{"id":"filozofia-2013-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"filozofia-2013-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":30,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (30 pkt)\nNa podstawie fragmentów Eseju o człowieku Ernsta Cassirera i Aktualności piękna\nHansa-Georga Gadamera oraz własnej wiedzy z dziedziny estetyki rozważ, czy istotą\nsztuki jest naśladowanie natury?\nEsej o człowieku\nNaśladownictwo jest także niewyczerpanym źródłem rozkoszy, czego dowodem fakt, że\nsprawia nam przyjemność oglądanie w sztuce najbardziej realistycznego obrazu rzeczy, które\nsame w sobie mogą być przykre do oglądania - na przykład kształty najwstrętniejszych\nzwierząt lub trupów.\nTrzeba jednak zauważyć, że najbardziej radykalne teorie naśladownictwa nie miały\nzamiaru ograniczać funkcji sztuki do czysto mechanicznego odtwarzania rzeczywistości.\nWszystkie musiały do pewnego stopnia uwzględniać twórczą inwencję artysty. Pogodzić te\ndwa wymagania nie było rzeczą łatwą. Jeśli prawdziwym celem sztuki jest naśladownictwo,\nto jest rzeczą jasną, że spontaniczność i siła twórcza artysty staje się raczej przeszkodą niż\nczynnikiem konstruktywnym. Fałszuje ona wygląd rzeczy, zamiast opisywać prawdziwą ich\nnaturę. Tę subiektywność artysty można jednak było zamknąć we właściwych granicach\ni poddać ogólnym regułom. Tak więc zasady ars simia naturae - sztuka małpą natury - nie\ndało się utrzymać w ścisłym i bezkompromisowym znaczeniu. Nawet bowiem sama natura\nnie jest nieomylna i nie zawsze osiąga swój cel. W takim wypadku sztuka musi przyjść\nz pomocą naturze i wręcz poprawić lub udoskonalić ją. Dla osiągnięcia najwyższego piękna\nodchylenie od natury jest równie konieczne jak odtwarzanie natury. Określenie właściwej\nproporcji, wyznaczenie stopnia tego odchylenia stało się jednym z naczelnych zadań teorii\nsztuki. Arystoteles twierdził, że dla celów poezji przekonywająca niemożliwość jest bardziej\npożądana niż nieprzekonywająca możliwość. Właściwą odpowiedzią na zarzut pewnego\nkrytyka, że Zeuksis malował takich ludzi, jacy nigdy nie mogli istnieć w rzeczywistości, jest\nstwierdzić, że l e p i e j jest, aby byli tacy, ponieważ artysta p o w i n i e n udoskonalać swój\nmodel. W myśl tej teorii poezja i sztuka w ogóle nigdy nie może być niczym innym jak\nprzyjemnym fałszem.\nE. Cassirer, Esej o człowieku, przeł. A. Staniewska, Warszawa 1998, s. 233-235.\nAktualność piękna\nJedną z głównych sił napędowych nowoczesnej sztuki jest przecież chęć przełamania\ndystansu, jaki zachowują wobec dzieła sztuki publiczność, widownia, konsumenci. W każdej\njednak formie nowoczesnego eksperymentowania ze sztuką można by rozpoznać dążenie do\nzastąpienia dystansu widza zaangażowaniem uczestnika gry.\nJuż tutaj było zatem coś w rodzaju hermeneutycznej tożsamości w grze - ta zaś dopiero\nw odniesieniu do dzieł sztuki pozostaje naprawdę nienaruszalna. Weźmy przykład\nimprowizacji na organach. Nikt już nie usłyszy więcej tej niepowtarzalnej improwizacji. Sam\norganista w chwilę potem nie wie, jak grał i nikt tego nie zapisał. Mimo to wszyscy mówią:\n„To była genialna interpretacja albo improwizacja\" lub w innym przypadku: „Jakoś to dzisiaj\npusto brzmiało”. Co mamy na myśli? Bez wątpienia odnosimy się do tej improwizacji. Coś\ndla nas „zaistniało”, i to jako dzieło, a nie palcówka organisty. W przeciwnym razie nie\nocenialibyśmy tu wartości lub jej braku. Tym, co ufundowało jedność dzieła, jest\nhermeneutyczna tożsamość.