{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/9","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"9","points":2,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (2 pkt)\nPodaj autorów poniższych tez.\na) Esse est percipi. (Być, to być postrzeganym.) -\nb) Myślę, więc jestem. -\nc) Człowiek człowiekowi wilkiem. -\nd) Człowiek jest trzciną myślącą. -\nCzęść II (30 punktów)\nNa podstawie załączonych tekstów i własnej wiedzy wykonaj polecenia.\nRoman Ingarden\nKsiążeczka o człowieku\nJest z pewnością bardzo trudno określić naturę człowieka. Wykracza on poza wszelkie\nramy nadawanych mu określeń przez swoje czyny, czasem bohaterskie, a czasem straszliwe,\nprzez niezmierną różnorodność swego charakteru i zamierzeń, jakie usiłuje realizować, przez\nniedającą się wyczerpać nowość swych dzieł i przez podziwu godną zdolność do regeneracji\npo każdym prawie swym upadku […].\nZ pewnością egoizm dominuje w większości ludzkich czynów indywidualnych,\nspołecznych czy narodowych. Jest jednak czymś specyficznie ludzkim działać wyłącznie dla\ncudzego dobra czy szczęścia i w wypadkach wyjątkowych oddać swe życie dla uratowania\ncudzego życia, czasem nawet kogoś zupełnie obcego. Człowiek może dokonywać czynów\nstraszliwych, okrutnych i „nieludzkich”, lecz zarazem jest jedynym stworzeniem, które czuje\nsię upokorzone przez swe złe czyny i stara się odpokutować za swoje winy. W granicznym\nwypadku jest gotów zabić się dla ocalenia swojego honoru i jest zapewne jedynym\nstworzeniem, dla którego istnieje w ogóle honor i poniżenie tego honoru. Jedynie też\nczłowiek czuje się odpowiedzialny za swój sposób życia, zwłaszcza wtedy gdy nie udało mu\nsię zrealizować wartości niezbędnych, jego zdaniem, dla jego godności wewnętrznej.\nA wreszcie prawdą jest, że w większości przypadków pożytek jest dlań motywem\nrozstrzygającym o jego działaniu, lecz jest też prawdą, że człowiek jest jedynym\nstworzeniem, które może tworzyć dzieła i sytuacje pod żadnym względem niepożyteczne.\nA tworzy je tylko dla ich piękna i dla wzbogacenia przez ich istnienie świata specyficznie\nludzkiego.\nKrótko mówiąc: istnieje pewien zbiór szczególnych wartości, które człowiek sobie ustala\ni usiłuje realizować, a nawet do ich realizowania czuje się powołany. Jakie to są wartości, to\nniełatwo powiedzieć. I jest możliwe, że ich ogół zmienia się w granicach ściśle określonych\nw zależności od poszczególnego typu człowieka i od epoki historycznej […]. Uszczęśliwia go\nnatomiast urzeczywistnienie wartości i ulega ich szczególnemu urokowi. Nie chodzi tu przy\ntym […] o wartości relatywne w odniesieniu do jego potrzeb życiowych (jak np. pożywienie)\nani też w stosunku do jego przyjemności (jak np. dobre zdrowie lub rozkosz), lecz o wartości\nw swej immanentnej jakości absolutne, jakkolwiek ich realizacja zależy od twórczej siły\nczłowieka, słowem: wartości moralne i wartości estetyczne.\nLecz człowiek nie znajduje tych wartości po prostu w przyrodzie, w świecie materialnym.\nMusi wytworzyć realne warunki ich zaistnienia i ukazywania się w świecie. Dzięki\nszczególnej umiejętności przewidywania ich jakości wytwarza na podłożu świata realnego,\nPoziom podstawowy\nMFI_1P\nprzez odpowiednie przetworzenie niektórych rzeczy i wywołanie pewnych procesów, nowy\nświat - świat kultury ludzkiej, w którym wartości się ukazują.\nTen nowy świat nie istniałby bez geniuszu i działalności twórczej człowieka i nie mógłby\nsię ukonkretyzować bez wytworzenia jego fizycznej podstawy bytowej, dostosowanej przez\nczłowieka do funkcji ukazywania nowych przedmiotów i ich wartości […].