{"id":"filozofia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/1.7","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"1.7","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.7. (0-1)\nWyjaśnij sens podanego poniżej stwierdzenia związanego z filozofią Kartezjusza:\nW samym myśleniu zawiera się pierwotne doświadczenie istnienia.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.7. (0-1)\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych […].\nZdający rekonstruuje problemy zawarte\nw tekście.\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nII. 2. 4.) Zdający przeprowadza analizę\ni interpretację […] fragmentu tekstu\nKartezjusza Medytacje o pierwszej filozofii.\nV. 3. […] Zdający identyfikuje\nproblematykę tekstu […].\nPrzykładowa odpowiedź\nMyślenie, a szczególnie wątpienie, jest niepodważalnym potwierdzeniem istnienia. Nie\nmożna więc oddzielić wątpienia od istnienia.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nStwierdzenie „W samym myśleniu zawiera się pierwotne doświadczenie istnienia\" wyraża Kartezjańską zasadę *cogito ergo sum*: **akt myślenia jest jednocześnie bezpośrednim doświadczeniem bycia** - nie można myśleć i zarazem nie istnieć. Myślenie i istnienie są nierozdzielne.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego\n\n> „Ja jednak na pewno istniałem, jeśli coś przyjąłem.\"\n> „Nie ma więc wątpliwości, że istnieje, skoro mnie łudzi!\"\n> „Tak więc [ ] to powiedzenie: Ja jestem, ja istnieję, musi być prawdą, ilekroć je wypowiadam lub pojmuję umysłem.\"\n> „Ja jestem, ja istnieję; to jest pewne. Jak długo jednak? Oczywiście, jak długo myślę.\"\n\nKartezjusz stwierdza explicite: istnienie jest pewne **tak długo i o tyle, o ile trwa myślenie**. Myślenie nie jest dowodem istnienia w sensie sylogistycznym (*cogito* → *ergo sum*) - to raczej **akt myślenia sam w sobie jest doświadczeniem istnienia**. Gdy myślę, jednocześnie *stwierdzam* i *jestem* - dlatego stwierdzenie z zadania jest celnym podsumowaniem.\n\n## Sposób 2 - kontekst filozoficzny\n\nFrancuski filozof Alain (Émile Chartier) ujął to tak: „Cogito\" Kartezjusza to nie argument, lecz **intuicja** - bezpośrednie uchwycenie własnego istnienia w akcie myślenia. Wątpienie jest formą myślenia, a zatem:\n\n- **Wątpię** → myślę → istnieję\n- **Rozumiem** → myślę → istnieję\n- **Wyobrażam sobie** → myślę → istnieję\n\nKażda forma aktywności umysłowej jest świadectwem istnienia podmiotu. Nie można oddzielić wątpienia od istnienia - bo wątpienie samo jest dowodem bycia.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.7, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - poprawna odpowiedź wskazująca, że myślenie (wątpienie) jest niepodważalnym potwierdzeniem istnienia i że nie można wątpić i zarazem nie istnieć\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi\n\n## Typowe pułapki\n\n1. **Traktowanie cogito jako sylogizmu:** uczniowie próbują przedstawić *cogito ergo sum* jako wnioskowanie dedukcyjne (przesłanka: myślę → wniosek: istnieję). Ale Kartezjusz podkreśla, że to **bezpośrednia intuicja**, nie dedukcja - bo sam wniosek „istnieję\" jest zawarty w „myślę\".\n2. **Zrozumienie słowa „pierwotne\":** chodzi o to, że doświadczenie istnienia w myśleniu jest **pierwsze** (nie wyprowadzone z niczego innego), nie zaś o jakiś wcześniejszy etap chronologiczny.","image":"img/filozofia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-1.7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1.7. (0-1)<br>Wyjaśnij sens podanego poniżej stwierdzenia związanego z filozofią Kartezjusza:<br>W samym myśleniu zawiera się pierwotne doświadczenie istnienia.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1.7. (0-1)<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych […].<br>Zdający rekonstruuje problemy zawarte<br>w tekście.<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>II. 2. 4.) Zdający przeprowadza analizę<br>i interpretację […] fragmentu tekstu<br>Kartezjusza Medytacje o pierwszej filozofii.<br>V. 3. […] Zdający identyfikuje<br>problematykę tekstu […].<br>Przykładowa odpowiedź<br>Myślenie, a szczególnie wątpienie, jest niepodważalnym potwierdzeniem istnienia. Nie<br>można więc oddzielić wątpienia od istnienia.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź.<br>0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>Stwierdzenie „W samym myśleniu zawiera się pierwotne doświadczenie istnienia&quot; wyraża Kartezjańską zasadę <em>cogito ergo sum</em>: <strong>akt myślenia jest jednocześnie bezpośrednim doświadczeniem bycia</strong> - nie można myśleć i zarazem nie istnieć. Myślenie i istnienie są nierozdzielne.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego</h4>\n<blockquote>„Ja jednak na pewno istniałem, jeśli coś przyjąłem.&quot;<br>„Nie ma więc wątpliwości, że istnieje, skoro mnie łudzi!&quot;<br>„Tak więc [ ] to powiedzenie: Ja jestem, ja istnieję, musi być prawdą, ilekroć je wypowiadam lub pojmuję umysłem.&quot;<br>„Ja jestem, ja istnieję; to jest pewne. Jak długo jednak? Oczywiście, jak długo myślę.&quot;</blockquote>\n<p>Kartezjusz stwierdza explicite: istnienie jest pewne <strong>tak długo i o tyle, o ile trwa myślenie</strong>. Myślenie nie jest dowodem istnienia w sensie sylogistycznym (<em>cogito</em> → <em>ergo sum</em>) - to raczej <strong>akt myślenia sam w sobie jest doświadczeniem istnienia</strong>. Gdy myślę, jednocześnie <em>stwierdzam</em> i <em>jestem</em> - dlatego stwierdzenie z zadania jest celnym podsumowaniem.</p>\n<h4>Sposób 2 - kontekst filozoficzny</h4>\n<p>Francuski filozof Alain (Émile Chartier) ujął to tak: „Cogito&quot; Kartezjusza to nie argument, lecz <strong>intuicja</strong> - bezpośrednie uchwycenie własnego istnienia w akcie myślenia. Wątpienie jest formą myślenia, a zatem:</p>\n<ul><li><strong>Wątpię</strong> → myślę → istnieję</li><li><strong>Rozumiem</strong> → myślę → istnieję</li><li><strong>Wyobrażam sobie</strong> → myślę → istnieję</li></ul>\n<p>Każda forma aktywności umysłowej jest świadectwem istnienia podmiotu. Nie można oddzielić wątpienia od istnienia - bo wątpienie samo jest dowodem bycia.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.7, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawna odpowiedź wskazująca, że myślenie (wątpienie) jest niepodważalnym potwierdzeniem istnienia i że nie można wątpić i zarazem nie istnieć<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li><strong>Traktowanie cogito jako sylogizmu:</strong> uczniowie próbują przedstawić <em>cogito ergo sum</em> jako wnioskowanie dedukcyjne (przesłanka: myślę → wniosek: istnieję). Ale Kartezjusz podkreśla, że to <strong>bezpośrednia intuicja</strong>, nie dedukcja - bo sam wniosek „istnieję&quot; jest zawarty w „myślę&quot;.</li><li><strong>Zrozumienie słowa „pierwotne&quot;:</strong> chodzi o to, że doświadczenie istnienia w myśleniu jest <strong>pierwsze</strong> (nie wyprowadzone z niczego innego), nie zaś o jakiś wcześniejszy etap chronologiczny.</li></ol>"}]}