\nPoziom rozszerzony\n6\nJeśli na tym polega tożsamość dzieła, to rzeczywiste pojęcie, rzeczywiste doświadczenie\ndzieła sztuki istnieje tylko dla tego, kto „współgra”, tzn. kto wnosi swój udział, wynik własnej\naktywności. Jak do tego właściwie dochodzi? Jest to wychodzące od „dzieła” wyzwanie,\nktóre czeka na to, by mu ktoś sprostał. Domaga się odpowiedzi, udzielić jej zaś może tylko\nten, kto to wyzwanie przyjął. Ta odpowiedź musi więc być jego własną odpowiedzią, której\nsam czynnie udziela. Gra wymaga współgrającego.\nWszyscy wiemy z osobistego doświadczenia, że np. odwiedzanie muzeum lub słuchanie\nkoncertu jest zadaniem wymagającym najwyższej duchowej aktywności.\nSięgnę po słynny przykład: Bracia Karamazow. Są tam schody, z których spada\nSmierdiakow. Dostojewski jakoś to opisał. Wiem dzięki temu dokładnie, jak te schody\nwyglądają. Wiem, jak się zaczynają, potem robi się ciemno, następnie trzeba skręcić w lewo.\nJest to dla mnie namacalnie jasne, a przecież wiem, że nikt inny nie „widzi” tych schodów tak\nsamo jak ja. A jednak każdy, kto podda się urokowi tej mistrzowskiej narracji, będzie te\nschody po swojemu „widzieć” całkiem dokładnie i będzie przekonany, że widzi je takimi,\njakimi one są. To jest ta wolna przestrzeń, jaką w tym przypadku zostawia słowo poetyckie,\nprzestrzeń, którą my wypełniamy, idąc za językową ewokacją narratora. Podobnie jest\nw sztukach plastycznych. Jest to akt syntezy. Musimy wiele połączyć, wiele zespolić.\nMówimy zazwyczaj, że obraz „czytamy”, tak jak czyta się pismo. „Rozszyfrowujemy” obraz\njak tekst.\nH. G. Gadamer, Aktualność piękna, przeł. K. Krzemieniowa, Warszawa 1993, s. 32-36.\nPoziom rozszerzony\n7\nPoziom rozszerzony\n8\nPoziom rozszerzony\n9\nPoziom rozszerzony\n10\nPoziom rozszerzony\n11\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.\nKorzystanie z informacji\nTworzenie informacji\nWykorzystanie nabytej wiedzy filozoficznej do krytycznego\nanalizowania tekstów filozoficznych, a w szczególności\ndo rekonstrukcji zawartych w nich problemów, tez\ni argumentacji (II 1); konfrontowanie poglądów z poglądami\ninnych filozofów (II 3); pisanie własnego tekstu (III);\nargumentowanie własnego stanowiska (III)\nTemat: Na podstawie fragmentów Eseju o człowieku Ernesta Cassirera i Aktualności\npiękna Hansa Georga Gadamera oraz własnej wiedzy z dziedziny estetyki\nrozważ, czy istotą sztuki jest naśladowanie natury.\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n5\nKryteria oceniania wypracowania z filozofii\nKryterium\nPunktacja\nMaks.\nliczba\npkt\nLogika wywodu\n15\nTwórcze zajęcie stanowiska wynikające\nz samodzielnych, jasnych i logicznych\nprzemyśleń autora.\n3\nOdtwórcze zajęcie stanowiska\nwynikające z parafrazy tematu\nwypracowania lub twórcze, ale\nsformułowane nieprecyzyjnie.\n2\nTeza\nBrak tezy pracy, kontekst\nwypracowania wskazuje na stanowisko\nautora.\n1\n3\njasny, logiczny wywód trafnie\nodwołujący się do tekstów źródłowych;\nrozbudowana argumentacja (czytelne\nformułowanie argumentów, prawidłowe\nwnioskowanie);\nbezpośrednie odniesienie do tezy;\n5\nwywód poprawny logicznie, trafnie\nodwołujący się do tekstów źródłowych;\npoprawna argumentacja\nbezpośrednie odniesienie do tezy\n3-4\nwywód z nielicznymi błędami\nw odwołaniach do tekstów źródłowych;\nczęściowa nieadekwatność argumentów\nwobec sformułowanej tezy\n2\nArgumentacja\nwywód z nielicznymi błędami\nw odwołaniach do tekstów źródłowych;\nbrak konsekwencji logicznej\nargumentów wobec tezy\n1\n5\nKontrargumentacja\nprawidłowe wskazanie argumentów\nodmiennych od stanowiska autora\nopartych na wiedzy filozoficznej;\nprawidłowa konfrontacja w obrębie\nkoncepcji i zagadnień filozoficznych;\ntrafna i