{"id":"filozofia-2010-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"filozofia-2010-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":3,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (3 pkt)\nPrzeczytaj podany fragment tekstu Jean-Paul Sartre’a. Czy jego autor zgodziłby się\nz podanymi niżej stwierdzeniami? Wpisz we wskazane miejsce „tak” lub „nie”.\n„Człowieka w pojęciu egzystencjalisty nie można zdefiniować, dlatego że jest on\npierwotnie niczym. Będzie on czymś dopiero później i to będzie takim, jakim się sam uczyni.\nA więc nie ma natury ludzkiej, ponieważ nie ma Boga, który by ją w swym umyśle począł.\nCzłowiek jest poza tym nie tylko taki, jakim siebie pojmuje, lecz również takim, jakim chce\nbyć, jakim się pojął po zaistnieniu i jakim zapragnął być po tym skoku w istnienie. Człowiek\njest tylko tym, czym siebie uczyni.”\nAutor uważa, że:\na) Natura ludzka jest czymś trwałym i pierwotnym\nb) Esencja poprzedza egzystencję\nc) Wolność człowieka wiąże się z istnieniem Boga\nd) Człowiek sam siebie stwarza\nCZĘŚĆ II (30 punktów)\nNa podstawie tekstu odpowiedz na pytania.\nTadeusz Kotarbiński, Zagadnienia etyki niezależnej\nMowa będzie o etyce niezależnej. Od czego niezależnej? Od religii. Albowiem dominuje\nu nas etyka religijnie ugruntowana. Uzasadnia ona własne hasła naczelne odwołując się do\nBoga, do życia przyszłego, do pośmiertnego wymiaru nagród i kar za czyny dobre i złe. [ ]\nNatomiast etyka właściwa (a ona ma być przedmiotem obecnego roztrząsania) interesuje się\ntym, jak trzeba żyć, by być porządnym człowiekiem, by żyć zacnie, a nie żyć w stanie\nhańby. [ ]\nObrawszy jako temat zagadnienia etyki właściwej, traktującej o walorach moralnych\npostępowania, wypada przede wszystkim zastanowić się bliżej nad treścią głównych pojęć,\nktórymi ona operuje, wypowiadając swoje zachęty i przestrogi. Co właściwie podoba nam się\nPoziom podstawowy\n5\netycznie w postawie i działaniach ludzi odważnych, dobrych, prawych i sublimowanych? Czy\nnie za to szanujemy takich, że można liczyć na nich jako na opiekunów? Że taki stanie twardo\nna placu w obliczu niebezpieczeństwa, broniąc tych, którzy są zdani na jego obronę, że\ntakiemu nie zbraknie chęci, by pomóc innemu wydobyć się z klęski, że taki, skoro\nzapowiedział, że zrobi, co potrzeba, to dotrzyma zapowiedzi i zrobi, że taki nie ulegnie\npokusom syreniego śpiewu i nie porzuci placówki ani domu dla doraźnych powabów,\ndla satysfakcji elementarnych, dla narkotyku Może nie od rzeczy będzie tedy streścić\nlapidarnie sens naszego domysłu, mówiąc, że godny szacunku jest opiekun spolegliwy. [ ]\nOdwrotnie, na pogardę zasłużył, kto podopiecznych opuszcza w potrzebie czy to ze strachu,\nczy dlatego, że go nie obchodzą lub przestali obchodzić, bo on, sobek, dba tylko o swoją\nskórę, swoje mienie, swoje przyjemności, czy dlatego, że zapowiedź opieki potraktował\nniepoważnie, lekkomyślnie, albo dlatego, że dał się skusić jakiejś ponęcie i zszedł\nz posterunku albo się zamroczył, nie zdobywszy się na przeciwstawienie chętce doraźnej\nrozumnego, świadomością prześwietlonego powściągu. [ ]\nCisną się [ ] do głowy różne natarczywe zagadnienia, np.: czy masz obowiązek\nopieki tylko względem tych, względem kogo podjąłeś się expressis verbis opiekę sprawować?