{"id":"e17-2018-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE","paper_id":"e17-2018-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny","number":"PE","points":null,"ptype":"open","subject":"e17","category":"egzamin-zawodowy","year":2018,"month":"styczen","level":null,"text":"Zadanie egzaminacyjne\nZałoga statku powietrznego o MTOW do 5700 kg wpisała w pokładowym dzienniku technicznym uwagi\ndotyczące działania układu elektroenergetycznego (rys. 4):\n1. podczas zasilania sieci pokładowej z akumulatora przy wzroście prądu obciążenia na szynach\nzauważalny jest znaczny spadek wartości napięcia (wskazywanego przez woltoamperomierz\nWA-240),\n2. przy pracującym silniku i włączonym wyłączniku P/N 11-15900 wskazówka woltoamperomierza\nWA-240 wychyla się w prawo, świeci się żarówka sygnalizacyjna „Prądnica” oraz odtwarzany jest\nostrzegawczy komunikat głosowy.\nSprawdzono:\n w akumulatorze: poziom elektrolitu, czystość zacisków i napięcie pod obciążeniem;\n w prądnicy: rezystancję uzwojeń, rezystancję izolacji, stan szczotek i stan układu prostowniczego.\nStwierdzono, że stan akumulatora i prądnicy są zgodne z warunkami technicznymi.\nNa podstawie załączonych materiałów wykonaj następujące czynności związane z określeniem przyczyn\nzaistniałej niezdatności układu elektroenergetycznego:\n1. Na podstawie rys. 1, 2 i 4 sporządź:\n schemat tzw. obwodu „mocy”, tj. połączenia akumulatora z siecią pokładową (połączenie zacisku „-”\nakumulatora z masą samolotu i zacisku „+” z szyną główną), z naniesionymi oznaczeniami\nposzczególnych urządzeń i odcinków przewodów - rys. 5\n schemat połączenia uzwojenia sterującego stycznika E16 z siecią pokładową z naniesionymi\noznaczeniami poszczególnych urządzeń i odcinków przewodów - rys. 6\n schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy z naniesionymi oznaczeniami odcinków\nprzewodów, urządzeń i styków, do których dołączone są przewody - rys. 7.\n2. Na podstawie schematu obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy sporządź wykaz urządzeń,\nktórych niezdatność może być przyczyną niezałączenia prądnicy do sieci pokładowej - tabela 2.\n3. Uzupełnij schemat układu do pomiaru rezystancji przejścia zestyku stycznika E16. W tym celu dorysuj\nna schemacie układu (rys. 8) symbole graficzne przyrządów pomiarowych i połącz je z układem w taki\nsposób, aby mierzyły parametry niezbędne do wyznaczenia metodą techniczną rezystancji przejścia\nzestyku stycznika. Wykorzystaj przyrządy pomiarowe zamieszczone w tabeli 3.\n4. Na podstawie danych zawartych w tabeli 4 i 5 oblicz pole przekroju przewodu (tabela 6) i wartość\nspadku napięcia w obwodzie mocy (tabela 7).\nWykorzystaj wzory stosowane w obliczeniach obwodów elektrycznych - str. 11.\nCzas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 180 minut.\nOcenie podlegać będzie 6 rezultatów:\n schemat obwodu połączenia akumulatora z siecią pokładową (obwód mocy) - rys. 5,\n schemat obwodu połączenia uzwojenia stycznika E16 z siecią pokładową - rys. 6,\n schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy - rys. 7,\n wykaz urządzeń, których niezdatność może być przyczyną nieprzyłączania się prądnicy do sieci\npokładowej - tabela 2,\n uzupełniony schemat układu do pomiaru rezystancji przejścia zestyku stycznika E16 - rys. 8,\n obliczenia pola przekroju przewodu oraz spadku napięcia w obwodzie połączenia akumulatora z siecią\npokładową dla obciążenia Iobc = 300 A i obliczonej wartości przekroju przewodu Sp - tabela 6 i tabela 7.\nOpis budowy i działania układu elektroenergetycznego prądu stałego statku powietrznego\n(na podstawie dokumentacji statku powietrznego)\nW układzie elektroenergetycznym prądu stałego pierwotnym źródłem energii elektrycznej jest trójfazowa\nprądnica prądu przemiennego o wzbudzeniu elektromagnetycznym. Uzwojenie twornika połączone\nw gwiazdę jest rozłożone na stojanie i dołączone do wbudowanego wewnątrz trójfazowego prostownika. Na\nzaciskach wyjściowych prądnicy otrzymuje się prąd stały o napięciu 28 V. Prądnica może być obciążona\nprądem znamionowym do 70 A.\nSchemat układu elektroenergetycznego prądu stałego statku powietrznego przedstawiono na rys. 4, w tabeli 1\nzamieszczono wykaz podstawowych urządzeń.