{"id":"filozofia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nPoddaj krytyce argumentację Russella przeciw tezie Kartezjusza.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\nfilozoficzne. […] rozumie argumenty\nwysuwane przeciwko poszczególnym tezom.\nV. 6. Zdający formułuje tekst polemiczny.\nPrzykładowa odpowiedź\nRussell przez sam fakt podjęcia polemiki potwierdza, że Kartezjusz ma rację. Potwierdza, że\nistnienie podmiotu jest niepodważalne. Każdy jest pewny swego istnienia. Problemem jednak\npozostaje sposób istnienia.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nKrytyka argumentacji Russella przeciw Kartezjuszowi:\n\n**Russell sam - przez podjęcie polemiki - potwierdza, że Kartezjusz ma rację w tym, że istnienie podmiotu jest niepodważalne.** Sam fakt, że Russell rozumuje, wątpi i krytykuje, dowodzi, że jest podmiotem myślącym. Każdy z nas jest pewny swego istnienia. Problem, który Russell wskazuje, dotyczy jednak *sposobu* i *trwałości* istnienia - nie samego faktu istnienia.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego\n\n> „Myślę, więc jestem mówi nieco więcej niż to, co jest ściśle pewne. [ ] do rzeczywistego »ja« dotrzeć jest równie trudno jak do rzeczywistego stołu\"\n\nRussell przyznaje: Kartezjusz ma rację, że myślenie zakłada istnienie czegoś myślącego. Russell kwestionuje jednak, czy tym czymś jest **trwały, identyczny w czasie podmiot**. Ale paradoksalnie - sam Russell jako podmiot myślący (krytykujący Kartezjusza) potwierdza, że istnieje coś, co myśli. Kartezjusz powiedziałby: właśnie o tym mówiłem.\n\nKrytyka Russella przesuwa problem z *istnienia* na *naturę* podmiotu - co jest innym pytaniem niż to, które stawiał Kartezjusz.\n\n## Sposób 2 - kontekst filozoficzny\n\nMożna wskazać kilka linii obrony Kartezjusza przed zarzutami Russella:\n\n1. **Performatywna sprzeczność krytyki:** Russell, argumentując przeciw *cogito*, musi myśleć - a myśląc, potwierdza *cogito*. Każda próba obalenia „myślę, więc jestem\" wymaga myślenia i tym samym potwierdza jego prawdziwość.\n\n2. **Różnica pytań:** Kartezjusz pytał: czy istnieje podmiot poznający? Russell pytał: czy podmiot jest trwały w czasie? To są różne pytania - Russell nie obala Kartezjusza, lecz przenosi dyskusję na inne pole.\n\n3. **Minimalistyczna interpretacja *cogito*:** Kartezjusz mógłby przyznać Russellowi rację w kwestii trwałości, mówiąc: „Ja jestem pewien swojego istnienia *teraz*, w tym chwilowym akcie myślenia\" - i to wystarczy do zbudowania fundamencie filozofii.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - poprawna odpowiedź wskazująca, że Russell sam potwierdza, że Kartezjusz ma rację (bo podejmując polemikę, myśli - a więc istnieje), lub inna logicznie poprawna krytyka argumentacji Russella\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak\n>\n> **Akceptowane podejścia:** (a) Performatywna sprzeczność (Russell myśląc potwierdza cogito); (b) Russell zmienia temat - dyskutuje o trwałości, nie o istnieniu; (c) Każdy jest pewny swego istnienia, problemem jest tylko jego sposób.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. **Zgadzanie się z Russellem zamiast krytyki:** zadanie prosi o *poddanie krytyce argumentacji Russella* - tzn. o znalezienie słabości w jego zarzutach wobec Kartezjusza. Nie opisuj, że Russell ma rację.\n2. **Ogólne stwierdzenia bez argumentu:** „Russell przesadził\" lub „Kartezjusz miał rację\" bez podania, dlaczego argumentacja Russella jest słaba - to 0 punktów.\n3. **Mylenie kierunku argumentacji:** Russell krytykuje Kartezjusza → zadanie prosi o krytykę tej krytyki. To jest meta-poziom rozumowania: musisz pokazać słabość argumentów Russella.","image":"img/filozofia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 3.2. (0-1)<br>Poddaj krytyce argumentację Russella przeciw tezie Kartezjusza.