\nA jeśli nie zaciągnąłeś takiego zobowiązania wobec nikogo, to czy jesteś w porządku, siedząc\nz założonymi rękoma? [ ]\nPrzede wszystkim, to jasne, że głos oceny etycznej domaga się, byśmy zajmowali\nstanowisko opiekuńcze bynajmniej nie tylko względem tych, względem których\nzobowiązaliśmy się do tego umową lub w jakiś podobny sposób. [ ] Cóż jednak widzimy\nw rzeczywistości? [ ] Stają naprzeciw siebie grupy o walorach mieszanych. I wtedy\nsumienie ludzi dobrych i dzielnych utyka na rozdrożu, roztapia się w jakimś bezkształtnym\n„wszystko jedno”. [ ]\nNie chcąc dopuścić do marazmu, nieuchronnej konsekwencji zobojętnienia, trzeba się\nzdobyć na akt wyboru, zsolidaryzować się z jakimś gronem podstawowym, przy którym\nbędzie się stało mocno w przypadku antagonizmu z podmiotami poza tym gronem.\nI ludzie dokonują takich wyborów lub za nich niejako dokonują wyboru stosunki, w które\nsą uwikłani. [ ] Mogło to być np. społeczeństwo własnego państwa albo naród,\ndo którego się należy [ ]\nMając do wyboru aut-aut solidarność z gołębiem lub solidarność z jastrzębiem -\nwybierzemy oczywiście tę pierwszą solidarność w stosunkach międzyludzkich, zaopiekujemy\nsię maltretowaną żoną i brutalnie traktowanym dzieckiem, a nie znęcającym się nad nimi\nmężem i ojcem, pijakiem i awanturnikiem. [ ] Ale pamiętać należy, że i taki człowiek ma\npotrzeby, i bywa często, że jest zły, bo jest mu źle, i że jemu też należy się pomoc,\na zwłaszcza pomoc w sprawie zawsze dla każdego niezmiernie ważnej, w sprawie wydobycia\nsię z dna upadku, ze sposobu życia, który budzi pogardę dla nędznika w jego własnym,\nprzygłuszonym, lecz odzywającym się sumieniu. [ ]\nAle skąd obowiązek opiekuńczej postawy wobec istot, z którymi nie jestem związany\nżadną z tych więzi? Na to jedyną chyba będzie odpowiedzią wsłuchać się bacznie w głos\nwłasnego sumienia. [ ]\nPrzy próbach uświadamiania sobie i formułowania tych odpowiedzi dobrze bywa,\noczywiście, poradzić się książek, porozmawiać po koleżeńsku z tymi, co sami borykali się\nz podobną udręką. [ ] Ale nie przypuszczajmy, że znajdziemy tam pouczenia równie\nokreślone,\nw\nrównym\nstopniu\nintersubiektywnie\nuzasadnione,\njak\ntwierdzenia\nw podręcznikach algebry lub geometrii. Etyka niezależna jest niezależna jeszcze i w tym\nsensie, że własnego głosu sumienia niepodobna zastąpić głosem cudzym. [ ]\nT. Kotarbiński, Zagadnienia etyki niezależnej (fragmenty), w: tegoż, Medytacje o życiu godziwym,\nWarszawa 1985, s. 151-156.\nPoziom podstawowy\n6\nZadania do tekstu (30 punktów)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-3)\nKorzystanie z informacji\nWykorzystanie nabytej wiedzy filozoficznej do krytycznego\nanalizowania tekstów filozoficznych, a w szczególności do\nrekonstrukcji zawartych w nich problemów, tez i argumentacji\n(II 1)\n3 p. - za cztery poprawne odpowiedzi\nPoprawne odpowiedzi\na) nie b) nie c) tak/nie d) tak\n2 p. - za trzy poprawne odpowiedzi\n1 p. - za dwie poprawne odpowiedzi\n0 p. - za jedną poprawną odpowiedź lub jej brak\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom podstawowy\n5","solution":null,"image":"img/filozofia-2010-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2010 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 10. (3 pkt)
Przeczytaj podany fragment tekstu Jean-Paul Sartre’a. Czy jego autor zgodziłby się
z podanymi niżej stwierdzeniami? Wpisz we wskazane miejsce „tak” lub „nie”.