\nWłaściwą pracę prądnicy zabezpieczają trzy bloki elektroniczne:\n E7 regulator napięcia URN-1,\n E8 układ zabezpieczenia nadnapięciowego UZN-11,\n E9 układ załączania i sygnalizacji UZS-1.\nRegulator napięcia URN-1 zapewnia stałą wartość napięcia wytwarzanego przez prądnicę przy zmianach\nprądu obciążenia i prędkości obrotowej prądnicy. Regulator UZN-1 jest regulatorem impulsowym PWM tzn.\ncharakteryzującym się impulsowym włączaniem i wyłączaniem prądu w obwodzie wzbudzenia w zależności\nod napięcia na wyjściu prądnicy (styk +). Wyłącznik prądnicy E1 przeznaczony jest do włączania/wyłączania\nzasilania uzwojenia wzbudzenia.\nZałączeniem prądnicy do sieci i odłączeniem od sieci zgodnie z ogólnymi zasadami współpracy prądnicy\nz siecią pokładową statku powietrznego steruje układ załączania i sygnalizacji UZS-1. Odłączenie prądnicy\nod sieci pokładowej jest sygnalizowane:\n lampką czerwoną w bloku sygnalizacji i ostrzegania,\n komunikatem słownym dwukrotnie powtarzanym - poprzez pokładowy system audio,\n wychyleniem wskazówki woltoamperomierza w prawo.\nUkład zabezpieczenia nadnapięciowego UZN-11 zabezpiecza odbiorniki pokładowe przed zasilaniem\nnapięciem U > 30 VDC poprzez spowodowanie przerwy w obwodzie wzbudzenia, w wyniku czego następuje\nodłączenie prądnicy od sieci pokładowej.\nAwaryjnym źródłem energii elektrycznej jest akumulator kwasowy o znamionowym napięciu 24 V\ni znamionowej pojemności 37 Ah. Akumulator zapewnia:\n rozruch silnika,\n rozruch prądnicy,\n rezerwowe źródło zasilania w przypadku awarii prądnicy na min. 0,5 h lotu.\nZabudowany na tablicy przyrządów woltoamperomierz WA-240 (rys. 4) wskazuje:\n prąd ładowania akumulatora - wychylenie wskazówki w lewo,\n prąd rozładowania akumulatora - wychylenie wskazówki w prawo,\n napięcie sieci pokładowej (po naciśnięciu przycisku „ V\").\nRys.1. Schemat prądnicy ALU-8421.LS-T\nRys. 2. Schemat regulatora napięcia URN-1\nRys. 3. Woltoamperomierz WA-240\nTabela 1. Wykaz podstawowych urządzeń układu elektroenergetycznego prądu stałego\n* Skróty zastosowane w kolumnie 4 są zgodne z dokumentacją statku powietrznego.\nSymbol\nurządzenia\nNazwa urządzenia\nTyp urządzenia\nMiejsce zabudowy*\nE1\nBezp. automatyczny „Prądnica\"\n7274-2-5A\nPulpit przedni - prawa str.\nE2\nPrądnica\nALU-8421.LS-T\nSilnik\nE3\nBezpiecznik „Prądnica\"\nPDLM-70\nŚciana ogn. - prawa str.\nE4\nPrzekaźnik\nTKE-53PD\nDół kadłuba rej. wr. nr .2\nE5\nBezpiecznik automatyczny\n7274-2-1A\nŚciana ogn. - prawa str.\nE6\nBezpiecznik automatyczny\n7274-2-1A\nŚciana ogn. - prawa str.\nE7\nRegulator napięcia\nURN-1\nDół kadłuba rej. wr. nr 2\nE8\nUkład zabezpieczenia nadnapięciowego\nUZN-11\nDół kadłuba rej. wr. nr 2\nE9\nUkład załączania i sygnalizacji\nUZS-1\nDół kadłuba rej. wr. nr 2\nE15\nBocznik woltoamperomierz\nSzA-240\nŚciana ogn.- prawa strona\nE16\nStycznik\nKM-200DW\nDół kadłuba rej. wr. nr 3\nE17\nBezpiecznik automatyczny „Prądnica\"\nPDLM-105\nDół kadłuba rej. wr. nr 3\nE18\nAkumulator\nGE-638E\nDół kadłuba rej. wr. nr 3\nE19\nPrzekaźnik\nTKE-52PD\nBok kadłuba rej, wr. nr 3\nE20\nWyłącznik „Prądnica\"\nP/N 11 -15900\nPulpit przedni pr. strona\nE21\nDioda\nBYP-401/100\nZa pulpitem przednim\nE22\nBezpiecznik automatyczny\n7274-2-1/2A\nŚciana ogn. - prawa str.\nE23\nBezpiecznik automatyczny\n7274-2-1/2A\nŚciana ogn. - prawa str.\nE24\nWoltoamperomierz\nWA-240\nLewa tablica przyrządów\nE25\nStycznik\nKM-200DW\nBok kadłuba rej. wr. nr 3\nE26\nGniazdo zasilania lotniskowego\nSzRAP-500\nBok kadłuba rej. wr. nr 3\nE27\nRezystor\nMŁT-1kQ-2W\nNa styczniku E24\nE28\nRezystor\nMŁT-1,6kQ-0,5W\nNa łączówce e 1\nE29\nPrzekaźnik\nMR-2\nDół kadłuba rej. wr. nr 3\nE30\nStycznik\nKM-200DW\nDół kadłuba rej. wr. nr 3\nE31\nWyłącznik „Prądnica”\nP/N 11 -15900\nPulpit przedni pr. strona\ne1\nŁączówka\nSK 11z17\nDół kadłuba rej. wr. nr 2\nRys. 4. Schemat układu elektroenergetycznego prądu stałego\nPrzykładowa forma schematu do rys. 5, 6, i 7\nRys. 5. Schemat obwodu połączenia akumulatora z siecią pokładową (obwód mocy)\nUwaga! Na rysunku należy umieścić oznaczenia urządzeń i odcinków przewodów (wg rys. 4).\nRys. 6. Schemat obwodu połączenia uzwojenia stycznika E16 z siecią pokładową\nUwaga! Na rysunku należy umieścić oznaczenia urządzeń i odcinków przewodów (wg rys. 4).\nRys. 7. Schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy\nUwaga! Na rysunku należy umieścić oznaczenia odcinków przewodów, urządzeń, i styków do których dołączone są przewody (wg rys. 4).