\nW obliczu tej nowej rzeczywistości człowiek zapomina do pewnego stopnia o swej\nprawdziwej naturze, czysto zwierzęcej […]. Czuje się szczęśliwy, gdy może być świadom\nobecności wartości stworzonych przez siebie lub przez swych bliskich. Ta rzeczywistość\nspecyficznie ludzka jest trwalsza i dłużej trwająca niż życie poszczególnego człowieka\ni […] stanowi dla każdego z nas pewnego rodzaju dziedzictwo, które znajdujemy w naszym\nświecie jako dar przodków i jako odradzanie się minionych epok dziejowych, i jako spotkanie\nz ludźmi, którzy już dawno nie żyją […]. Pełne zadowolenie może nam dać w życiu jedynie\nfakt, że udało się nam wytworzyć wartości noszące piętno naszej osobowości […]. My sami\nprzekształcamy się pod wpływem dzieł, które stworzyliśmy i z którymi pozostajemy\nw styczności bezpośredniej i intuicyjnej, i - mimo naszej woli i naszej wiedzy - odradzamy\nsię i przetwarzamy przez sam nasz wysiłek pozostawania w służbie realizacji wartości […].\nAle siła twórcza człowieka jest ograniczona. Nie jest zdolna stworzyć dzieł\nautonomicznych w swym istnieniu i niezależnych od naszej świadomości. Jest zbyt słaba,\nżeby rzeczywiście przetworzyć pierwotną naturę w rzeczywistość człowieka […]. Dzieła\nludzkiej kultury duchowej nie znajdują w rzeczach materialnych nigdy oparcia tak pewnego,\nżeby mogły istnieć zupełnie bez pomocy działania i świadomości ludzkiej. Gdy moc duchowa\nczłowieka słabnie lub zanika, warstwa Rzeczywistości Ludzkiej na świecie zdaje się zacierać\ni zanikać, a człowiek odkrywa oryginalne oblicze Przyrody - żywiołu w świecie go\notaczającym i nawet w sobie samym, i czuje się wtedy opuszczony w świecie sobie obcym\ni straszliwym. Popada w prawdziwą rozpacz, czując się odartym z wszelkiego sensu, który\nuczynił z niego - zwierzęcia - człowieka.\nNatura ludzka polega na nieustannym wysiłku przekraczania granic zwierzęcości tkwiącej\nw człowieku i wyrastania ponad nią człowieczeństwem i rolą człowieka jako twórcy wartości.\nBez tej misji i bez tego wysiłku wyrastania ponad samego siebie człowiek zapada z powrotem\ni bez ratunku w swoją czystą zwierzęcość, która stanowi jego śmierć.\nRoman Ingarden, Książeczka o człowieku, Kraków 1987.","answer":"a","answer_text":"Zadanie 9. (0-2)\nKorzystanie z informacji.\nZnajomość i rozumienie podstawowych koncepcji\ni fragmentów dzieł filozofów europejskich.\nPoprawna odpowiedź\na) G. Berkeley\nb) Kartezjusz\nc) T. Hobbes\nd) B. Pascal\nSchemat punktowania\n2 p. - za cztery poprawne odpowiedzi.\n1 p. - za trzy poprawne odpowiedź.\n0 p. - za dwie i mniej poprawnych odpowiedzi lub za odpowiedzi błędne albo brak\nodpowiedzi.\nCzęść II (30 punktów)\nZadania 10-21\nKorzystanie z informacji.\nTworzenie informacji.\nWykorzystanie nabytej wiedzy filozoficznej do krytycznego\nanalizowania tekstów filozoficznych, a w szczególności\ndo rekonstrukcji zawartych w nich problemów, tez\ni argumentacji; konfrontowanie poglądów z poglądami\ninnych filozofów ; zapisanie w zwięzłej formie wyników\nkrytycznej analizy tekstu filozoficznego.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 9. (2 pkt)
Podaj autorów poniższych tez.
a) Esse est percipi. (Być, to być postrzeganym.) -
b) Myślę, więc jestem. -
c) Człowiek człowiekowi wilkiem. -
d) Człowiek jest trzciną myślącą. -
Część II (30 punktów)
Na podstawie załączonych tekstów i własnej wiedzy wykonaj polecenia.