„Człowieka w pojęciu egzystencjalisty nie można zdefiniować, dlatego że jest on
pierwotnie niczym. Będzie on czymś dopiero później i to będzie takim, jakim się sam uczyni.
A więc nie ma natury ludzkiej, ponieważ nie ma Boga, który by ją w swym umyśle począł.
Człowiek jest poza tym nie tylko taki, jakim siebie pojmuje, lecz również takim, jakim chce
być, jakim się pojął po zaistnieniu i jakim zapragnął być po tym skoku w istnienie. Człowiek
jest tylko tym, czym siebie uczyni.”
Autor uważa, że:
a) Natura ludzka jest czymś trwałym i pierwotnym
b) Esencja poprzedza egzystencję
c) Wolność człowieka wiąże się z istnieniem Boga
d) Człowiek sam siebie stwarza
CZĘŚĆ II (30 punktów)
Na podstawie tekstu odpowiedz na pytania.
Tadeusz Kotarbiński, Zagadnienia etyki niezależnej
Mowa będzie o etyce niezależnej. Od czego niezależnej? Od religii. Albowiem dominuje
u nas etyka religijnie ugruntowana. Uzasadnia ona własne hasła naczelne odwołując się do
Boga, do życia przyszłego, do pośmiertnego wymiaru nagród i kar za czyny dobre i złe. [ ]
Natomiast etyka właściwa (a ona ma być przedmiotem obecnego roztrząsania) interesuje się
tym, jak trzeba żyć, by być porządnym człowiekiem, by żyć zacnie, a nie żyć w stanie
hańby. [ ]
Obrawszy jako temat zagadnienia etyki właściwej, traktującej o walorach moralnych
postępowania, wypada przede wszystkim zastanowić się bliżej nad treścią głównych pojęć,
którymi ona operuje, wypowiadając swoje zachęty i przestrogi. Co właściwie podoba nam się
Poziom podstawowy
5
etycznie w postawie i działaniach ludzi odważnych, dobrych, prawych i sublimowanych? Czy
nie za to szanujemy takich, że można liczyć na nich jako na opiekunów? Że taki stanie twardo
na placu w obliczu niebezpieczeństwa, broniąc tych, którzy są zdani na jego obronę, że
takiemu nie zbraknie chęci, by pomóc innemu wydobyć się z klęski, że taki, skoro
zapowiedział, że zrobi, co potrzeba, to dotrzyma zapowiedzi i zrobi, że taki nie ulegnie
pokusom syreniego śpiewu i nie porzuci placówki ani domu dla doraźnych powabów,
dla satysfakcji elementarnych, dla narkotyku Może nie od rzeczy będzie tedy streścić
lapidarnie sens naszego domysłu, mówiąc, że godny szacunku jest opiekun spolegliwy. [ ]
Odwrotnie, na pogardę zasłużył, kto podopiecznych opuszcza w potrzebie czy to ze strachu,
czy dlatego, że go nie obchodzą lub przestali obchodzić, bo on, sobek, dba tylko o swoją
skórę, swoje mienie, swoje przyjemności, czy dlatego, że zapowiedź opieki potraktował
niepoważnie, lekkomyślnie, albo dlatego, że dał się skusić jakiejś ponęcie i zszedł
z posterunku albo się zamroczył, nie zdobywszy się na przeciwstawienie chętce doraźnej
rozumnego, świadomością prześwietlonego powściągu. [ ]
Cisną się [ ] do głowy różne natarczywe zagadnienia, np.: czy masz obowiązek
opieki tylko względem tych, względem kogo podjąłeś się expressis verbis opiekę sprawować?