\nTabela 2. Wykaz urządzeń, których niezdatność może być przyczyną nieprzyłączenia prądnicy\ndo sieci pokładowej (nazwy, typ i oznaczenia urządzeń wg rys. 4)\nUwaga: Prądnica i przewody łączące oraz ich połączenia z urządzeniami są w stanie zdatności.\nPomiar rezystancji przejścia zestyku stycznika\n(na podstawie karty technologicznej)\nPomiar metodą techniczną wartości rezystancji przejścia zestyku stycznika polega na pomiarze spadku\nnapięcia na rezystancji przejścia zestyku przy określonej wartości natężenia prądu.\nDo wykonania pomiaru rezystancji przejścia zestyku stycznika dostępne są przyrządy pomiarowe\nzamieszczone w tabeli 3.\nTabela 3. Przyrządy pomiarowe\nNazwa urządzenia\nTyp urządzenia\nOznaczenie urządzenia\nLp.\nNazwa przyrządu\nIlość\n[szt.]\nSymbol graficzny przyrządu\nPodstawowe dane techniczne\n1.\nAmperomierz\n2\nZakresy pomiarowe:\n0,1; 0,3; 1; 3 ADC\n2.\nWoltomierz\n2\nZakresy pomiarowe:\n0,1; 0,3; 1; 3; 10 V\n3.\nOmomierz\n2\nZakresy pomiarowe:\n0,1; 1; 10; 100 kΩ\n4.\nWatomierz\n2\nZakresy pomiarowe:\n10; 30; 100; 300 W\nRys. 8. Schemat układu do pomiaru rezystancji przejścia zestyku stycznika E16\nUwaga! Na rysunku należy dorysować symbole przyrządów pomiarowych i połączyć je z układem.\nSpecyfikacja elementów z rys. 8. G - zasilacz 30 V/40 A, R - bocznik 60 A/60 mV, R1, R2, R3 - rezystory\nregulowane\nObliczenie pola przekroju przewodu i wartości spadku napięcia w obwodzie połączenia akumulatora\nz siecią pokładową\nWartość pola przekroju przewodu w obwodzie połączenia akumulatora z siecią pokładową należy wyznaczyć\nkorzystając z wartości parametrów elementów obwodu mocy układu elektroenergetycznego (tabela 4) oraz\nz danych pomiarowych (tabela 5).\nTabela 4. Parametry elementów obwodu mocy układu elektroenergetycznego\n(na podstawie karty technologicznej)\nTabela 5. Dane z pomiarów wartości parametrów obwodu połączenia akumulatora z siecią pokładową\nLp.\nParametr\nWartość\n1.\nSuma rezystancji połączeń rozłącznych w obwodzie\npołączenia akumulatora z siecią pokładową\nRrz = 4,0 mW\n2.\nRezystywność materiału przewodów\nr = 2 × 10-8 Wm\n3.\nDługości przewodów w obwodzie połączenia\nakumulatora z siecią pokładową\nPP1N\nlpp1n = 1,0 m\nPP1\nlpp1 = 2,0 m\nPP2\nlpp2 = 2,0 m\nPP3\nlpp3 = 4,0 m\nParametr obwodu\nakumulatora\nOznaczenie\nparametru\nWartość pomiaru\nPrąd obciążenia\nIobc\n100,0 A\nSpadek napięcia\nDUobc\n1,0 V\nG\nO O\nR\nR1\nR2\nR3\nE16\nTabela 6. Obliczenia pola przekroju przewodu\nTabela 7. Obliczenia spadku napięcia w obwodzie połączenia akumulatora z siecią pokładową\ndla obciążenia Iobc = 300 A i obliczonej wartości przekroju przewodu Sp\nWzór na rezystancję wypadkową w obwodzie\nmocy uwzględniający rezystancję połączeń\nrozłącznych i rezystancję przewodów\n(uwzględnić oznaczenia z tabeli 4)\nRw =\nWzór na spadek napięcia na rezystancji\nwypadkowej Rw\n(uwzględnić oznaczenia z tabeli 5)\nΔURW =\nPodstawienie wartości liczbowych do wzoru\nna spadek napięcia i przeprowadzenie\nredukcji wyrazów podobnych\nWartość pola przekroju przewodów\nSp =\nWynik obliczeń\n(wartość liczbowa z symbolem jednostki)\nSp =\nWzór na spadek napięcia w obwodzie\nakumulatora dla obciążenia Iobc i rezystancji Rw ΔU300 =\nWartość rezystancji wypadkowej Rw\nodpowiadająca obliczonej wartości przekroju\nprzewodów Sp\nWartość spadku napięcia\nΔU300 =\nWynik obliczeń\n(wartość liczbowa z symbolem jednostki)\nΔU300 =\nWYBRANE WZORY STOSOWANE W OBLICZENIACH OBWODÓW ELEKTRYCZNYCH\nNatężenie prądu\nlub\nPraca prądu\nMoc prądu\nRezystancja przewodnika\nPrawo Ohma dla obwodu DC\nPrawo Ohma dla obwodu AC\nImpedancja obwodu szeregowego RLC\nReaktancja indukcyjna\nPierwsze prawo Kirchhoffa\nDrugie prawo Kirchhoffa\nPołączenie szeregowe rezystorów\nPołączenie równoległe rezystorów\n1\n1\n1\n2\n1\n\n\n\nR\nR\nR\nt\nQ\nI\n\n\n\nI = JS","answer":null,"answer_text":"Nazwa\nkwalifikacji:\nWykonywanie obsługi liniowej statków powietrznych i obsługi hangarowej\nwyposażenia awionicznego\nOznaczenie\nkwalifikacji:\nE.17\nNumer zadania: 01\nKod arkusza:\nE.17-01-18.01\nLp.