rozbudowana polemika z tymi\nstanowiskami wskazująca\nna przemyślane rozważenie problemu\n6-7\n7\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n6\nprawidłowe wskazanie argumentów\nodmiennych od stanowiska autora\nopartych na wiedzy filozoficznej;\ntrafna polemika z tymi stanowiskami\nwskazująca na przemyślane rozważenie\nproblemu\n4-5\nprawidłowe wskazanie argumentu\nodmiennego od stanowiska autora\nopartego na wiedzy filozoficznej;\npolemika poprawna, ale szczątkowa\n2-3\npoprawne wskazanie stanowisk\nfilozoficznych odmiennych\nod stanowiska autora\n1\nZawartość merytoryczna\n12\nOdwołania do wiedzy z zakresu historii\nfilozofii.\n1-2\nRozpoznanie problemu w obrębie różnych\ndziedzin filozoficznych.\n1-2\n1) Tradycja\nfilozoficzna\n1 p. sporadycznie\n2 p. swobodnie\nOdnajdywanie związku tematu z innymi\ndziedzinami wiedzy, literatury, nauki.\n1-2\n6\nPoprawne posługiwanie się pojęciami\nfilozoficznymi.\n1-2\nPoprawne odróżnianie koncepcji, stanowisk\ni problemów filozoficznych.\n1-2\n2) Terminologia\n1 p. sporadycznie\n2 p. swobodnie\nPosługiwanie się terminologią filozoficzną\n(synonimiczność pojęć).\n1-2\n6\nPoprawność języka i kompozycja\n3\nPoprawna kompozycja pracy.\nOryginalność ujęcia tematu.\n1-2\nJęzyk\nJęzyk spójny i logiczny. Poprawność\nortograficzna, gramatyczna i interpunkcyjna.\n1\n3","solution":null,"image":"img/filozofia-2013-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2013 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 8. (30 pkt)
Na podstawie fragmentów Eseju o człowieku Ernsta Cassirera i Aktualności piękna
Hansa-Georga Gadamera oraz własnej wiedzy z dziedziny estetyki rozważ, czy istotą
sztuki jest naśladowanie natury?
Esej o człowieku
Naśladownictwo jest także niewyczerpanym źródłem rozkoszy, czego dowodem fakt, że
sprawia nam przyjemność oglądanie w sztuce najbardziej realistycznego obrazu rzeczy, które
same w sobie mogą być przykre do oglądania - na przykład kształty najwstrętniejszych
zwierząt lub trupów.
Trzeba jednak zauważyć, że najbardziej radykalne teorie naśladownictwa nie miały
zamiaru ograniczać funkcji sztuki do czysto mechanicznego odtwarzania rzeczywistości.
Wszystkie musiały do pewnego stopnia uwzględniać twórczą inwencję artysty. Pogodzić te
dwa wymagania nie było rzeczą łatwą. Jeśli prawdziwym celem sztuki jest naśladownictwo,
to jest rzeczą jasną, że spontaniczność i siła twórcza artysty staje się raczej przeszkodą niż
czynnikiem konstruktywnym. Fałszuje ona wygląd rzeczy, zamiast opisywać prawdziwą ich
naturę. Tę subiektywność artysty można jednak było zamknąć we właściwych granicach
i poddać ogólnym regułom. Tak więc zasady ars simia naturae - sztuka małpą natury - nie
dało się utrzymać w ścisłym i bezkompromisowym znaczeniu. Nawet bowiem sama natura
nie jest nieomylna i nie zawsze osiąga swój cel. W takim wypadku sztuka musi przyjść
z pomocą naturze i wręcz poprawić lub udoskonalić ją. Dla osiągnięcia najwyższego piękna
odchylenie od natury jest równie konieczne jak odtwarzanie natury. Określenie właściwej
proporcji, wyznaczenie stopnia tego odchylenia stało się jednym z naczelnych zadań teorii
sztuki. Arystoteles twierdził, że dla celów poezji przekonywająca niemożliwość jest bardziej
pożądana niż nieprzekonywająca możliwość. Właściwą odpowiedzią na zarzut pewnego
krytyka, że Zeuksis malował takich ludzi, jacy nigdy nie mogli istnieć w rzeczywistości, jest
stwierdzić, że l e p i e j jest, aby byli tacy, ponieważ artysta p o w i n i e n udoskonalać swój
model. W myśl tej teorii poezja i sztuka w ogóle nigdy nie może być niczym innym jak
przyjemnym fałszem.