Roman Ingarden
Książeczka o człowieku
Jest z pewnością bardzo trudno określić naturę człowieka. Wykracza on poza wszelkie
ramy nadawanych mu określeń przez swoje czyny, czasem bohaterskie, a czasem straszliwe,
przez niezmierną różnorodność swego charakteru i zamierzeń, jakie usiłuje realizować, przez
niedającą się wyczerpać nowość swych dzieł i przez podziwu godną zdolność do regeneracji
po każdym prawie swym upadku […].
Z pewnością egoizm dominuje w większości ludzkich czynów indywidualnych,
społecznych czy narodowych. Jest jednak czymś specyficznie ludzkim działać wyłącznie dla
cudzego dobra czy szczęścia i w wypadkach wyjątkowych oddać swe życie dla uratowania
cudzego życia, czasem nawet kogoś zupełnie obcego. Człowiek może dokonywać czynów
straszliwych, okrutnych i „nieludzkich”, lecz zarazem jest jedynym stworzeniem, które czuje
się upokorzone przez swe złe czyny i stara się odpokutować za swoje winy. W granicznym
wypadku jest gotów zabić się dla ocalenia swojego honoru i jest zapewne jedynym
stworzeniem, dla którego istnieje w ogóle honor i poniżenie tego honoru. Jedynie też
człowiek czuje się odpowiedzialny za swój sposób życia, zwłaszcza wtedy gdy nie udało mu
się zrealizować wartości niezbędnych, jego zdaniem, dla jego godności wewnętrznej.
A wreszcie prawdą jest, że w większości przypadków pożytek jest dlań motywem
rozstrzygającym o jego działaniu, lecz jest też prawdą, że człowiek jest jedynym
stworzeniem, które może tworzyć dzieła i sytuacje pod żadnym względem niepożyteczne.
A tworzy je tylko dla ich piękna i dla wzbogacenia przez ich istnienie świata specyficznie
ludzkiego.
Krótko mówiąc: istnieje pewien zbiór szczególnych wartości, które człowiek sobie ustala
i usiłuje realizować, a nawet do ich realizowania czuje się powołany. Jakie to są wartości, to
niełatwo powiedzieć. I jest możliwe, że ich ogół zmienia się w granicach ściśle określonych
w zależności od poszczególnego typu człowieka i od epoki historycznej […]. Uszczęśliwia go
natomiast urzeczywistnienie wartości i ulega ich szczególnemu urokowi. Nie chodzi tu przy
tym […] o wartości relatywne w odniesieniu do jego potrzeb życiowych (jak np. pożywienie)
ani też w stosunku do jego przyjemności (jak np. dobre zdrowie lub rozkosz), lecz o wartości
w swej immanentnej jakości absolutne, jakkolwiek ich realizacja zależy od twórczej siły
człowieka, słowem: wartości moralne i wartości estetyczne.
Lecz człowiek nie znajduje tych wartości po prostu w przyrodzie, w świecie materialnym.
Musi wytworzyć realne warunki ich zaistnienia i ukazywania się w świecie. Dzięki
szczególnej umiejętności przewidywania ich jakości wytwarza na podłożu świata realnego,
Poziom podstawowy
MFI_1P
przez odpowiednie przetworzenie niektórych rzeczy i wywołanie pewnych procesów, nowy
świat - świat kultury ludzkiej, w którym wartości się ukazują.