\nElementy podlegające ocenie/kryteria oceny\nR.1\nRezultat 1: Schemat obwodu połączenia akumulatora z siecią pokładową\n(obwód mocy) - rys. 5\nRys. 5. Schemat obwodu połączenia akumulatora z siecią pokladową - przykładowe\nrozwiązanie\nNa schemacie:\nR.1.1\nbiegun ujemny akumulatora (E.18) poprzez przewód o symbolu PP1N polączony jest z masą\nR.1.2\nbiegun dodatni akumulatora (E.18) poprzez przewód o symbolu PP1 polączony jest z\nautomatycznym bezpieczkiem oznaczonym symbolem E.17\nR.1.3\nbezpiecznik E.17 poprzez przewód o symbolu PP2 o połączony jest ze stykami stycznika\nE.16\nR.1.4\nstyki stycznika E.16 poprzez przewód o symbolu PP3 połączone są z bocznikiem E.15\nR.1.5\nbocznik E.15 połączony jest za pomocą przewodu z szyną układu elektroenergetycznego\nsamolotu.\nR.2\nRezultat 2: Schemat obwodu połączenia uzwojenia stycznika E16 z siecią\npokładową - rys. 6\nRys. 6. Schemat obwodu połączenia uzwojenia stycznika E16 z siecią - przykładowe\nrozwiązania\nNa schemacie:\nalternatywny symbol E.16\nR.2.1\nbiegun ujemny akumulatora (E.18) przez przewód oznaczony PP1N połączony jest z masą\nR.2.2\nbiegun dodatni akumulatora (E.18) przez przewód oznaczony PP1 polączony jest z\nautomatycznym bezpieczkiem oznaczonym symbolem E.17\nR.2.3\nbezpiecznik E.17 przez przewód oznaczony PP2 o połączony jest z uzwojeniem sterującym\nstycznika E.16\nR.2.4\nuzwojenie sterujące stycznika E.16 przez przewód PE2E jest połączone z zestykiem\nprzekaźnika E.19\nR.2.5\nzestyk przekaźnika E.19 przez przewód PE1E jest połączony z wyłącznikiem E.20\nR.2.6\nwyłącznik E.20 przez przewód PE1 jest połączony z diodą E.21\nR.2.7\ndioda E.21 przez przewód PE1N jest połączona z masą samolotu\nR.3\nRezultat 3: Schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy - rys. 7\nRys. 7. Schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prędnicy - przykładowe\nrozwiązanie\nNa schemacie:\nUwaga: Dopuszcza się możliwość użycia innych sformułowań (poprawnych zwrotów\nrównoznacznych) oddających treść, jaka została podana w kryteriach.\nR.3.1\nbezpiecznik \"Prądnica\" E.1 jest połączony z szyną układu elektroenergetycznego\nR.3.2\nbezpiecznik E.1 przez przewód oznaczony PB1 jest połączony w wyłącznikiem E.31\nR.3.3\nwyłącznik E.31 przez przewód oznaczony PB2F jest połączony z zaciskiem 5 łączówki e1\nR.3.4\nzacisk 5 łączówki e1 przez przewód PB3F jest połączony do styków 8 i 9 układu E.8 UZN-11\nR.3.5\nstyki 1 i 2 układu E.8 przez przewód PB2 jest połączony do zacisku 3 łączówki e1\nR.3.6\nzacisk 3 łączówki e1 przez przewód PB3 jest połączony do styków 7,8 i 9 układu E.7 URN-1\nR.3.7\nstyki 4 i 5 układu E.7 przez przewód PB2G jest połączony do zacisku 1 łączówki e1\nR.3.8\nzacisk 1 łączówki e1 przez przewód PB1G jest połączony do zacisku F1 prądnicy E.2\nR.3.9\nzacisk F2 prądnicy E.2 przez przewód PB1N jest połączony z masą samolotu\nR.4\nRezultat 4: Wykaz urządzeń, których niezdatność może być przyczyną\nnieprzyłączania się prądnicy do sieci pokładowej - tabela 2\nW tabeli 2 w kolumnach Nazwa urządzenia, Typ urzadzenia, Oznaczenie urządzenia wpisano\nodpowiednio:\nR.4.1\nbezpiecznik automatyczny - 7274-2-5A - E1\nR.4.2\nbezpiecznik - PDLM-70 - E3\nR.4.3\nbezpiecznik automatyczny - 7274-2-1A - E6\nR.4.4\nwyłącznik „Prądnica” - P/N 11 -15900 - E31\nR.4.5\nprzekaźnik - TKE-53PD - E4\nR.4.6\nukład regulatora napięcia - URN-1 - E7\nR.4.7\nukład zabezpieczenia nadnapięciowego - UZN-11 - E8\nR.4.8\nukład załączania i sygnalizacji - UZS-1 - E9\nR.5\nRezultat 5: Uzupełniony schemat układu do pomiaru rezystancji przejścia\nzestyku stycznika E16 - rys. 8\nRys. 8. Uzupełniony schemat układu do pomiaru\nrezystancji przejścia zestyku stycznika E16\nNa schemacie dorysowano:\nR.5.1\nwyłącznie symbole graficzne dwóch woltomierzy\nR.5.2\nwoltomierz połączony równolegle z bocznikiem R\nR.5.3\nwoltomierz połączony równolegle ze stykiem stycznika E.16\nUwaga: W zasadach oceniania do arkusza E.17-01-18.01 nie podlega ocenie rezultat \"Obliczenia pola\nprzekroju przewodu oraz spadku napięcia w obwodzie połączenia akumulatora z siecią pokładową dla\nobciążenia Iobc = 300 A i obliczonej wartości przekroju przewodu Sp - tabela 6 i tabela 7\" ze względu na\nbłędy w oznaczeniach parametrów w tabeli 4 i tabeli 5.","solution":null,"image":"img/e17-2018-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad-PE.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"E17 · Egzamin zawodowy · styczeń 2018","subject_label":"e17","category_label":"Egzamin zawodowy","text_html":"

