{"id":"filozofia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/1.9","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"1.9","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.9. (0-1)\nWyjaśnij pojęcie sceptycyzmu metodycznego.\nMFI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.9. (0-1)\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych […].\nZdający prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi.\nIV. Zdający w poprawny sposób wykonuje\noperację definiowania.\nPrzykładowa odpowiedź\nSceptycyzm metodologiczny - to stanowisko filozoficzne odrzucające możliwość uzyskania\nwiedzy pewnej; metoda wątpienia (zwłaszcza w idee empiryczne) w celu dotarcia do\ntwierdzeń bardziej pewnych lub takich, w które wątpić się już nie da, np. dla Kartezjusza było\nto stwierdzenie, że akt myślenia wymaga podmiotu myślącego, a zatem cogito ergo sum -\nmyślę, więc jestem.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Sceptycyzm metodyczny** - to postawa filozoficzna, która stosuje systematyczne wątpienie jako **metodę** (narzędzie) dochodzenia do wiedzy pewnej, a nie jako ostateczne stanowisko stwierdzające niemożliwość poznania.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego\n\n> „Zakładam więc, że wszystko to, co widzę, jest fałszem, wierzę, że nie istniało nigdy nic z tego, co mi kłamliwa pamięć przedstawia, nie posiadam wcale zmysłów. Ciało, kształt, rozciągłość, ruch i miejsce są chimerami.\"\n\nTo jest kulminacja metodycznego wątpienia Kartezjusza - wątpienie obejmuje:\n1. Dane zmysłowe (mogą mnie mylić)\n2. Pamięć (może być zafałszowana)\n3. Ciało i świat zewnętrzny (być może są złudzeniem demona)\n4. Nawet matematykę (może mnie zwodzić wszechmocny demon - *deus malignus*)\n\nKiedy jednak nie można już wątpić w to, że się wątpi - wówczas odkrywa się *cogito ergo sum* jako fundament pewnej wiedzy.\n\n## Sposób 2 - kontekst filozoficzny / rozróżnienie od sceptycyzmu radykalnego\n\n| Typ sceptycyzmu | Charakterystyka | Przedstawiciele |\n| **Sceptycyzm radykalny (pirroński)** | Wiedza pewna jest **niemożliwa**; należy wstrzymać się od wszelkich sądów (*epoché*) | Pirron z Elidy (IV/III w. p.n.e.), sekstus Empiryk |\n| **Sceptycyzm akademicki** | Można akceptować to, co jest *prawdopodobne* (*probabile*), ale nie pewne | Karneades, Nowa Akademia |\n| **Sceptycyzm metodyczny** | Wątpienie jako **narzędzie** - cel to dotarcie do wiedzy pewnej, nie rezygnacja z niej | René Descartes (XVII w.) |\n\nKlucz różnicy: sceptycyzm pirroński jest **celem samym w sobie** (trwała *epoché*), sceptycyzm metodyczny jest **środkiem** - narzędziem oczyszczenia umysłu z fałszywych przekonań, po którym następuje budowa wiedzy pewnej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.9, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - poprawna odpowiedź wskazująca, że sceptycyzm metodyczny to stosowanie wątpienia jako metody dochodzenia do twierdzeń pewnych (np. cogito ergo sum), a nie trwała postawa niemożności poznania\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi\n>\n> **Akceptowane:** opis funkcji wątpienia jako metody + wskazanie celu (pewna wiedza)\n\n## Typowe pułapki\n\n1. **Mylenie z sceptycyzmem pirronistycznym:** uczniowie piszą, że sceptycyzm (bez przymiotnika) to „niemożność poznania\" - to jest sceptycyzm radykalny, nie metodyczny. Kartezjusz jest PRZECIWNIKIEM sceptycyzmu radykalnego - używa wątpienia, żeby go OBALIĆ.\n2. **Pominięcie słowa „metodyczny\":** Sceptycyzm bez przymiotnika jest pojęciem dwuznacznym. Klucz CKE wymaga wyjaśnienia, na czym polega *metodyczność* - tzn. że wątpienie jest narzędziem, nie celem.\n3. **Uproszczenie do „Kartezjusz wątpił we wszystko\":** to prawda, ale to opis metody, nie definicja stanowiska. Definicja musi wskazywać na *cel* wątpienia - dotarcie do twierdzeń, których nie można podważyć.","image":"img/filozofia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-1.9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 1.9. (0-1)
Wyjaśnij pojęcie sceptycyzmu metodycznego.
MFI_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 1.9. (0-1)
III. Analiza i interpretacja tekstów
filozoficznych […].
Zdający prawidłowo posługuje się
pojęciami filozoficznymi.
IV. Zdający w poprawny sposób wykonuje
operację definiowania.
Przykładowa odpowiedź
Sceptycyzm metodologiczny - to stanowisko filozoficzne odrzucające możliwość uzyskania
wiedzy pewnej; metoda wątpienia (zwłaszcza w idee empiryczne) w celu dotarcia do
twierdzeń bardziej pewnych lub takich, w które wątpić się już nie da, np. dla Kartezjusza było
to stwierdzenie, że akt myślenia wymaga podmiotu myślącego, a zatem cogito ergo sum -
myślę, więc jestem.
Schemat punktowania
1 p. - za poprawną odpowiedź.
0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Sceptycyzm metodyczny - to postawa filozoficzna, która stosuje systematyczne wątpienie jako metodę (narzędzie) dochodzenia do wiedzy pewnej, a nie jako ostateczne stanowisko stwierdzające niemożliwość poznania.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego

\n
„Zakładam więc, że wszystko to, co widzę, jest fałszem, wierzę, że nie istniało nigdy nic z tego, co mi kłamliwa pamięć przedstawia, nie posiadam wcale zmysłów. Ciało, kształt, rozciągłość, ruch i miejsce są chimerami."
\n

To jest kulminacja metodycznego wątpienia Kartezjusza - wątpienie obejmuje:

\n
  1. Dane zmysłowe (mogą mnie mylić)
  2. Pamięć (może być zafałszowana)
  3. Ciało i świat zewnętrzny (być może są złudzeniem demona)
  4. Nawet matematykę (może mnie zwodzić wszechmocny demon - deus malignus)
\n

Kiedy jednak nie można już wątpić w to, że się wątpi - wówczas odkrywa się cogito ergo sum jako fundament pewnej wiedzy.

\n

Sposób 2 - kontekst filozoficzny / rozróżnienie od sceptycyzmu radykalnego

\n

| Typ sceptycyzmu | Charakterystyka | Przedstawiciele |
| Sceptycyzm radykalny (pirroński) | Wiedza pewna jest niemożliwa; należy wstrzymać się od wszelkich sądów (epoché) | Pirron z Elidy (IV/III w. p.n.e.), sekstus Empiryk |
| Sceptycyzm akademicki | Można akceptować to, co jest prawdopodobne (probabile), ale nie pewne | Karneades, Nowa Akademia |
| Sceptycyzm metodyczny | Wątpienie jako narzędzie - cel to dotarcie do wiedzy pewnej, nie rezygnacja z niej | René Descartes (XVII w.) |

\n

Klucz różnicy: sceptycyzm pirroński jest celem samym w sobie (trwała epoché), sceptycyzm metodyczny jest środkiem - narzędziem oczyszczenia umysłu z fałszywych przekonań, po którym następuje budowa wiedzy pewnej.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.9, max 1 pkt):
- 1 pkt - poprawna odpowiedź wskazująca, że sceptycyzm metodyczny to stosowanie wątpienia jako metody dochodzenia do twierdzeń pewnych (np. cogito ergo sum), a nie trwała postawa niemożności poznania
- 0 pkt - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi

Akceptowane: opis funkcji wątpienia jako metody + wskazanie celu (pewna wiedza)
\n

Typowe pułapki

\n
  1. Mylenie z sceptycyzmem pirronistycznym: uczniowie piszą, że sceptycyzm (bez przymiotnika) to „niemożność poznania" - to jest sceptycyzm radykalny, nie metodyczny. Kartezjusz jest PRZECIWNIKIEM sceptycyzmu radykalnego - używa wątpienia, żeby go OBALIĆ.
  2. Pominięcie słowa „metodyczny": Sceptycyzm bez przymiotnika jest pojęciem dwuznacznym. Klucz CKE wymaga wyjaśnienia, na czym polega metodyczność - tzn. że wątpienie jest narzędziem, nie celem.
  3. Uproszczenie do „Kartezjusz wątpił we wszystko": to prawda, ale to opis metody, nie definicja stanowiska. Definicja musi wskazywać na cel wątpienia - dotarcie do twierdzeń, których nie można podważyć.
"}]}