{"id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-1)\nWybierz i zaznacz właściwe uzupełnienie poniższego zdania.\nZagadnienia przedstawione we fragmencie tekstu G. Berkeleya reprezentują następujące\ndziedziny filozofii:\nA. ontologię i etykę.\nB. etykę i logikę.\nC. epistemologię i ontologię.\nD. logikę i epistemologię.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji. Zdający\nrozpoznaje i rozumie problemy (pytania)\nfilozoficzne.\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych […]. Zdający [ ]\nprawidłowo posługuje się pojęciami\nfilozoficznymi.\nI. 1. Klasyczna koncepcja filozofii. Zdający:\n1) wyróżnia podstawowe dyscypliny\nfilozoficzne, które wywodzą się z filozofii\nklasycznej: ontologię, epistemologię,\nlogikę, etykę, filozofię polityki i estetykę;\n2) umieszcza formułowane pytania i\nproblemy filozoficzne w obrębie właściwej\ndla nich dyscypliny.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**C - epistemologię i ontologię**\n\n## Sposób 1 - analiza źródła\n\nTekst Berkeleya porusza dwie wyraźne kwestie filozoficzne:\n\n1. **Epistemologię** (teoria poznania, gr. *episteme* = wiedza): Berkeley analizuje, jak poznajemy rzeczy - wyłącznie przez zmysły, przez idee wyryte w umyśle. Pyta: co możemy wiedzieć o świecie zewnętrznym? Jego odpowiedź: tylko tyle, ile postrzegamy.\n\n2. **Ontologię** (teoria bytu, gr. *ontos* = byt): Berkeley zajmuje się pytaniem, **co istnieje**. Formułuje zasadę *esse est percipi* (istnieć = być postrzeganym) - to jest twierdzenie o naturze bytu. Stwierdza, że \"nie ma żadnej innej substancji oprócz ducha\" (§7).\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Dziedziny | Dlaczego błędna |\n| A | ontologia i etyka | W tekście nie ma żadnych rozważań moralnych - brak etyki |\n| B | etyka i logika | Ani etyka, ani logika formalna nie są przedmiotem tekstu |\n| **C** | **epistemologia i ontologia** | **POPRAWNA - dwie kwestie: jak poznajemy + co istnieje** |\n| D | logika i epistemologia | Logika formalna (sylogistyka, rachunek zdań) nie pojawia się w tekście |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź C\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź lub brak odpowiedzi\n\n## Reference filozoficzny\n\n> 📖 **Epistemologia vs. ontologia:**\n> - *Epistemologia* - dział filozofii pytający: \"Jak i co możemy poznać?\", \"Czy nasza wiedza jest pewna?\"\n> - *Ontologia* - dział filozofii pytający: \"Co istnieje?\", \"Jaka jest natura bytu?\"\n> - *Etyka* - dział filozofii pytający: \"Co jest dobre/złe?\", \"Jak żyć?\"\n> - *Logika* - dział filozofii/matematyki zajmujący się poprawnością rozumowania i formą argumentów\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Mylenie epistemologii z logiką - logika zajmuje się FORMĄ rozumowania, epistemologia jego TREŚCIĄ (co wiemy i jak).\n2. Szukanie etyki w tekście Berkeleya - tekst jest czysto teoretyczny (poznanie + byt), nie normatywny.\n3. Nie rozpoznanie, że *esse est percipi* to teza **ontologiczna** (o bycie), nie tylko epistemologiczna.","image":"img/filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1. (0-1)<br>Wybierz i zaznacz właściwe uzupełnienie poniższego zdania.<br>Zagadnienia przedstawione we fragmencie tekstu G. Berkeleya reprezentują następujące<br>dziedziny filozofii:<br>A. ontologię i etykę.<br>B. etykę i logikę.<br>C. epistemologię i ontologię.<br>D. logikę i epistemologię.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji. Zdający<br>rozpoznaje i rozumie problemy (pytania)<br>filozoficzne.<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych […]. Zdający [ ]<br>prawidłowo posługuje się pojęciami<br>filozoficznymi.<br>I. 1. Klasyczna koncepcja filozofii. Zdający:</p>\n<ol><li>wyróżnia podstawowe dyscypliny</li></ol>\n<p>filozoficzne, które wywodzą się z filozofii<br>klasycznej: ontologię, epistemologię,<br>logikę, etykę, filozofię polityki i estetykę;</p>\n<ol><li>umieszcza formułowane pytania i</li></ol>\n<p>problemy filozoficzne w obrębie właściwej<br>dla nich dyscypliny.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź.<br>0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>C.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>C - epistemologię i ontologię</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza źródła</h4>\n<p>Tekst Berkeleya porusza dwie wyraźne kwestie filozoficzne:</p>\n<ol><li><strong>Epistemologię</strong> (teoria poznania, gr. <em>episteme</em> = wiedza): Berkeley analizuje, jak poznajemy rzeczy - wyłącznie przez zmysły, przez idee wyryte w umyśle. Pyta: co możemy wiedzieć o świecie zewnętrznym? Jego odpowiedź: tylko tyle, ile postrzegamy.</li></ol>\n<ol><li><strong>Ontologię</strong> (teoria bytu, gr. <em>ontos</em> = byt): Berkeley zajmuje się pytaniem, <strong>co istnieje</strong>. Formułuje zasadę <em>esse est percipi</em> (istnieć = być postrzeganym) - to jest twierdzenie o naturze bytu. Stwierdza, że &quot;nie ma żadnej innej substancji oprócz ducha&quot; (§7).</li></ol>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji</h4>\n<p>| Opcja | Dziedziny | Dlaczego błędna |<br>| A | ontologia i etyka | W tekście nie ma żadnych rozważań moralnych - brak etyki |<br>| B | etyka i logika | Ani etyka, ani logika formalna nie są przedmiotem tekstu |<br>| <strong>C</strong> | <strong>epistemologia i ontologia</strong> | <strong>POPRAWNA - dwie kwestie: jak poznajemy + co istnieje</strong> |<br>| D | logika i epistemologia | Logika formalna (sylogistyka, rachunek zdań) nie pojawia się w tekście |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź C<br>- <strong>0 pkt</strong> - każda inna odpowiedź lub brak odpowiedzi</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Epistemologia vs. ontologia:</strong><br>- <em>Epistemologia</em> - dział filozofii pytający: &quot;Jak i co możemy poznać?&quot;, &quot;Czy nasza wiedza jest pewna?&quot;<br>- <em>Ontologia</em> - dział filozofii pytający: &quot;Co istnieje?&quot;, &quot;Jaka jest natura bytu?&quot;<br>- <em>Etyka</em> - dział filozofii pytający: &quot;Co jest dobre/złe?&quot;, &quot;Jak żyć?&quot;<br>- <em>Logika</em> - dział filozofii/matematyki zajmujący się poprawnością rozumowania i formą argumentów</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Mylenie epistemologii z logiką - logika zajmuje się FORMĄ rozumowania, epistemologia jego TREŚCIĄ (co wiemy i jak).</li><li>Szukanie etyki w tekście Berkeleya - tekst jest czysto teoretyczny (poznanie + byt), nie normatywny.</li><li>Nie rozpoznanie, że <em>esse est percipi</em> to teza <strong>ontologiczna</strong> (o bycie), nie tylko epistemologiczna.</li></ol>"}]}