Zadanie egzaminacyjne
Załoga statku powietrznego o MTOW do 5700 kg wpisała w pokładowym dzienniku technicznym uwagi
dotyczące działania układu elektroenergetycznego (rys. 4):

\n
  1. podczas zasilania sieci pokładowej z akumulatora przy wzroście prądu obciążenia na szynach
\n

zauważalny jest znaczny spadek wartości napięcia (wskazywanego przez woltoamperomierz
WA-240),

\n
  1. przy pracującym silniku i włączonym wyłączniku P/N 11-15900 wskazówka woltoamperomierza
\n

WA-240 wychyla się w prawo, świeci się żarówka sygnalizacyjna „Prądnica” oraz odtwarzany jest
ostrzegawczy komunikat głosowy.
Sprawdzono:
 w akumulatorze: poziom elektrolitu, czystość zacisków i napięcie pod obciążeniem;
 w prądnicy: rezystancję uzwojeń, rezystancję izolacji, stan szczotek i stan układu prostowniczego.
Stwierdzono, że stan akumulatora i prądnicy są zgodne z warunkami technicznymi.
Na podstawie załączonych materiałów wykonaj następujące czynności związane z określeniem przyczyn
zaistniałej niezdatności układu elektroenergetycznego:

\n
  1. Na podstawie rys. 1, 2 i 4 sporządź:
\n

 schemat tzw. obwodu „mocy”, tj. połączenia akumulatora z siecią pokładową (połączenie zacisku „-”
akumulatora z masą samolotu i zacisku „+” z szyną główną), z naniesionymi oznaczeniami
poszczególnych urządzeń i odcinków przewodów - rys. 5
 schemat połączenia uzwojenia sterującego stycznika E16 z siecią pokładową z naniesionymi
oznaczeniami poszczególnych urządzeń i odcinków przewodów - rys. 6
 schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy z naniesionymi oznaczeniami odcinków
przewodów, urządzeń i styków, do których dołączone są przewody - rys. 7.

\n
  1. Na podstawie schematu obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy sporządź wykaz urządzeń,
\n

których niezdatność może być przyczyną niezałączenia prądnicy do sieci pokładowej - tabela 2.

\n
  1. Uzupełnij schemat układu do pomiaru rezystancji przejścia zestyku stycznika E16. W tym celu dorysuj
\n

na schemacie układu (rys. 8) symbole graficzne przyrządów pomiarowych i połącz je z układem w taki
sposób, aby mierzyły parametry niezbędne do wyznaczenia metodą techniczną rezystancji przejścia
zestyku stycznika. Wykorzystaj przyrządy pomiarowe zamieszczone w tabeli 3.

\n
  1. Na podstawie danych zawartych w tabeli 4 i 5 oblicz pole przekroju przewodu (tabela 6) i wartość
\n

