{"id":"filozofia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/1.3","paper_id":"filozofia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"1.3","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.3. (0-2)\nSokrates formułuje implikację: Jeśli cnota jest rodzajem wiedzy, to można jej nauczyć.\na) Zapisz tę implikację w języku rachunku zdań.\nb) Napisz zdanie, które wynika logicznie z koniunkcji powyższej implikacji oraz\npierwszego jej członu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.3. (0-2)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji. Zdający […]\nodróżnia tezy od założeń i argumentów.\nII. Tworzenie wypowiedzi. Zdający\nprawidłowo rekonstruuje poznane\nargumenty; [ ] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi.\nIV. Umiejętności logiczne. Zdający:\n2. stosuje metodę zerojedynkową do\nrozstrzygania prostych schematów rachunku\nzdań (np. (p→q)∧ ¬ q →¬ p);\n3. odróżnia przesłanki i wniosek\nw rozumowaniu i potrafi wskazać\nprzesłankę, która nie jest wyrażona wprost.\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawny zapis implikacji oraz napisanie zdania, które logicznie wynika z koniunkcji\npowyższej implikacji oraz pierwszego jej członu.\n1 p. - za poprawny zapis implikacji lub napisanie zdania, które logicznie wynika z koniunkcji\npowyższej implikacji oraz pierwszego jej członu.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\na) p→q\nb) cnoty można się nauczyć (q)","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**a)** Zapis implikacji w rachunku zdań: **p → q**\n\n**b)** Zdanie wynikające: **Cnoty można się nauczyć** (zdanie q).\n\n## Sposób 1 - symbolizacja implikacji\n\nZdanie Sokratesa brzmi:\n\n> „Jeśli cnota jest rodzajem wiedzy, jest oczywiste, że można jej nauczyć.\"\n\nDefiniujemy zmienne:\n- **p** = „Cnota jest rodzajem wiedzy\"\n- **q** = „Cnoty można się nauczyć\"\n\nImplikacja: **p → q** (czytamy: „jeżeli p, to q\" / „p implikuje q\")\n\n## Sposób 2 - wnioskowanie przez *modus ponens*\n\nKlucz CKE pyta o zdanie wynikające z **koniunkcji implikacji (p → q) i jej pierwszego członu (p)**.\n\nTo klasyczna reguła wnioskowania zwana **modus ponens** (*modus ponendo ponens*):\n\nPrzesłanka 1: p → q (jeśli cnota jest wiedzą, to można jej uczyć)\nPrzesłanka 2: p (cnota jest wiedzą - pierwszy człon implikacji)\n──────────────────────────────────────────────────\nWniosek: q (cnoty można się nauczyć)\n\nOdpowiedź: **q** = „Cnoty można się nauczyć\".\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE (zadanie 1.3, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - poprawny zapis implikacji (p → q) ORAZ poprawne zdanie wynikające (q / „cnoty można się nauczyć\").\n> - **1 pkt** - poprawny zapis implikacji LUB poprawne zdanie wynikające.\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi.\n>\n> **Akceptowane warianty zapisu implikacji:** `p → q`, `p ⇒ q`, `p ⊃ q` - wszystkie oznaczają to samo.\n> **Akceptowane warianty wniosku:** „q\", „cnoty można się nauczyć\", „można nauczyć cnoty\".\n> **Wykluczone:** koniunkcja p ∧ q jako zapis implikacji - błąd logiczny.\n\n## Reference filozoficzny\n\n> **Rachunek zdań - implikacja materialna:**\n> Implikacja p → q jest fałszywa TYLKO gdy p jest prawdziwe, a q fałszywe. We wszystkich innych przypadkach (p fałszywe lub q prawdziwe) - implikacja jest prawdziwa.\n> **Modus ponens:** jedna z podstawowych reguł wnioskowania logicznego; z (p → q) i p wynika q.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Uczniowie mylą implikację p → q z równoważnością p ↔ q - implikacja jest jednostronna (tylko „jeżeli p, to q\").\n2. Zdanie wynikające to **q** (wniosek), nie koniunkcja obu przesłanek - pamiętaj, że pytanie dotyczy wyniku wnioskowania modus ponens.","image":"img/filozofia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-1.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1.3. (0-2)<br>Sokrates formułuje implikację: Jeśli cnota jest rodzajem wiedzy, to można jej nauczyć.