{"id":"filozofia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/1.4","paper_id":"filozofia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"1.4","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.4. (0-2)\nUzupełnij następującą rekonstrukcję rozumowania Sokratesa, wstawiając w wolne\nmiejsca odpowiednie zdania.\nPrzesłanka pierwsza: Jeżeli cnota nie jest wiedzą, to istnieje „jakieś dobro oddzielnie od\nwiedzy”.\nPrzesłanka druga: Jednak nieprawda, że\nWniosek: Zatem","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.4. (0-2)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji. Zdający […]\nodróżnia tezy od założeń i argumentów.\nII. Tworzenie wypowiedzi. Uczeń\nprawidłowo rekonstruuje poznane\nargumenty; [ ] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi.\nIV. Umiejętności logiczne. Zdający:\n3. odróżnia przesłanki i wniosek\nw rozumowaniu i potrafi wskazać\nprzesłankę, która nie jest wyrażona wprost.\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne sformułowanie przesłanki oraz wniosku.\n1 p. - za poprawne sformułowanie przesłanki lub wniosku.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nPrzesłanka druga: Jednak nieprawda, że istnieje „jakieś dobro oddzielnie od wiedzy”.\nWniosek: Zatem cnota jest wiedzą (nieprawda, że cnota nie jest wiedzą).","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Przesłanka druga:** Jednak nieprawda, że istnieje „jakieś dobro oddzielnie od wiedzy\".\n\n**Wniosek:** Zatem cnota jest wiedzą (nieprawda, że cnota nie jest wiedzą).\n\n## Sposób 1 - analiza struktury logicznej\n\nSokrates stosuje w tym fragmencie **modus tollens** (*modus tollendo tollens*) - metodę rozumowania przez zaprzeczenie następnika:\n\nSchemat argumentu z tekstu:\n\n> „Gdyby istniało jakieś dobro oddzielnie od wiedzy, wówczas i cnota mogłaby nie być wiedzą; jeśli jednak nie ma takiego dobra, które nie należałoby do wiedzy, możemy słusznie przypuszczać, że jest ona wiedzą.\"\n\nRekonstrukcja formalna:\n- Przesłanka 1: Jeżeli cnota nie jest wiedzą → istnieje dobro oddzielnie od wiedzy.\n- Przesłanka 2: Nieprawda, że istnieje dobro oddzielnie od wiedzy (negacja następnika).\n- Wniosek: Zatem cnota jest wiedzą (negacja poprzednika = modus tollens).\n\n## Sposób 2 - parafraza filozoficzna\n\nSokrates odwraca ciężar dowodu: skoro każde dobro należy do sfery wiedzy (wszystko co pożyteczne wymaga rozsądku), nie ma żadnego dobra poza wiedzą - a zatem cnota, będąca dobrem, musi być wiedzą.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE (zadanie 1.4, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - poprawna przesłanka druga ORAZ poprawny wniosek.\n> - **1 pkt** - poprawna przesłanka druga LUB poprawny wniosek.\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi.\n>\n> **Przesłanka - akceptowane warianty:** „nie istnieje dobro oddzielnie od wiedzy\", „nieprawda, że jest jakieś dobro niezależne od wiedzy\", „wszelkie dobro należy do wiedzy\".\n> **Wniosek - akceptowane warianty:** „cnota jest wiedzą\", „cnota = wiedza\", „nieprawda, że cnota nie jest wiedzą\".\n\n## Reference filozoficzny\n\n> **Modus tollens (modus tollendo tollens):**\n> Reguła wnioskowania: z (p → q) i (¬q) wynika (¬p).\n> Tutaj: p = „cnota nie jest wiedzą\", q = „istnieje dobro poza wiedzą\".\n> Sokrates zaprzecza q → zaprzecza p → cnota jest wiedzą.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Uczniowie często błędnie zapisują wniosek jako „cnota może być wiedzą\" - słowo „może\" osłabia wniosek; z modus tollens wynika twierdzenie kategoryczne, nie probabilistyczne.\n2. Nie mylić przesłanki pierwszej (danej w zadaniu) z drugą - zadanie prosi o uzupełnienie przesłanki DRUGIEJ, która jest negacją następnika z przesłanki pierwszej.","image":"img/filozofia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-1.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 1.4. (0-2)
Uzupełnij następującą rekonstrukcję rozumowania Sokratesa, wstawiając w wolne
miejsca odpowiednie zdania.
Przesłanka pierwsza: Jeżeli cnota nie jest wiedzą, to istnieje „jakieś dobro oddzielnie od
wiedzy”.
Przesłanka druga: Jednak nieprawda, że
Wniosek: Zatem