spadku napięcia w obwodzie mocy (tabela 7).
Wykorzystaj wzory stosowane w obliczeniach obwodów elektrycznych - str. 11.
Czas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 180 minut.
Ocenie podlegać będzie 6 rezultatów:
 schemat obwodu połączenia akumulatora z siecią pokładową (obwód mocy) - rys. 5,
 schemat obwodu połączenia uzwojenia stycznika E16 z siecią pokładową - rys. 6,
 schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy - rys. 7,
 wykaz urządzeń, których niezdatność może być przyczyną nieprzyłączania się prądnicy do sieci
pokładowej - tabela 2,
 uzupełniony schemat układu do pomiaru rezystancji przejścia zestyku stycznika E16 - rys. 8,
 obliczenia pola przekroju przewodu oraz spadku napięcia w obwodzie połączenia akumulatora z siecią
pokładową dla obciążenia Iobc = 300 A i obliczonej wartości przekroju przewodu Sp - tabela 6 i tabela 7.
Opis budowy i działania układu elektroenergetycznego prądu stałego statku powietrznego
(na podstawie dokumentacji statku powietrznego)
W układzie elektroenergetycznym prądu stałego pierwotnym źródłem energii elektrycznej jest trójfazowa
prądnica prądu przemiennego o wzbudzeniu elektromagnetycznym. Uzwojenie twornika połączone
w gwiazdę jest rozłożone na stojanie i dołączone do wbudowanego wewnątrz trójfazowego prostownika. Na
zaciskach wyjściowych prądnicy otrzymuje się prąd stały o napięciu 28 V. Prądnica może być obciążona
prądem znamionowym do 70 A.
Schemat układu elektroenergetycznego prądu stałego statku powietrznego przedstawiono na rys. 4, w tabeli 1
zamieszczono wykaz podstawowych urządzeń.
Właściwą pracę prądnicy zabezpieczają trzy bloki elektroniczne:
 E7 regulator napięcia URN-1,
 E8 układ zabezpieczenia nadnapięciowego UZN-11,
 E9 układ załączania i sygnalizacji UZS-1.
Regulator napięcia URN-1 zapewnia stałą wartość napięcia wytwarzanego przez prądnicę przy zmianach
prądu obciążenia i prędkości obrotowej prądnicy. Regulator UZN-1 jest regulatorem impulsowym PWM tzn.
charakteryzującym się impulsowym włączaniem i wyłączaniem prądu w obwodzie wzbudzenia w zależności
od napięcia na wyjściu prądnicy (styk +). Wyłącznik prądnicy E1 przeznaczony jest do włączania/wyłączania
zasilania uzwojenia wzbudzenia.
Załączeniem prądnicy do sieci i odłączeniem od sieci zgodnie z ogólnymi zasadami współpracy prądnicy
z siecią pokładową statku powietrznego steruje układ załączania i sygnalizacji UZS-1. Odłączenie prądnicy
od sieci pokładowej jest sygnalizowane:
 lampką czerwoną w bloku sygnalizacji i ostrzegania,
 komunikatem słownym dwukrotnie powtarzanym - poprzez pokładowy system audio,
 wychyleniem wskazówki woltoamperomierza w prawo.
Układ zabezpieczenia nadnapięciowego UZN-11 zabezpiecza odbiorniki pokładowe przed zasilaniem
napięciem U > 30 VDC poprzez spowodowanie przerwy w obwodzie wzbudzenia, w wyniku czego następuje
odłączenie prądnicy od sieci pokładowej.
Awaryjnym źródłem energii elektrycznej jest akumulator kwasowy o znamionowym napięciu 24 V
i znamionowej pojemności 37 Ah. Akumulator zapewnia:
 rozruch silnika,
 rozruch prądnicy,
 rezerwowe źródło zasilania w przypadku awarii prądnicy na min. 0,5 h lotu.
Zabudowany na tablicy przyrządów woltoamperomierz WA-240 (rys. 4) wskazuje:
 prąd ładowania akumulatora - wychylenie wskazówki w lewo,
 prąd rozładowania akumulatora - wychylenie wskazówki w prawo,
 napięcie sieci pokładowej (po naciśnięciu przycisku „ V").
Rys.1. Schemat prądnicy ALU-8421.LS-T
Rys. 2. Schemat regulatora napięcia URN-1
Rys. 3. Woltoamperomierz WA-240
Tabela 1. Wykaz podstawowych urządzeń układu elektroenergetycznego prądu stałego

