{"id":"filozofia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/1.6","paper_id":"filozofia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"1.6","points":1,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.6. (0-1)\nSokrates stoi na stanowisku, że bezwzględnie dobra moralnie jest tylko cnota.\nKtórzy z filozofów zgodziliby się z tym stanowiskiem? Zaznacz poprawną odpowiedź.\nA. Sofiści.\nB. Stoicy.\nC. Utylitaryści.\nD. Egzystencjaliści.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 1.6. (0-1)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji. Zdający\nrozpoznaje i rozumie problemy (pytania)\nfilozoficzne; rozumie filozoficzne\nrozwiązania tych problemów i wspierające\nje argumenty; rozumie argumenty\nwysuwane przeciwko poszczególnym\ntezom.\nII. Tworzenie wypowiedzi. Zdający\nformułuje podstawowe pytania (problemy)\noraz tezy filozoficzne, [ ] porównuje różne\nrozwiązania tego samego problemu; [ ]\nprawidłowo posługuje się pojęciami\nfilozoficznymi.\nI. 4. Problematyka etyczna w filozofii\nstarożytnej. Zdający:\n1) rekonstruuje tezy i argumenty w sporze\nmiędzy obiektywizmem a relatywizmem\netycznym (spór Sokratesa z sofistami);\n2) rekonstruuje i porównuje klasyczne\nstanowiska etyczne, rekonstruuje wspierające\nje argumenty (intelektualizm etyczny\nSokratesa, [ ] etyka stoicka).\nII. 4. Problematyka etyczna w filozofii\nnowożytnej. Zdający:\n1) rekonstruuje i porównuje koncepcje\nmoralnej oceny czynów, rekonstruuje\nwspierające je argumenty (etyka D. Hume’a,\nkantowska etyka obowiązku, utylitaryzm\nJ.S. Milla).\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - Stoicy.\n\n## Sposób 1 - analiza stanowiska\n\nZadanie pyta, którzy filozofowie zgodziliby się ze stanowiskiem, że jedynym **bezwzględnym** dobrem moralnym jest cnota (*arete*). Sprawdzamy każdą opcję:\n\n| Opcja | Szkoła | Pogląd na dobro moralne | Zgodność z Sokratesem? |\n| A | Sofiści | Dobro jest względne (subiektywne) - „człowiek miarą wszystkich rzeczy\" (Protagoras) | NIE - relatywizm etyczny |\n| **B** | **Stoicy** | **Jedynym dobrem jest cnota (*arete*); wszystko inne (zdrowie, bogactwo, przyjemność) to rzeczy obojętne (*adiaphora*)** | **TAK** |\n| C | Utylitaryści | Dobrem jest to, co maksymalizuje sumę szczęścia (J.S. Mill, Bentham) - bogactwo, zdrowie mogą być dobrem | NIE - utylitaryzm uznaje wiele dóbr |\n| D | Egzystencjaliści | Nie ma obiektywnego dobra - człowiek tworzy wartości wolnym wyborem (Sartre: „egzystencja poprzedza esencję\") | NIE - subiektywizm etyczny |\n\n## Sposób 2 - etyka stoicka\n\n**Stoicy** (Zenon z Kition, Chryzyp, Marek Aureliusz, Epiktet) głosili:\n- Jedynym **bezwzględnym dobrem** jest cnota - rozumne, zgodne z naturą życie.\n- Wszystkie inne rzeczy (zdrowie, bogactwo, sława) to **rzeczy obojętne** (*adiaphora*) - ani dobre, ani złe same w sobie.\n- Zło moralne to tylko brak cnoty (wada, *kakia*).\n\nTo bezpośrednia kontynuacja Sokratejskiego stanowiska, że cnota jest jedynym dobrem bezwzględnym.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE (zadanie 1.6, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź B.\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź.\n\n## Reference filozoficzny\n\n> **Stoicyzm (III w. p.n.e. - II w. n.e.):**\n> Założyciel: Zenon z Kition (ok. 334-262 p.n.e.).\n> Główna teza etyczna: tylko cnota jest bezwzględnym dobrem; cierpienie, śmierć, ubóstwo są moralnie obojętne.\n> Dewiza: „Żyj zgodnie z naturą (rozumem)\" (*kata physin*). Mędrzec stoicki jest szczęśliwy nawet w biedzie lub na torturach, bo posiada cnotę.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Mylenie stoicyzmu z **epikureizmem** - Epikurejczycy za dobro uważali przyjemność (*hedone*), nie cnotę.\n2. Utylitaryści mogą brzmieć podobnie do Sokratesa (obaj mówią o „pożytku\"), ale utylitaryzm kalkuluje sumę przyjemności wielu ludzi - to różni go od Sokratejskiego absolutu cnoty.","image":"img/filozofia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-1.6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 1.6. (0-1)
Sokrates stoi na stanowisku, że bezwzględnie dobra moralnie jest tylko cnota.
Którzy z filozofów zgodziliby się z tym stanowiskiem? Zaznacz poprawną odpowiedź.
A. Sofiści.
B. Stoicy.
C. Utylitaryści.
D. Egzystencjaliści.