<br>a) Zapisz tę implikację w języku rachunku zdań.<br>b) Napisz zdanie, które wynika logicznie z koniunkcji powyższej implikacji oraz<br>pierwszego jej członu.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1.3. (0-2)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji. Zdający […]<br>odróżnia tezy od założeń i argumentów.<br>II. Tworzenie wypowiedzi. Zdający<br>prawidłowo rekonstruuje poznane<br>argumenty; [ ] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi.<br>IV. Umiejętności logiczne. Zdający:</p>\n<ol><li>stosuje metodę zerojedynkową do</li></ol>\n<p>rozstrzygania prostych schematów rachunku<br>zdań (np. (p→q)∧ ¬ q →¬ p);</p>\n<ol><li>odróżnia przesłanki i wniosek</li></ol>\n<p>w rozumowaniu i potrafi wskazać<br>przesłankę, która nie jest wyrażona wprost.<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za poprawny zapis implikacji oraz napisanie zdania, które logicznie wynika z koniunkcji<br>powyższej implikacji oraz pierwszego jej członu.<br>1 p. - za poprawny zapis implikacji lub napisanie zdania, które logicznie wynika z koniunkcji<br>powyższej implikacji oraz pierwszego jej członu.<br>0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>a) p→q<br>b) cnoty można się nauczyć (q)</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>a)</strong> Zapis implikacji w rachunku zdań: <strong>p → q</strong></p>\n<p><strong>b)</strong> Zdanie wynikające: <strong>Cnoty można się nauczyć</strong> (zdanie q).</p>\n<h4>Sposób 1 - symbolizacja implikacji</h4>\n<p>Zdanie Sokratesa brzmi:</p>\n<blockquote>„Jeśli cnota jest rodzajem wiedzy, jest oczywiste, że można jej nauczyć.&quot;</blockquote>\n<p>Definiujemy zmienne:</p>\n<ul><li><strong>p</strong> = „Cnota jest rodzajem wiedzy&quot;</li><li><strong>q</strong> = „Cnoty można się nauczyć&quot;</li></ul>\n<p>Implikacja: <strong>p → q</strong> (czytamy: „jeżeli p, to q&quot; / „p implikuje q&quot;)</p>\n<h4>Sposób 2 - wnioskowanie przez <em>modus ponens</em></h4>\n<p>Klucz CKE pyta o zdanie wynikające z <strong>koniunkcji implikacji (p → q) i jej pierwszego członu (p)</strong>.</p>\n<p>To klasyczna reguła wnioskowania zwana <strong>modus ponens</strong> (<em>modus ponendo ponens</em>):</p>\n<p>Przesłanka 1: p → q (jeśli cnota jest wiedzą, to można jej uczyć)<br>Przesłanka 2: p (cnota jest wiedzą - pierwszy człon implikacji)<br>──────────────────────────────────────────────────<br>Wniosek: q (cnoty można się nauczyć)</p>\n<p>Odpowiedź: <strong>q</strong> = „Cnoty można się nauczyć&quot;.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zadanie 1.3, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - poprawny zapis implikacji (p → q) ORAZ poprawne zdanie wynikające (q / „cnoty można się nauczyć&quot;).<br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawny zapis implikacji LUB poprawne zdanie wynikające.<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi.<br><br><strong>Akceptowane warianty zapisu implikacji:</strong> <code>p → q</code>, <code>p ⇒ q</code>, <code>p ⊃ q</code> - wszystkie oznaczają to samo.<br><strong>Akceptowane warianty wniosku:</strong> „q&quot;, „cnoty można się nauczyć&quot;, „można nauczyć cnoty&quot;.<br><strong>Wykluczone:</strong> koniunkcja p ∧ q jako zapis implikacji - błąd logiczny.</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote><strong>Rachunek zdań - implikacja materialna:</strong><br>Implikacja p → q jest fałszywa TYLKO gdy p jest prawdziwe, a q fałszywe. We wszystkich innych przypadkach (p fałszywe lub q prawdziwe) - implikacja jest prawdziwa.<br><strong>Modus ponens:</strong> jedna z podstawowych reguł wnioskowania logicznego; z (p → q) i p wynika q.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Uczniowie mylą implikację p → q z równoważnością p ↔ q - implikacja jest jednostronna (tylko „jeżeli p, to q&quot;).</li><li>Zdanie wynikające to <strong>q</strong> (wniosek), nie koniunkcja obu przesłanek - pamiętaj, że pytanie dotyczy wyniku wnioskowania modus ponens.</li></ol>"}]}