\n\n

Symbol
urządzenia
Nazwa urządzenia
Typ urządzenia
Miejsce zabudowy*
E1
Bezp. automatyczny „Prądnica"
7274-2-5A
Pulpit przedni - prawa str.
E2
Prądnica
ALU-8421.LS-T
Silnik
E3
Bezpiecznik „Prądnica"
PDLM-70
Ściana ogn. - prawa str.
E4
Przekaźnik
TKE-53PD
Dół kadłuba rej. wr. nr .2
E5
Bezpiecznik automatyczny
7274-2-1A
Ściana ogn. - prawa str.
E6
Bezpiecznik automatyczny
7274-2-1A
Ściana ogn. - prawa str.
E7
Regulator napięcia
URN-1
Dół kadłuba rej. wr. nr 2
E8
Układ zabezpieczenia nadnapięciowego
UZN-11
Dół kadłuba rej. wr. nr 2
E9
Układ załączania i sygnalizacji
UZS-1
Dół kadłuba rej. wr. nr 2
E15
Bocznik woltoamperomierz
SzA-240
Ściana ogn.- prawa strona
E16
Stycznik
KM-200DW
Dół kadłuba rej. wr. nr 3
E17
Bezpiecznik automatyczny „Prądnica"
PDLM-105
Dół kadłuba rej. wr. nr 3
E18
Akumulator
GE-638E
Dół kadłuba rej. wr. nr 3
E19
Przekaźnik
TKE-52PD
Bok kadłuba rej, wr. nr 3
E20
Wyłącznik „Prądnica"
P/N 11 -15900
Pulpit przedni pr. strona
E21
Dioda
BYP-401/100
Za pulpitem przednim
E22
Bezpiecznik automatyczny
7274-2-1/2A
Ściana ogn. - prawa str.
E23
Bezpiecznik automatyczny
7274-2-1/2A
Ściana ogn. - prawa str.
E24
Woltoamperomierz
WA-240
Lewa tablica przyrządów
E25
Stycznik
KM-200DW
Bok kadłuba rej. wr. nr 3
E26
Gniazdo zasilania lotniskowego
SzRAP-500
Bok kadłuba rej. wr. nr 3
E27
Rezystor
MŁT-1kQ-2W
Na styczniku E24
E28
Rezystor
MŁT-1,6kQ-0,5W
Na łączówce e 1
E29
Przekaźnik
MR-2
Dół kadłuba rej. wr. nr 3
E30
Stycznik
KM-200DW
Dół kadłuba rej. wr. nr 3
E31
Wyłącznik „Prądnica”
P/N 11 -15900
Pulpit przedni pr. strona
e1
Łączówka
SK 11z17
Dół kadłuba rej. wr. nr 2
Rys. 4. Schemat układu elektroenergetycznego prądu stałego
Przykładowa forma schematu do rys. 5, 6, i 7
Rys. 5. Schemat obwodu połączenia akumulatora z siecią pokładową (obwód mocy)
Uwaga! Na rysunku należy umieścić oznaczenia urządzeń i odcinków przewodów (wg rys. 4).
Rys. 6. Schemat obwodu połączenia uzwojenia stycznika E16 z siecią pokładową
Uwaga! Na rysunku należy umieścić oznaczenia urządzeń i odcinków przewodów (wg rys. 4).
Rys. 7. Schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy
Uwaga! Na rysunku należy umieścić oznaczenia odcinków przewodów, urządzeń, i styków do których dołączone są przewody (wg rys. 4).
Tabela 2. Wykaz urządzeń, których niezdatność może być przyczyną nieprzyłączenia prądnicy
do sieci pokładowej (nazwy, typ i oznaczenia urządzeń wg rys. 4)
Uwaga: Prądnica i przewody łączące oraz ich połączenia z urządzeniami są w stanie zdatności.
Pomiar rezystancji przejścia zestyku stycznika
(na podstawie karty technologicznej)
Pomiar metodą techniczną wartości rezystancji przejścia zestyku stycznika polega na pomiarze spadku
napięcia na rezystancji przejścia zestyku przy określonej wartości natężenia prądu.
Do wykonania pomiaru rezystancji przejścia zestyku stycznika dostępne są przyrządy pomiarowe
zamieszczone w tabeli 3.
Tabela 3. Przyrządy pomiarowe
Nazwa urządzenia
Typ urządzenia
Oznaczenie urządzenia
Lp.
Nazwa przyrządu
Ilość
[szt.]
Symbol graficzny przyrządu
Podstawowe dane techniczne
1.
Amperomierz
2
Zakresy pomiarowe:
0,1; 0,3; 1; 3 ADC
2.
Woltomierz
2
Zakresy pomiarowe:
0,1; 0,3; 1; 3; 10 V
3.
Omomierz
2
Zakresy pomiarowe:
0,1; 1; 10; 100 kΩ
4.
Watomierz
2
Zakresy pomiarowe:
10; 30; 100; 300 W
Rys. 8. Schemat układu do pomiaru rezystancji przejścia zestyku stycznika E16
Uwaga! Na rysunku należy dorysować symbole przyrządów pomiarowych i połączyć je z układem.
Specyfikacja elementów z rys. 8. G - zasilacz 30 V/40 A, R - bocznik 60 A/60 mV, R1, R2, R3 - rezystory
regulowane
Obliczenie pola przekroju przewodu i wartości spadku napięcia w obwodzie połączenia akumulatora
z siecią pokładową
Wartość pola przekroju przewodu w obwodzie połączenia akumulatora z siecią pokładową należy wyznaczyć
korzystając z wartości parametrów elementów obwodu mocy układu elektroenergetycznego (tabela 4) oraz
z danych pomiarowych (tabela 5).
Tabela 4. Parametry elementów obwodu mocy układu elektroenergetycznego
(na podstawie karty technologicznej)
Tabela 5. Dane z pomiarów wartości parametrów obwodu połączenia akumulatora z siecią pokładową
Lp.
Parametr
Wartość
1.
Suma rezystancji połączeń rozłącznych w obwodzie
połączenia akumulatora z siecią pokładową
Rrz = 4,0 mW
2.
Rezystywność materiału przewodów
r = 2 × 10-8 Wm
3.
Długości przewodów w obwodzie połączenia
akumulatora z siecią pokładową
PP1N
lpp1n = 1,0 m
PP1
lpp1 = 2,0 m
PP2
lpp2 = 2,0 m
PP3
lpp3 = 4,0 m
Parametr obwodu
akumulatora
Oznaczenie
parametru
Wartość pomiaru
Prąd obciążenia
Iobc
100,0 A
Spadek napięcia
DUobc
1,0 V
G
O O
R
R1
R2
R3
E16
Tabela 6. Obliczenia pola przekroju przewodu
Tabela 7. Obliczenia spadku napięcia w obwodzie połączenia akumulatora z siecią pokładową
dla obciążenia Iobc = 300 A i obliczonej wartości przekroju przewodu Sp
Wzór na rezystancję wypadkową w obwodzie
mocy uwzględniający rezystancję połączeń
rozłącznych i rezystancję przewodów
(uwzględnić oznaczenia z tabeli 4)
Rw =
Wzór na spadek napięcia na rezystancji
wypadkowej Rw
(uwzględnić oznaczenia z tabeli 5)
ΔURW =
Podstawienie wartości liczbowych do wzoru
na spadek napięcia i przeprowadzenie
redukcji wyrazów podobnych
Wartość pola przekroju przewodów
Sp =
Wynik obliczeń
(wartość liczbowa z symbolem jednostki)
Sp =
Wzór na spadek napięcia w obwodzie
akumulatora dla obciążenia Iobc i rezystancji Rw ΔU300 =
Wartość rezystancji wypadkowej Rw
odpowiadająca obliczonej wartości przekroju
przewodów Sp
Wartość spadku napięcia
ΔU300 =
Wynik obliczeń
(wartość liczbowa z symbolem jednostki)
ΔU300 =
WYBRANE WZORY STOSOWANE W OBLICZENIACH OBWODÓW ELEKTRYCZNYCH
Natężenie prądu
lub
Praca prądu
Moc prądu
Rezystancja przewodnika
Prawo Ohma dla obwodu DC
Prawo Ohma dla obwodu AC
Impedancja obwodu szeregowego RLC
Reaktancja indukcyjna
Pierwsze prawo Kirchhoffa
Drugie prawo Kirchhoffa
Połączenie szeregowe rezystorów
Połączenie równoległe rezystorów
1
1
1
2
1



R
R
R
t
Q
I



I = JS

","answer_text_html":"

