych i masy molowej.

\n
  1. Wiązania chemiczne. Zdający:
  2. zapisuje wzory elektronowe […] jonów
\n

[…].
Zasady oceniania
2 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie i napisanie poprawnego wzoru
sumarycznego związku X i poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu
z uwzględnieniem wolnych par elektronowych i ładunku.
1 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie i napisanie poprawnego wzoru
sumarycznego związku X, ale błędne narysowanie wzoru elektronowego anionu albo
brak wzoru elektronowego anionu
ALBO
1 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie stosunku molowego pierwiastków
w związku X wyrażonego liczbami całkowitymi i brak wzoru sumarycznego związku X,
ale poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu z uwzględnieniem wolnych
par elektronowych i ładunku
ALBO
1 pkt - na podstawie obliczeń poprawne ustalenie stosunku molowego pierwiastków
w związku X, ale popełnienie błędu rachunkowego, który nie zmienia stosunku
molowego Ca : C : N = 1 : 1 : 2 i poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu
z uwzględnieniem wolnych par elektronowych i ładunku.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
Sposób 1.
Stosunek masowy pierwiastków w związku X: 𝑚Ca : 𝑚C : 𝑚N = 50 : 15 : 35
Stosunek molowy: 𝑛Ca : 𝑛C : 𝑛N =
50
40 :
15
12 :
35
14 = 1,25 : 1,25 : 2,5 = 1 : 1 : 2
Wzór sumaryczny związku X: CaCN2
Wzór elektronowy anionu:
ALBO
C
N
N
Sposób 2.
CaxCyNz
40𝑥
12𝑦 =
50
15 𝑥= 𝑦
12𝑦
14𝑧 =
15
35 𝑧= 2𝑦
Wzór sumaryczny związku X: CaxCyNz ⇒ 𝑥∶𝑦∶𝑧 = 1 ∶1 ∶2 CaCN2
Wzór elektronowy anionu:
ALBO
C
N
N
Uwaga: Geometria jonu nie podlega ocenie.
Zasady oceniania rozwiązań zadań

","solutions":[]}