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 3.2. (0-1)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy<br>filozoficzne. […] rozumie argumenty<br>wysuwane przeciwko poszczególnym tezom.<br>V. 6. Zdający formułuje tekst polemiczny.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Russell przez sam fakt podjęcia polemiki potwierdza, że Kartezjusz ma rację. Potwierdza, że<br>istnienie podmiotu jest niepodważalne. Każdy jest pewny swego istnienia. Problemem jednak<br>pozostaje sposób istnienia.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź.<br>0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>Krytyka argumentacji Russella przeciw Kartezjuszowi:</p>\n<p><strong>Russell sam - przez podjęcie polemiki - potwierdza, że Kartezjusz ma rację w tym, że istnienie podmiotu jest niepodważalne.</strong> Sam fakt, że Russell rozumuje, wątpi i krytykuje, dowodzi, że jest podmiotem myślącym. Każdy z nas jest pewny swego istnienia. Problem, który Russell wskazuje, dotyczy jednak <em>sposobu</em> i <em>trwałości</em> istnienia - nie samego faktu istnienia.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego</h4>\n<blockquote>„Myślę, więc jestem mówi nieco więcej niż to, co jest ściśle pewne. [ ] do rzeczywistego »ja« dotrzeć jest równie trudno jak do rzeczywistego stołu&quot;</blockquote>\n<p>Russell przyznaje: Kartezjusz ma rację, że myślenie zakłada istnienie czegoś myślącego. Russell kwestionuje jednak, czy tym czymś jest <strong>trwały, identyczny w czasie podmiot</strong>. Ale paradoksalnie - sam Russell jako podmiot myślący (krytykujący Kartezjusza) potwierdza, że istnieje coś, co myśli. Kartezjusz powiedziałby: właśnie o tym mówiłem.</p>\n<p>Krytyka Russella przesuwa problem z <em>istnienia</em> na <em>naturę</em> podmiotu - co jest innym pytaniem niż to, które stawiał Kartezjusz.</p>\n<h4>Sposób 2 - kontekst filozoficzny</h4>\n<p>Można wskazać kilka linii obrony Kartezjusza przed zarzutami Russella:</p>\n<ol><li><strong>Performatywna sprzeczność krytyki:</strong> Russell, argumentując przeciw <em>cogito</em>, musi myśleć - a myśląc, potwierdza <em>cogito</em>. Każda próba obalenia „myślę, więc jestem&quot; wymaga myślenia i tym samym potwierdza jego prawdziwość.</li></ol>\n<ol><li><strong>Różnica pytań:</strong> Kartezjusz pytał: czy istnieje podmiot poznający? Russell pytał: czy podmiot jest trwały w czasie? To są różne pytania - Russell nie obala Kartezjusza, lecz przenosi dyskusję na inne pole.</li></ol>\n<ol><li><strong>Minimalistyczna interpretacja <em>cogito</em>:</strong> Kartezjusz mógłby przyznać Russellowi rację w kwestii trwałości, mówiąc: „Ja jestem pewien swojego istnienia <em>teraz</em>, w tym chwilowym akcie myślenia&quot; - i to wystarczy do zbudowania fundamencie filozofii.</li></ol>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawna odpowiedź wskazująca, że Russell sam potwierdza, że Kartezjusz ma rację (bo podejmując polemikę, myśli - a więc istnieje), lub inna logicznie poprawna krytyka argumentacji Russella<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź błędna lub brak<br><br><strong>Akceptowane podejścia:</strong> (a) Performatywna sprzeczność (Russell myśląc potwierdza cogito); (b) Russell zmienia temat - dyskutuje o trwałości, nie o istnieniu; (c) Każdy jest pewny swego istnienia, problemem jest tylko jego sposób.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li><strong>Zgadzanie się z Russellem zamiast krytyki:</strong> zadanie prosi o <em>poddanie krytyce argumentacji Russella</em> - tzn. o znalezienie słabości w jego zarzutach wobec Kartezjusza. Nie opisuj, że Russell ma rację.</li><li><strong>Ogólne stwierdzenia bez argumentu:</strong> „Russell przesadził&quot; lub „Kartezjusz miał rację&quot; bez podania, dlaczego argumentacja Russella jest słaba - to 0 punktów.</li><li><strong>Mylenie kierunku argumentacji:</strong> Russell krytykuje Kartezjusza → zadanie prosi o krytykę tej krytyki. To jest meta-poziom rozumowania: musisz pokazać słabość argumentów Russella.</li></ol>"}]}