Nazwa
kwalifikacji:
Wykonywanie obsługi liniowej statków powietrznych i obsługi hangarowej
wyposażenia awionicznego
Oznaczenie
kwalifikacji:
E.17
Numer zadania: 01
Kod arkusza:
E.17-01-18.01
Lp.
Elementy podlegające ocenie/kryteria oceny
R.1
Rezultat 1: Schemat obwodu połączenia akumulatora z siecią pokładową
(obwód mocy) - rys. 5
Rys. 5. Schemat obwodu połączenia akumulatora z siecią pokladową - przykładowe
rozwiązanie
Na schemacie:
R.1.1
biegun ujemny akumulatora (E.18) poprzez przewód o symbolu PP1N polączony jest z masą
R.1.2
biegun dodatni akumulatora (E.18) poprzez przewód o symbolu PP1 polączony jest z
automatycznym bezpieczkiem oznaczonym symbolem E.17
R.1.3
bezpiecznik E.17 poprzez przewód o symbolu PP2 o połączony jest ze stykami stycznika
E.16
R.1.4
styki stycznika E.16 poprzez przewód o symbolu PP3 połączone są z bocznikiem E.15
R.1.5
bocznik E.15 połączony jest za pomocą przewodu z szyną układu elektroenergetycznego
samolotu.
R.2
Rezultat 2: Schemat obwodu połączenia uzwojenia stycznika E16 z siecią
pokładową - rys. 6
Rys. 6. Schemat obwodu połączenia uzwojenia stycznika E16 z siecią - przykładowe
rozwiązania
Na schemacie:
alternatywny symbol E.16
R.2.1
biegun ujemny akumulatora (E.18) przez przewód oznaczony PP1N połączony jest z masą
R.2.2
biegun dodatni akumulatora (E.18) przez przewód oznaczony PP1 polączony jest z
automatycznym bezpieczkiem oznaczonym symbolem E.17
R.2.3
bezpiecznik E.17 przez przewód oznaczony PP2 o połączony jest z uzwojeniem sterującym
stycznika E.16
R.2.4
uzwojenie sterujące stycznika E.16 przez przewód PE2E jest połączone z zestykiem
przekaźnika E.19
R.2.5
zestyk przekaźnika E.19 przez przewód PE1E jest połączony z wyłącznikiem E.20
R.2.6
wyłącznik E.20 przez przewód PE1 jest połączony z diodą E.21
R.2.7
dioda E.21 przez przewód PE1N jest połączona z masą samolotu
R.3
Rezultat 3: Schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy - rys. 7
Rys. 7. Schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prędnicy - przykładowe
rozwiązanie
Na schemacie:
Uwaga: Dopuszcza się możliwość użycia innych sformułowań (poprawnych zwrotów
równoznacznych) oddających treść, jaka została podana w kryteriach.
R.3.1
bezpiecznik "Prądnica" E.1 jest połączony z szyną układu elektroenergetycznego
R.3.2
bezpiecznik E.1 przez przewód oznaczony PB1 jest połączony w wyłącznikiem E.31
R.3.3
wyłącznik E.31 przez przewód oznaczony PB2F jest połączony z zaciskiem 5 łączówki e1
R.3.4
zacisk 5 łączówki e1 przez przewód PB3F jest połączony do styków 8 i 9 układu E.8 UZN-11
R.3.5
styki 1 i 2 układu E.8 przez przewód PB2 jest połączony do zacisku 3 łączówki e1
R.3.6
zacisk 3 łączówki e1 przez przewód PB3 jest połączony do styków 7,8 i 9 układu E.7 URN-1
R.3.7
styki 4 i 5 układu E.7 przez przewód PB2G jest połączony do zacisku 1 łączówki e1
R.3.8
zacisk 1 łączówki e1 przez przewód PB1G jest połączony do zacisku F1 prądnicy E.2
R.3.9
zacisk F2 prądnicy E.2 przez przewód PB1N jest połączony z masą samolotu
R.4
Rezultat 4: Wykaz urządzeń, których niezdatność może być przyczyną
nieprzyłączania się prądnicy do sieci pokładowej - tabela 2
W tabeli 2 w kolumnach Nazwa urządzenia, Typ urzadzenia, Oznaczenie urządzenia wpisano
odpowiednio:
R.4.1
bezpiecznik automatyczny - 7274-2-5A - E1
R.4.2
bezpiecznik - PDLM-70 - E3
R.4.3
bezpiecznik automatyczny - 7274-2-1A - E6
R.4.4
wyłącznik „Prądnica” - P/N 11 -15900 - E31
R.4.5
przekaźnik - TKE-53PD - E4
R.4.6
układ regulatora napięcia - URN-1 - E7
R.4.7
układ zabezpieczenia nadnapięciowego - UZN-11 - E8
R.4.8
układ załączania i sygnalizacji - UZS-1 - E9
R.5
Rezultat 5: Uzupełniony schemat układu do pomiaru rezystancji przejścia
zestyku stycznika E16 - rys. 8
Rys. 8. Uzupełniony schemat układu do pomiaru
rezystancji przejścia zestyku stycznika E16
Na schemacie dorysowano:
R.5.1
wyłącznie symbole graficzne dwóch woltomierzy
R.5.2
woltomierz połączony równolegle z bocznikiem R
R.5.3
woltomierz połączony równolegle ze stykiem stycznika E.16
Uwaga: W zasadach oceniania do arkusza E.17-01-18.01 nie podlega ocenie rezultat "Obliczenia pola
przekroju przewodu oraz spadku napięcia w obwodzie połączenia akumulatora z siecią pokładową dla
obciążenia Iobc = 300 A i obliczonej wartości przekroju przewodu Sp - tabela 6 i tabela 7" ze względu na
błędy w oznaczeniach parametrów w tabeli 4 i tabeli 5.

","solutions":[]}