E. Cassirer, Esej o człowieku, przeł. A. Staniewska, Warszawa 1998, s. 233-235.
Aktualność piękna
Jedną z głównych sił napędowych nowoczesnej sztuki jest przecież chęć przełamania
dystansu, jaki zachowują wobec dzieła sztuki publiczność, widownia, konsumenci. W każdej
jednak formie nowoczesnego eksperymentowania ze sztuką można by rozpoznać dążenie do
zastąpienia dystansu widza zaangażowaniem uczestnika gry.
Już tutaj było zatem coś w rodzaju hermeneutycznej tożsamości w grze - ta zaś dopiero
w odniesieniu do dzieł sztuki pozostaje naprawdę nienaruszalna. Weźmy przykład
improwizacji na organach. Nikt już nie usłyszy więcej tej niepowtarzalnej improwizacji. Sam
organista w chwilę potem nie wie, jak grał i nikt tego nie zapisał. Mimo to wszyscy mówią:
„To była genialna interpretacja albo improwizacja" lub w innym przypadku: „Jakoś to dzisiaj
pusto brzmiało”. Co mamy na myśli? Bez wątpienia odnosimy się do tej improwizacji. Coś
dla nas „zaistniało”, i to jako dzieło, a nie palcówka organisty. W przeciwnym razie nie
ocenialibyśmy tu wartości lub jej braku. Tym, co ufundowało jedność dzieła, jest
hermeneutyczna tożsamość.
Poziom rozszerzony
6
Jeśli na tym polega tożsamość dzieła, to rzeczywiste pojęcie, rzeczywiste doświadczenie
dzieła sztuki istnieje tylko dla tego, kto „współgra”, tzn. kto wnosi swój udział, wynik własnej
aktywności. Jak do tego właściwie dochodzi? Jest to wychodzące od „dzieła” wyzwanie,
które czeka na to, by mu ktoś sprostał. Domaga się odpowiedzi, udzielić jej zaś może tylko
ten, kto to wyzwanie przyjął. Ta odpowiedź musi więc być jego własną odpowiedzią, której
sam czynnie udziela. Gra wymaga współgrającego.
Wszyscy wiemy z osobistego doświadczenia, że np. odwiedzanie muzeum lub słuchanie
koncertu jest zadaniem wymagającym najwyższej duchowej aktywności.
Sięgnę po słynny przykład: Bracia Karamazow. Są tam schody, z których spada
Smierdiakow. Dostojewski jakoś to opisał. Wiem dzięki temu dokładnie, jak te schody
wyglądają. Wiem, jak się zaczynają, potem robi się ciemno, następnie trzeba skręcić w lewo.
Jest to dla mnie namacalnie jasne, a przecież wiem, że nikt inny nie „widzi” tych schodów tak
samo jak ja. A jednak każdy, kto podda się urokowi tej mistrzowskiej narracji, będzie te
schody po swojemu „widzieć” całkiem dokładnie i będzie przekonany, że widzi je takimi,
jakimi one są. To jest ta wolna przestrzeń, jaką w tym przypadku zostawia słowo poetyckie,
przestrzeń, którą my wypełniamy, idąc za językową ewokacją narratora. Podobnie jest
w sztukach plastycznych. Jest to akt syntezy. Musimy wiele połączyć, wiele zespolić.
Mówimy zazwyczaj, że obraz „czytamy”, tak jak czyta się pismo. „Rozszyfrowujemy” obraz
jak tekst.