","answer_text_html":"

Zadanie 1.4. (0-2)
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji. Zdający […]
odróżnia tezy od założeń i argumentów.
II. Tworzenie wypowiedzi. Uczeń
prawidłowo rekonstruuje poznane
argumenty; [ ] prawidłowo posługuje się
pojęciami filozoficznymi.
IV. Umiejętności logiczne. Zdający:

\n
  1. odróżnia przesłanki i wniosek
\n

w rozumowaniu i potrafi wskazać
przesłankę, która nie jest wyrażona wprost.
Schemat punktowania
2 p. - za poprawne sformułowanie przesłanki oraz wniosku.
1 p. - za poprawne sformułowanie przesłanki lub wniosku.
0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązanie
Przesłanka druga: Jednak nieprawda, że istnieje „jakieś dobro oddzielnie od wiedzy”.
Wniosek: Zatem cnota jest wiedzą (nieprawda, że cnota nie jest wiedzą).

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Przesłanka druga: Jednak nieprawda, że istnieje „jakieś dobro oddzielnie od wiedzy".

\n

Wniosek: Zatem cnota jest wiedzą (nieprawda, że cnota nie jest wiedzą).

\n

Sposób 1 - analiza struktury logicznej

\n

Sokrates stosuje w tym fragmencie modus tollens (modus tollendo tollens) - metodę rozumowania przez zaprzeczenie następnika:

\n

Schemat argumentu z tekstu:

\n
„Gdyby istniało jakieś dobro oddzielnie od wiedzy, wówczas i cnota mogłaby nie być wiedzą; jeśli jednak nie ma takiego dobra, które nie należałoby do wiedzy, możemy słusznie przypuszczać, że jest ona wiedzą."
\n

Rekonstrukcja formalna:

\n\n

Sposób 2 - parafraza filozoficzna

\n

Sokrates odwraca ciężar dowodu: skoro każde dobro należy do sfery wiedzy (wszystko co pożyteczne wymaga rozsądku), nie ma żadnego dobra poza wiedzą - a zatem cnota, będąca dobrem, musi być wiedzą.

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
Klucz CKE (zadanie 1.4, max 2 pkt):
- 2 pkt - poprawna przesłanka druga ORAZ poprawny wniosek.
- 1 pkt - poprawna przesłanka druga LUB poprawny wniosek.
- 0 pkt - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi.

Przesłanka - akceptowane warianty: „nie istnieje dobro oddzielnie od wiedzy", „nieprawda, że jest jakieś dobro niezależne od wiedzy", „wszelkie dobro należy do wiedzy".
Wniosek - akceptowane warianty: „cnota jest wiedzą", „cnota = wiedza", „nieprawda, że cnota nie jest wiedzą".
\n

Reference filozoficzny

\n
Modus tollens (modus tollendo tollens):
Reguła wnioskowania: z (p → q) i (¬q) wynika (¬p).
Tutaj: p = „cnota nie jest wiedzą", q = „istnieje dobro poza wiedzą".
Sokrates zaprzecza q → zaprzecza p → cnota jest wiedzą.
\n

Typowe pułapki

\n
  1. Uczniowie często błędnie zapisują wniosek jako „cnota może być wiedzą" - słowo „może" osłabia wniosek; z modus tollens wynika twierdzenie kategoryczne, nie probabilistyczne.
  2. Nie mylić przesłanki pierwszej (danej w zadaniu) z drugą - zadanie prosi o uzupełnienie przesłanki DRUGIEJ, która jest negacją następnika z przesłanki pierwszej.
"}]}