Ten nowy świat nie istniałby bez geniuszu i działalności twórczej człowieka i nie mógłby
się ukonkretyzować bez wytworzenia jego fizycznej podstawy bytowej, dostosowanej przez
człowieka do funkcji ukazywania nowych przedmiotów i ich wartości […].
W obliczu tej nowej rzeczywistości człowiek zapomina do pewnego stopnia o swej
prawdziwej naturze, czysto zwierzęcej […]. Czuje się szczęśliwy, gdy może być świadom
obecności wartości stworzonych przez siebie lub przez swych bliskich. Ta rzeczywistość
specyficznie ludzka jest trwalsza i dłużej trwająca niż życie poszczególnego człowieka
i […] stanowi dla każdego z nas pewnego rodzaju dziedzictwo, które znajdujemy w naszym
świecie jako dar przodków i jako odradzanie się minionych epok dziejowych, i jako spotkanie
z ludźmi, którzy już dawno nie żyją […]. Pełne zadowolenie może nam dać w życiu jedynie
fakt, że udało się nam wytworzyć wartości noszące piętno naszej osobowości […]. My sami
przekształcamy się pod wpływem dzieł, które stworzyliśmy i z którymi pozostajemy
w styczności bezpośredniej i intuicyjnej, i - mimo naszej woli i naszej wiedzy - odradzamy
się i przetwarzamy przez sam nasz wysiłek pozostawania w służbie realizacji wartości […].
Ale siła twórcza człowieka jest ograniczona. Nie jest zdolna stworzyć dzieł
autonomicznych w swym istnieniu i niezależnych od naszej świadomości. Jest zbyt słaba,
żeby rzeczywiście przetworzyć pierwotną naturę w rzeczywistość człowieka […]. Dzieła
ludzkiej kultury duchowej nie znajdują w rzeczach materialnych nigdy oparcia tak pewnego,
żeby mogły istnieć zupełnie bez pomocy działania i świadomości ludzkiej. Gdy moc duchowa
człowieka słabnie lub zanika, warstwa Rzeczywistości Ludzkiej na świecie zdaje się zacierać
i zanikać, a człowiek odkrywa oryginalne oblicze Przyrody - żywiołu w świecie go
otaczającym i nawet w sobie samym, i czuje się wtedy opuszczony w świecie sobie obcym
i straszliwym. Popada w prawdziwą rozpacz, czując się odartym z wszelkiego sensu, który
uczynił z niego - zwierzęcia - człowieka.
Natura ludzka polega na nieustannym wysiłku przekraczania granic zwierzęcości tkwiącej
w człowieku i wyrastania ponad nią człowieczeństwem i rolą człowieka jako twórcy wartości.
Bez tej misji i bez tego wysiłku wyrastania ponad samego siebie człowiek zapada z powrotem
i bez ratunku w swoją czystą zwierzęcość, która stanowi jego śmierć.
Roman Ingarden, Książeczka o człowieku, Kraków 1987.

","answer_text_html":"

Zadanie 9. (0-2)
Korzystanie z informacji.
Znajomość i rozumienie podstawowych koncepcji
i fragmentów dzieł filozofów europejskich.
Poprawna odpowiedź
a) G. Berkeley
b) Kartezjusz
c) T. Hobbes
d) B. Pascal
Schemat punktowania
2 p. - za cztery poprawne odpowiedzi.
1 p. - za trzy poprawne odpowiedź.
0 p. - za dwie i mniej poprawnych odpowiedzi lub za odpowiedzi błędne albo brak
odpowiedzi.
Część II (30 punktów)
Zadania 10-21
Korzystanie z informacji.
Tworzenie informacji.
Wykorzystanie nabytej wiedzy filozoficznej do krytycznego
analizowania tekstów filozoficznych, a w szczególności
do rekonstrukcji zawartych w nich problemów, tez
i argumentacji; konfrontowanie poglądów z poglądami
innych filozofów ; zapisanie w zwięzłej formie wyników
krytycznej analizy tekstu filozoficznego.

","solutions":[]}