","answer_text_html":"

Zadanie 1.6. (0-1)
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji. Zdający
rozpoznaje i rozumie problemy (pytania)
filozoficzne; rozumie filozoficzne
rozwiązania tych problemów i wspierające
je argumenty; rozumie argumenty
wysuwane przeciwko poszczególnym
tezom.
II. Tworzenie wypowiedzi. Zdający
formułuje podstawowe pytania (problemy)
oraz tezy filozoficzne, [ ] porównuje różne
rozwiązania tego samego problemu; [ ]
prawidłowo posługuje się pojęciami
filozoficznymi.
I. 4. Problematyka etyczna w filozofii
starożytnej. Zdający:

\n
  1. rekonstruuje tezy i argumenty w sporze
\n

między obiektywizmem a relatywizmem
etycznym (spór Sokratesa z sofistami);

\n
  1. rekonstruuje i porównuje klasyczne
\n

stanowiska etyczne, rekonstruuje wspierające
je argumenty (intelektualizm etyczny
Sokratesa, [ ] etyka stoicka).
II. 4. Problematyka etyczna w filozofii
nowożytnej. Zdający:

\n
  1. rekonstruuje i porównuje koncepcje
\n

moralnej oceny czynów, rekonstruuje
wspierające je argumenty (etyka D. Hume’a,
kantowska etyka obowiązku, utylitaryzm
J.S. Milla).
Schemat punktowania
1 p. - za poprawną odpowiedź.
0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
B.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

B - Stoicy.

\n

Sposób 1 - analiza stanowiska

\n

Zadanie pyta, którzy filozofowie zgodziliby się ze stanowiskiem, że jedynym bezwzględnym dobrem moralnym jest cnota (arete). Sprawdzamy każdą opcję:

\n

| Opcja | Szkoła | Pogląd na dobro moralne | Zgodność z Sokratesem? |
| A | Sofiści | Dobro jest względne (subiektywne) - „człowiek miarą wszystkich rzeczy" (Protagoras) | NIE - relatywizm etyczny |
| B | Stoicy | Jedynym dobrem jest cnota (arete); wszystko inne (zdrowie, bogactwo, przyjemność) to rzeczy obojętne (adiaphora) | TAK |
| C | Utylitaryści | Dobrem jest to, co maksymalizuje sumę szczęścia (J.S. Mill, Bentham) - bogactwo, zdrowie mogą być dobrem | NIE - utylitaryzm uznaje wiele dóbr |
| D | Egzystencjaliści | Nie ma obiektywnego dobra - człowiek tworzy wartości wolnym wyborem (Sartre: „egzystencja poprzedza esencję") | NIE - subiektywizm etyczny |

\n

Sposób 2 - etyka stoicka

\n

Stoicy (Zenon z Kition, Chryzyp, Marek Aureliusz, Epiktet) głosili:

\n\n

To bezpośrednia kontynuacja Sokratejskiego stanowiska, że cnota jest jedynym dobrem bezwzględnym.

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
Klucz CKE (zadanie 1.6, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź B.
- 0 pkt - każda inna odpowiedź.
\n

Reference filozoficzny

\n
Stoicyzm (III w. p.n.e. - II w. n.e.):
Założyciel: Zenon z Kition (ok. 334-262 p.n.e.).
Główna teza etyczna: tylko cnota jest bezwzględnym dobrem; cierpienie, śmierć, ubóstwo są moralnie obojętne.
Dewiza: „Żyj zgodnie z naturą (rozumem)" (kata physin). Mędrzec stoicki jest szczęśliwy nawet w biedzie lub na torturach, bo posiada cnotę.
\n

Typowe pułapki

\n
  1. Mylenie stoicyzmu z epikureizmem - Epikurejczycy za dobro uważali przyjemność (hedone), nie cnotę.
  2. Utylitaryści mogą brzmieć podobnie do Sokratesa (obaj mówią o „pożytku"), ale utylitaryzm kalkuluje sumę przyjemności wielu ludzi - to różni go od Sokratejskiego absolutu cnoty.
"}]}