H. G. Gadamer, Aktualność piękna, przeł. K. Krzemieniowa, Warszawa 1993, s. 32-36.
Poziom rozszerzony
7
Poziom rozszerzony
8
Poziom rozszerzony
9
Poziom rozszerzony
10
Poziom rozszerzony
11
BRUDNOPIS

","answer_text_html":"

Zadanie 8.
Korzystanie z informacji
Tworzenie informacji
Wykorzystanie nabytej wiedzy filozoficznej do krytycznego
analizowania tekstów filozoficznych, a w szczególności
do rekonstrukcji zawartych w nich problemów, tez
i argumentacji (II 1); konfrontowanie poglądów z poglądami
innych filozofów (II 3); pisanie własnego tekstu (III);
argumentowanie własnego stanowiska (III)
Temat: Na podstawie fragmentów Eseju o człowieku Ernesta Cassirera i Aktualności
piękna Hansa Georga Gadamera oraz własnej wiedzy z dziedziny estetyki
rozważ, czy istotą sztuki jest naśladowanie natury.
Kryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony
5
Kryteria oceniania wypracowania z filozofii
Kryterium
Punktacja
Maks.
liczba
pkt
Logika wywodu
15
Twórcze zajęcie stanowiska wynikające
z samodzielnych, jasnych i logicznych
przemyśleń autora.
3
Odtwórcze zajęcie stanowiska
wynikające z parafrazy tematu
wypracowania lub twórcze, ale
sformułowane nieprecyzyjnie.
2
Teza
Brak tezy pracy, kontekst
wypracowania wskazuje na stanowisko
autora.
1
3
jasny, logiczny wywód trafnie
odwołujący się do tekstów źródłowych;
rozbudowana argumentacja (czytelne
formułowanie argumentów, prawidłowe
wnioskowanie);
bezpośrednie odniesienie do tezy;
5
wywód poprawny logicznie, trafnie
odwołujący się do tekstów źródłowych;
poprawna argumentacja
bezpośrednie odniesienie do tezy
3-4
wywód z nielicznymi błędami
w odwołaniach do tekstów źródłowych;
częściowa nieadekwatność argumentów
wobec sformułowanej tezy
2
Argumentacja
wywód z nielicznymi błędami
w odwołaniach do tekstów źródłowych;
brak konsekwencji logicznej
argumentów wobec tezy
1
5
Kontrargumentacja
prawidłowe wskazanie argumentów
odmiennych od stanowiska autora
opartych na wiedzy filozoficznej;
prawidłowa konfrontacja w obrębie
koncepcji i zagadnień filozoficznych;
trafna i rozbudowana polemika z tymi
stanowiskami wskazująca
na przemyślane rozważenie problemu
6-7
7
Kryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony
6
prawidłowe wskazanie argumentów
odmiennych od stanowiska autora
opartych na wiedzy filozoficznej;
trafna polemika z tymi stanowiskami
wskazująca na przemyślane rozważenie
problemu
4-5
prawidłowe wskazanie argumentu
odmiennego od stanowiska autora
opartego na wiedzy filozoficznej;
polemika poprawna, ale szczątkowa
2-3
poprawne wskazanie stanowisk
filozoficznych odmiennych
od stanowiska autora
1
Zawartość merytoryczna
12
Odwołania do wiedzy z zakresu historii
filozofii.
1-2
Rozpoznanie problemu w obrębie różnych
dziedzin filozoficznych.
1-2

\n
  1. Tradycja
\n

filozoficzna
1 p. sporadycznie
2 p. swobodnie
Odnajdywanie związku tematu z innymi
dziedzinami wiedzy, literatury, nauki.
1-2
6
Poprawne posługiwanie się pojęciami
filozoficznymi.
1-2
Poprawne odróżnianie koncepcji, stanowisk
i problemów filozoficznych.
1-2

\n
  1. Terminologia
\n

1 p. sporadycznie
2 p. swobodnie
Posługiwanie się terminologią filozoficzną
(synonimiczność pojęć).
1-2
6
Poprawność języka i kompozycja
3
Poprawna kompozycja pracy.
Oryginalność ujęcia tematu.
1-2
Język
Język spójny i logiczny. Poprawność
ortograficzna, gramatyczna i interpunkcyjna.
1
3

","solutions":[]}