A jeśli nie zaciągnąłeś takiego zobowiązania wobec nikogo, to czy jesteś w porządku, siedząc
z założonymi rękoma? [ ]
Przede wszystkim, to jasne, że głos oceny etycznej domaga się, byśmy zajmowali
stanowisko opiekuńcze bynajmniej nie tylko względem tych, względem których
zobowiązaliśmy się do tego umową lub w jakiś podobny sposób. [ ] Cóż jednak widzimy
w rzeczywistości? [ ] Stają naprzeciw siebie grupy o walorach mieszanych. I wtedy
sumienie ludzi dobrych i dzielnych utyka na rozdrożu, roztapia się w jakimś bezkształtnym
„wszystko jedno”. [ ]
Nie chcąc dopuścić do marazmu, nieuchronnej konsekwencji zobojętnienia, trzeba się
zdobyć na akt wyboru, zsolidaryzować się z jakimś gronem podstawowym, przy którym
będzie się stało mocno w przypadku antagonizmu z podmiotami poza tym gronem.
I ludzie dokonują takich wyborów lub za nich niejako dokonują wyboru stosunki, w które
są uwikłani. [ ] Mogło to być np. społeczeństwo własnego państwa albo naród,
do którego się należy [ ]
Mając do wyboru aut-aut solidarność z gołębiem lub solidarność z jastrzębiem -
wybierzemy oczywiście tę pierwszą solidarność w stosunkach międzyludzkich, zaopiekujemy
się maltretowaną żoną i brutalnie traktowanym dzieckiem, a nie znęcającym się nad nimi
mężem i ojcem, pijakiem i awanturnikiem. [ ] Ale pamiętać należy, że i taki człowiek ma
potrzeby, i bywa często, że jest zły, bo jest mu źle, i że jemu też należy się pomoc,
a zwłaszcza pomoc w sprawie zawsze dla każdego niezmiernie ważnej, w sprawie wydobycia
się z dna upadku, ze sposobu życia, który budzi pogardę dla nędznika w jego własnym,
przygłuszonym, lecz odzywającym się sumieniu. [ ]
Ale skąd obowiązek opiekuńczej postawy wobec istot, z którymi nie jestem związany
żadną z tych więzi? Na to jedyną chyba będzie odpowiedzią wsłuchać się bacznie w głos
własnego sumienia. [ ]
Przy próbach uświadamiania sobie i formułowania tych odpowiedzi dobrze bywa,
oczywiście, poradzić się książek, porozmawiać po koleżeńsku z tymi, co sami borykali się
z podobną udręką. [ ] Ale nie przypuszczajmy, że znajdziemy tam pouczenia równie
określone,
w
równym
stopniu
intersubiektywnie
uzasadnione,
jak
twierdzenia
w podręcznikach algebry lub geometrii. Etyka niezależna jest niezależna jeszcze i w tym
sensie, że własnego głosu sumienia niepodobna zastąpić głosem cudzym. [ ]
T. Kotarbiński, Zagadnienia etyki niezależnej (fragmenty), w: tegoż, Medytacje o życiu godziwym,
Warszawa 1985, s. 151-156.
Poziom podstawowy
6
Zadania do tekstu (30 punktów)

","answer_text_html":"

Zadanie 10. (0-3)
Korzystanie z informacji
Wykorzystanie nabytej wiedzy filozoficznej do krytycznego
analizowania tekstów filozoficznych, a w szczególności do
rekonstrukcji zawartych w nich problemów, tez i argumentacji
(II 1)
3 p. - za cztery poprawne odpowiedzi
Poprawne odpowiedzi
a) nie b) nie c) tak/nie d) tak
2 p. - za trzy poprawne odpowiedzi
1 p. - za dwie poprawne odpowiedzi
0 p. - za jedną poprawną odpowiedź lub jej brak
Klucz punktowania odpowiedzi - poziom podstawowy
5

","solutions":[]}