{"id":"chemia-2026-styczen-probna-rozszerzona/zad/21","paper_id":"chemia-2026-styczen-probna-rozszerzona","number":"21","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"probna","year":2026,"month":"styczen","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (0-2)\nPoniżej przedstawiono wzory stereochemiczne w projekcji Fischera trzech związków\norganicznych. Cząsteczki dwóch z nich nie są chiralne.\nI\nII\nIII\nC2H5\nC\nH3\nC\nH3\nBr\nBr\nC2H5\nCH3\nH\nH\nOH\nOH\nC2H5\nH\nCl\nH\nH\nCl\nH\nCl\nH\nUzupełnij tabelę. Wpisz numery związków, których cząsteczki nie są chiralne.\nUzasadnij wybór w każdym przypadku.\nNumer\nzwiązku\nUzasadnienie wyboru\n21.\n0-1-2\nMCHP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie\ninformacji. Zdający:\n1) pozyskuje i przetwarza informacje\nz różnorodnych źródeł.\nII. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający:\n5) wykorzystuje wiedzę i dostępne\ninformacje do rozwiązywania problemów\nchemicznych […].\nXII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający:\n5) wyjaśnia zjawisko izomerii optycznej;\nwskazuje centrum stereogeniczne\n(asymetryczny atom węgla); […];\nuzasadnia warunki wystąpienia izomerii\noptycznej w cząsteczce związku o podanej\nnazwie lub o podanym wzorze; ocenia, czy\ncząsteczka o podanym wzorze\nstereochemicznym jest chiralna.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli (napisanie dwóch poprawnych numerów\ni dwóch poprawnych uzasadnień).\n1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli (napisanie jednego poprawnego\nnumeru i jednego poprawnego uzasadnienia).\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nNumer związku\nUzasadnienie wyboru\nI\nCząsteczka tego związku ma płaszczyznę symetrii.\nALBO\nOba asymetryczne atomy węgla w tej cząsteczce skręcają\npłaszczyznę polaryzacji światła o taki sam kąt, ale w przeciwnych\nkierunkach.\nALBO\nW cząsteczce występują dwa takie same centra stereogeniczne\no przeciwnej konfiguracji, czyli związek ten to odmiana mezo.\nIII\nBrak centrum stereogenicznego.\nALBO\nBrak centrum chiralności.\nALBO\nBrak asymetrycznego atomu węgla.\nALBO\nMa płaszczyznę symetrii.\nUwaga: Jeżeli zdający napisze poprawne numery związków bez uzasadnienia,\nto nie otrzymuje punktów.\nZa odpowiedzi:\n• Cząsteczka nie jest chiralna.\n• Cząsteczka ma element symetrii.\n• Cząsteczka jest symetryczna.\n• Cząsteczka ma oś symetrii.\n• Jest to forma mezo.\nnie przyznaje się punktu.\nPróbny egzamin maturalny z chemii - styczeń 2026 r.","solution":null,"image":"img/chemia-2026-styczen-probna-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura próbna · styczeń 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura próbna","text_html":"

Zadanie 21. (0-2)
Poniżej przedstawiono wzory stereochemiczne w projekcji Fischera trzech związków
organicznych. Cząsteczki dwóch z nich nie są chiralne.
I
II
III
C2H5
C
H3
C
H3
Br
Br
C2H5
CH3
H
H
OH
OH
C2H5
H
Cl
H
H
Cl
H
Cl
H
Uzupełnij tabelę. Wpisz numery związków, których cząsteczki nie są chiralne.
Uzasadnij wybór w każdym przypadku.
Numer
związku
Uzasadnienie wyboru
21.
0-1-2
MCHP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 21. (0-2)
Wymagania ogólne
Wymaganie szczegółowe
I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie
informacji. Zdający:

\n
  1. pozyskuje i przetwarza informacje
\n

z różnorodnych źródeł.
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów.
Zdający:

\n
  1. wykorzystuje wiedzę i dostępne
\n

informacje do rozwiązywania problemów
chemicznych […].
XII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający:

\n
  1. wyjaśnia zjawisko izomerii optycznej;
\n

wskazuje centrum stereogeniczne
(asymetryczny atom węgla); […];
uzasadnia warunki wystąpienia izomerii
optycznej w cząsteczce związku o podanej
nazwie lub o podanym wzorze; ocenia, czy
cząsteczka o podanym wzorze
stereochemicznym jest chiralna.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Zasady oceniania
2 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli (napisanie dwóch poprawnych numerów
i dwóch poprawnych uzasadnień).
1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli (napisanie jednego poprawnego
numeru i jednego poprawnego uzasadnienia).
0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
Numer związku
Uzasadnienie wyboru
I
Cząsteczka tego związku ma płaszczyznę symetrii.
ALBO
Oba asymetryczne atomy węgla w tej cząsteczce skręcają
płaszczyznę polaryzacji światła o taki sam kąt, ale w przeciwnych
kierunkach.
ALBO
W cząsteczce występują dwa takie same centra stereogeniczne
o przeciwnej konfiguracji, czyli związek ten to odmiana mezo.
III
Brak centrum stereogenicznego.
ALBO
Brak centrum chiralności.
ALBO
Brak asymetrycznego atomu węgla.
ALBO
Ma płaszczyznę symetrii.
Uwaga: Jeżeli zdający napisze poprawne numery związków bez uzasadnienia,
to nie otrzymuje punktów.
Za odpowiedzi:
• Cząsteczka nie jest chiralna.
• Cząsteczka ma element symetrii.
• Cząsteczka jest symetryczna.
• Cząsteczka ma oś symetrii.
• Jest to forma mezo.
nie przyznaje się punktu.
Próbny egzamin maturalny z chemii - styczeń 2026 r.

","solutions":[]}